Thẳng thắn, không né tránh khi nhận trách nhiệm trước những vấn đề “nóng” nhiều năm chưa được giải quyết, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD & ĐT) Phùng Xuân Nhạ đã trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) sáng nay 16-11.

Bo truong Phung Xuan Nha nhan trach nhiem ve nhung ton tai cua giao duc - Anh 1

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ giải trình cặn kẽ và không né tránh vấn đề khó. Ảnh Anh Tuấn.

Ngay từ đầu giờ sáng, Chủ tịch Quốc hội (QH) Nguyễn Thị Kim Ngân đã thông báo có 58 ĐBQH đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.

Bộ trưởng nhận trách nhiệm về dạy thêm, học thêm

Nhiều vấn đề “nóng” còn tồn tại của ngành GD & ĐT được ĐB Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) đề cập. Theo ĐB, sinh viên tốt nghiệp hiện không có việc làm lên đến 191.000 người gây lãng phí tiền của dân của nước. Việc dạy thêm, học thêm, bạo lực học đường cũng được nhiều ĐBQH đề cập và đề nghị Bộ trưởng nêu rõ quyết tâm cũng như giải pháp thực hiện.

ĐB Hồ Thị Minh (Quảng Trị) cũng lo lắng chất vấn về trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ GD &ĐT khi sinh viên ra trường không có việc làm.

Theo Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, sứ mạng của các trường đại học là phải đào tạo sinh viên ra trường có việc làm. “Tuy nhiên không phải sinh viên nào ra trường cũng có việc làm, gây lãng phí không chỉ tiền bạc mà thời gian của gia đình và xã hội. Chúng tôi rất ý thức điều đó. 80% sinh viên các trường ra trường không có việc làm, thường rơi vào các trường tốp dưới. Thời gian tới, chúng tôi sẽ kiên quyết điều chỉnh các trường đại học, trường mới mở yếu kém thì hỗ trợ, thành phân hiệu các trường đại học lớn. Ngoài ra, sẽ quy hoạch lại mạng lưới và hình thành nhóm các trường, quy hoạch vùng miền chứ không đặt trường đại học ở các địa phương”.

Bo truong Phung Xuan Nha nhan trach nhiem ve nhung ton tai cua giao duc - Anh 2

ĐB Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) chất vấn về số lượng sinh viên ra trường thất nghiệp quá lớn. Ảnh Anh Tuấn.

Để đảm bảo “đầu ra”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, Bộ đã làm việc với VCCI để đào tạo bổ sung sau khi sinh viên ra trường, đáp ứng yêu cầu việc làm. Bên cạnh đó sẽ siết lại cả “đầu vào” và “đầu ra” ở các trường đại học.

Nhận trách nhiệm trước QH, nhưng Bộ trưởng cũng khẳng định, vấn nạn dạy thêm học thêm mặc dù đã có giải pháp nhưng chưa thể thực hiện được.

“Dạy thêm, học thêm bức xúc từ lâu rồi, đây là vấn đề tự thân nhưng không thể cấm được. Bộ chỉ đạo địa phương và các cơ sở giáo dục thực hiện đúng hướng. Việc này có xu hướng ổn định hơn nhưng luôn có biến tướng, trách nhiệm chúng tôi phải sát sao, nhưng giải pháp này chưa phải là gấp. Việc gấp trước mắt là phải chỉnh lại chương trình gọn nhẹ. Chúng tôi đang rà soát chương trình sách giáo khoa mới, loại bỏ những nội dung không cần thiết và trùng lặp để chương trình nhẹ hơn, hợp lý hơn”, đó là giải pháp căn cơ được người đứng đầu ngành GD & ĐT giải trình trước QH.

Vấn nạn bạo lực học đường, mặc dù cần có sự vào cuộc của cả gia đình, nhà trường và xã hội, tuy nhiên Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ không né tránh trách nhiệm mà ông vẫn cho rằng “trách nhiệm đầu tiên là của Bộ chúng tôi”. Ông cho rằng, giải pháp trong thời gian tới, Bộ đã quyết định đưa môn Giáo dục công dân vào thi tốt nghiệp bậc Trung học phổ thông.

