Nhiều chính sách được đưa ra để cải tổ nền kinh tế, nhưng sản xuất, kinh doanh vẫn khó, số doanh nghiệp (DN) ngừng hoạt động vẫn tăng nhanh.

Đọc E-paper

Thiếu một hệ thống cơ chế luật pháp bình đẳng, DN tư nhân Việt Nam không thể cạnh tranh được với DN nhà nước hay DN FDI, và đó là vấn đề của Việt Nam. Không khó để thấy các chính sách ưu đãi đất đai, thuế cho các FDI đang "diệt" DN trong nước. Vinamilk là điển hình phát triển của DN Việt Nam nhưng cũng chịu sự cạnh tranh gay gắt bởi các "đại gia" nước ngoài trên chính thị trường nội địa.

Những chính sách mới chưa thể tạo ra được cạnh tranh bình đẳng, dù cơ chế chặt chẽ hơn một chút, việc cho chức, cho quyền, cho lợi cũng bớt đi một chút. DN vẫn chủ yếu cạnh tranh dựa trên tính ưu việt của "phòng bì” hơn là thực lực sản phẩm.

Tình trạng chạy chọt, đút lót đang trở thành thông lệ. DN Việt thiếu tinh thần cộng đồng trong khi có quá nhiều vấn đề về giành giật lợi ích riêng. Đơn cử với ngành sữa, tại sao người này được mấy chục nghìn ha đất để nuôi bò sữa nhưng người khác không được?

Kinh doanh trong bối cảnh áp lực hội nhập ngày càng mạnh, DN phải nhìn thẳng vào cục diện các chính sách phát triển kinh tế, phải nhận định được bản chất thực của các chính sách.

Thế mạnh của một DN là nhân sự và sản phẩm. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, cái khó nhất là tìm ra nhân sự giỏi chuyên môn, hiểu biết về quy trình sản xuất sản phẩm, nhận thức được trách nhiệm dân sự của DN đối với sản phẩm bán ra thị trường. Việc này, DN Việt Nam có thể học kinh nghiệm của người Nhật.

Sản phẩm của Toyota được bảo hành trên toàn thế giới với đội ngũ kỹ thuật giỏi và trách nhiệm. Khách hàng của Toyota không phải lo ngại về việc sản phẩm không được bảo hành theo quy định hay bảo dưỡng không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việt Nam xuất khẩu nhiều nhưng DN vẫn coi nhẹ, thậm chí không có trách nhiệm với sản phẩm do mình làm ra. Tại Mỹ, DN phải chịu trách nhiệm dân sự về chất lượng sản phẩm do họ sản xuất. Chẳng hạn, một sản phẩm đồ chơi sơn màu, DN phải tuân thủ quy định về thành phần hóa chất của sơn, đảm bảo không độc hại, không ảnh hưởng đến trẻ nhỏ khi sử dụng.

Các viện nghiên cứu thuộc các công ty bảo hiểm chịu trách nhiệm kiểm định chất lượng sản phẩm, xác định mức độ trách nhiệm dân sự của DN đối với sản phẩm trước khi bán ra thị trường. Việt Nam chưa làm được điều này nên Chính phủ và DN cần hướng đến trách nhiệm đối với người tiêu dùng khi đưa sản phẩm ra thị trường.

DN phải tính đến yếu tố thị trường, đối tượng cạnh tranh là trong hay ngoài nước, sản phẩm cạnh tranh bằng chất lượng hay giá, nếu giá thì ở trong khung giá nào. Lâu nay, nhiều DN chăm chú làm ra sản phẩm nhưng không nghĩ đến việc sản phẩm đó đã có sẵn, chỉ khi bán ra mới thấy sản phẩm không còn chỗ đứng trên thị trường.

Bên cạnh đó, không ít DN cố gắng làm ra sản phẩm tốt nhưng bất ngờ DN nước ngoài ùa vào chiếm lĩnh thị phần với sản phẩm chất lượng cao hơn, rẻ hơn. Như vậy, DN Việt Nam đã mất công dọn thị trường cho DN nước khác vào khai thác.

Một điểm nữa DN phải tính đến là phương tiện tài chính. Thị trường những năm qua chứng kiến không ít DN ngừng sản xuất, phá sản bởi tài chính không theo kịp tiến độ phát triển. Các DN này đã sản xuất theo cảm tính thay vì điều tra sản phẩm, nghiên cứu thị trường.

Sản phẩm làm ra đến đâu bán hết đến đó, không có tồn kho nhưng tiền kẹt lại ở khâu bán hàng chịu, trả chậm. Không có vốn sản xuất, DN buộc phải dừng kinh doanh bởi nợ ngân hàng ngày càng lớn mà chưa biết bao giờ trả được và trả bằng cách nào.

Hội nhập, cạnh tranh khốc liệt hơn, chỉ những DN có chiến lược kinh doanh tốt, sản phẩm tốt, mới có cơ hội tồn tại. DN Việt Nam, nhất là những DN nhỏ, nên tính đến phương án liên doanh với các tập đoàn, DN lớn hơn mình.

Thị trường đồ uống thế giới khá bất ngờ khi PepsiCo mua lại một DN bánh tráng theo kiểu Mexico với giá cao. Nhiều người đặt câu hỏi, PepsiCo mua DN đó làm gì? Ở đây, bánh tráng không phải là mối quan tâm của PepsiCo, nhưng hệ thống mấy trăm cửa hàng bán bánh tráng dọc biên giới Mỹ và Mexico là cơ hội để hãng đồ uống này gia tăng sản phẩm của mình, đồng thời chấm dứt sự hiện diện của Coca Cola trên hệ thống cửa bánh tráng.

Trở lại vấn đề DN làm bánh tráng Mexico, người chủ bán hệ thống cửa hàng cho PepsiCo ngoài tiền mặt còn nắm giữ lượng cổ phiều nhất định trong tập đoàn đồ uống khổng lồ này. Sau thương vụ mua bán, DN bánh tráng trở thành một công ty con của PepsiCo và tổng giám đốc điều hành phát triển chính là ông chủ DN bánh tráng Mexico.

Có nhiều cách để phát triển, nhưng DN Việt Nam cần lưu ý, ngay cả khi có sản phẩm tốt mà không chấp nhận bị người khác thâu tóm, rất có thể sẽ bị tiêu diệt. Trường hợp của Phở 24 hay Highlands Coffee... nước ngoài mua lại nhưng không biết họ làm gì với những thương hiệu này và phát triển ra sao. Cho nên, tùy từng sản phẩm, DN cần nghiên cứu thị trường để có chiến lược phát triển riêng.

> CEO PepsiCo và "lời khuyên tốt nhất" từng nhận được
> Công ty Nhật thâu tóm 51% cổ phần mảng đồ uống của PepsiCo VN
> Chiến lược tiếp thị mới của Pepsico Vietnam
> Tiền “khủng”, sản phẩm mới thành công?
> Sản phẩm dành cho trẻ em xuất khẩu sang Mỹ chịu kiểm soát nghiêm ngặt

BÙI KIẾN THÀNH