ĐB Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) cho rằng, học thêm chưa có giải pháp căn cơ. Bởi vì theo ĐB: “học phải có sự tự nguyện, thì phụ huynh cười cho rằng, kiểu gì chả tự nguyện. Trẻ em Việt Nam hiện không có tuổi thơ, đề nghị Bộ trưởng phải có giải pháp căn cơ về vấn đề này?”

Đề án ngoại ngữ “đại lãng phí”?

ĐB Dương Minh Ánh (Hà Nội) chất vấn Bộ trưởng Bộ GD & ĐT: Đề án Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân từ năm 2008 đến năm 2020 dự kiến chi 4.900 tỷ đồng, nhưng đến nay đã chi 5.000 tỷ đồng nhưng vẫn chưa đạt mong muốn, Bộ trưởng có giải pháp gì cho thời gian tới?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thẳng thắn: “ĐB hỏi Đề án có đạt mục tiêu đề ra không, tôi trả lời luôn là không. Dạy và học ngoại ngữ là lâu dài, liên quan đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau, để thành thạo và đạt được mục tiêu như Đề án, cần thời gian và chi phí rất lớn. Khi xây dựng Đề án, chúng tôi đề ra quyết tâm cao, nhưng quá trình thực hiện có vấn đề về thời gian, kinh phí”.

Không né tránh, Bộ trưởng Bộ GD & ĐT nhận trách nhiệm: “Chúng tôi xin nhận trách nhiệm. Chúng tôi đã rà soát từ cách tiếp cận cho đến mục tiêu. Không phải Đề án chịu trách nhiệm đào tạo cho tất cả các đối tượng mà chỉ tập trung vào từng tổ chức, cá nhân. Thời gian đầu Đề án được thực hiện hiệu quả và với mục tiêu không chỉ tập trung đào tạo giảng dạy cho học sinh, sinh viên mà là toàn dân “xóa mù chữ tiếng Anh”, xây dựng xã hội học tập tiếng Anh”.

Cho rằng thực hiện Đề án không thể đốt cháy giai đoạn mà phải thực hiện theo lộ trình, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ chia sẻ kinh nghiệm các nước láng giềng như Malaysia, Singapore cũng phải mất 38 năm để cả nước phổ cập tiếng Anh.

Mặc dù vấn đề này đã được Bộ trưởng Bộ GD & ĐT trả lời, nhưng có ĐBQH vẫn chưa đồng tình. Có ĐB rằng, Đề án này là “Dự án đại lãng phí, hiệu quả sử dụng thấp, một số trang thiết bị đang chết lâm sàng đúng quy trình. Bộ trưởng rút ra bài học gì để dự án tiếp theo không lãng phí như dự án này?”.

Thi trắc nghiệm có đảm bảo công bằng?

ĐB Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông) và một số ĐBQH nêu ý kiến cho rằng, liệu phương pháp thi trắc nghiệm có tránh tiêu cực, đảm bảo công bằng giữa các thí sinh. ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Nga (Hải Dương) tranh luận: "Theo như Bộ trưởng trả lời thì thi trắc nghiệm là có ưu điểm, nhưng tôi thấy ngược lại như vậy. Đối với các môn lý, hóa liên quan đến thực hành, chúng ta đã tốn rất nhiều tiền để chi phí cho cơ sở vật chất, trang thiết bị cho thực hành. Nhưng rốt cuộc là việc thực hành không làm gì cả vì không có trong chương trình thi trắc nghiệm”.

Thông tin cung cấp thêm của ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Nga khiến nghị trường bất ngờ: “Tôi xin cung cấp cho Bộ trưởng một sự thực là các cháu đi thi về nói với tôi rằng chỉ thích thi trắc nghiệm. Phòng thi của các cháu chọn ra một bạn học giỏi nhất, sau đó cho xức dầu gió rất nhiều, để khi trả lời trắc nghiệm thì cứ phương án một bạn ấy ho một tiếng, phương án hai thì ho hai tiếng, cả phòng thi sẽ tích theo các phương án mà bạn ấy ho”.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, phương thức thi trắc nghiệm là đánh giá khách quan, được chuẩn hóa kỹ, các nước đã áp dụng phương pháp thi này. Bộ đã cân nhắc kỹ, lắng nghe các chuyên gia và đến nay đây là phương pháp tốt nhất tiết kiệm thời gian, tiền bạc khi triển khai diện rộng.

Minh Anh