Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã dành thời gian giải trình ý kiến các đại biểu Quốc hội trong phiên họp chiều 1-11 về việc phân bổ ngân sách năm 2017.

Bo truong Dinh Tien Dung giai trinh truoc Quoc hoi ve phan bo ngan sach - Anh 1

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng giải trình trước Quốc hội chiều 1-11. Ảnh: T.Bình.

Phân bổ ngân sách đảm bảo nguồn lực cho các địa phương

Chiều 1-11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả thực hiện ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2016, dự toán NSNN và phương án phân bổ ngân sách trung ương (NSTƯ) năm 2017.

Nội dung thu hút được sự quan tâm thảo luận của nhiều đại biểu là vấn đề phân bổ tỷ lệ ngân sách năm 2017, nhất là đại biểu ở các địa phương có tỷ lệ điều tiết ngân sách về trung ương tăng như TP.HCM, Đà Nẵng...

Đây cũng là nội dung được Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng dành phần lớn thời gian trong phần giải trình chiều nay để báo cáo cụ thể các đại biểu Quốc hội.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, tỷ lệ phân bổ ngân sách là vấn đề rất quan trọng giải quyết mối quan hệ giữa NSTƯ và ngân sách địa phương (NSĐP) cũng như quan hệ giữa các địa phương với nhau trong sự thống nhất của quốc gia. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, NSNN thống nhất, bao gồm cả NSTƯ và NSĐP, trong đó NSTƯ giữ vai trò chủ đạo.

Để Luật hóa Hiến pháp, Luật NSNN năm 2002 và năm 2015 quy định, NSTƯ và NSĐP được phân cấp các nguồn thu hưởng 100% và thực hiện phân chia một số nguồn thu nhất định (thuế Giá trị gia tăng, thuế Tiêu thụ đặc biệt, thuế Bảo vệ môi trường hàng sản xuất trong nước; thuế Thu nhập doanh nghiệp, thuế Thu nhập cá nhân).

Đồng thời, NSNN đảm bảo mỗi địa phương có đủ nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) trên địa bàn theo phân cấp, tính trên cơ sở hệ thống nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ NSNN do Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) quyết định. Tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia và số bổ sung cân đối cơ bản được giữ ổn định trong suốt thời kỳ ngân sách từ 3 hoặc 5 năm.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh: Đối với năm 2017, số bổ sung cân đối hay tỷ lệ điều tiết thu là kết quả tính toán trên cơ sở dự toán thu và nhu cầu chi tính theo định mức.

Đặc biệt trong bối cảnh 63 tỉnh, thành phố của nước ta có diện tích, dân số, đặc điểm địa lý, điều kiện cơ sở hạ tầng KT-XH... rất khác nhau; nhất là sự khác biệt về khả năng phát triển và quy mô kinh tế, kéo theo đó là khả năng thu NSNN.

Nắm rõ tầm quan trọng của tỷ lệ phân bổ ngân sách với các địa phương, vì vậy, “trong quá trình xây dựng dự toán, chúng tôi đã cố gắng xử lý tối đa vấn đề này, xây dựng phương án để tạo sự công bằng nhất định đối với các địa phương”- Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng báo cáo về sự cẩn trọng trong quá trình xây dựng dự toán.

Đảm bảo nguồn lực cho “đầu tàu” kinh tế

Liên quan đến tỷ lệ phân bổ đối với các địa phương có số thu lớn điều tiết về trung ương, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết: Đối với định mức phân bổ chi thường xuyên được xây dựng trình Chính phủ, UBTVQH quyết định, các địa phương trọng điểm thu, có điều tiết thu về NSTƯ, đã được ưu tiên cao nhất như định mức phân bổ chi theo tiêu chí dân số tăng từ 30% đến 70% so với các địa phương khác.

Ngoài ra, riêng Hà Nội và TP. HCM là đô thị đặc biệt còn được phân bổ tăng thêm 70% định mức chi hoạt động kinh tế để xử lý các vấn đề về môi trường, thị chính, đảm bảo an ninh trật tự cho dân số tại chỗ và dân số vãng lai...

Mặc dù đã có cơ chế ưu tiên những vậy nhưng Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cũng hết sức chia sẻ với các địa phương trọng điểm về thu ngân sách. Bởi dù đã có ưu tiên cao như trên, nhưng sau khi tính toán chi theo định mức phân bổ và dự kiến giao dự toán thu nội địa đang trình Quốc hội, năm 2017 có 10/13 địa phương có tỷ lệ điều tiết về NSTƯ giai đoạn 2011-2016 giảm lớn, có địa phương giảm tới 20 đến 30% so với tỷ lệ giai đoạn 2011-2016 .

“Việc tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia phần NSĐP được hưởng sau mỗi thời kỳ ổn định ngân sách giảm là phù hợp với quy định của Luật NSNN, nhưng nếu giảm quá lớn thì cũng ảnh hưởng đến nguồn lực đảm bảo các nhiệm vụ KT-XH của các địa phương này. Mặt khác, Bộ Chính trị có một số Nghị quyết, ý kiến kết luận về phương hướng, nhiệm vụ phát triển của các địa phương này”- Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng giải trình trước Quốc hội.

Mặc dù trong bối cảnh nguồn lực có hạn, nhưng trong dự toán NSNN năm 2017, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, trình Quốc hội dành một khoản 14.450 tỷ đồng để xử lý hỗ trợ thêm cho các địa phương này, đảm bảo tỷ lệ điều tiết của các địa phương này không giảm quá lớn.

Theo Bộ trưởng, quá trình xây dựng dự toán trên cũng có ý kiến cắt giảm toàn bộ hoặc một nửa số kinh phí đã chi đầu tư phát triển của NSTƯ. Nhưng Bộ Tài chính đã phải bàn và báo cáo rất kỹ với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giữ khoản này, hỗ trợ các địa phương, tránh giảm tỷ lệ điều tiết quá lớn.

“Chúng tôi tin tưởng rằng đất nước ta cho dù địa phương điều tiết ngân sách về trung ương hay địa phương nhận hỗ trợ từ trung ương cũng có mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhau cả về mặt tình cảm, trách nhiệm, kinh tế cũng như quy định pháp lý. Kinh tế của các địa phương trọng điểm thu sẽ mạnh hơn, bền vững hơn khi 47 địa phương khác cũng có đủ nguồn lực để phát triển ổn định và ngược lại. Chúng tôi hy vọng rằng cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước, sẽ ngày càng có thêm nhiều địa phương có điều tiết về ngân sách trung ương, từ đó giảm bớt trách nhiệm điều tiết cho các địa phương trọng điểm thu hiện nay”- Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng kết lại phần giải trình kéo dài khoảng 30 phút trên hội trường Quốc hội vào chiều nay.

Tuy nhiên, sau khi Bộ trưởng kết thúc giải trình, đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.HCM) và đại biểu Nguyễn Thanh Quang (Đà Nẵng) tiếp tục đề nghị Bộ trưởng giải trình, làm rõ thêm một số nội dung liên quan đến tỷ lệ phân bổ đối với 2 địa phương này. Các yêu cầu đã được Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng giải trình đầy đủ ngay tại hội trường.

Bộ Tài chính chia sẻ với ảnh hưởng của TP.HCM

Đối với TP.HCM, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết: Bộ rất chia sẻ với thành phố. Bởi việc tỷ lệ điều tiết giảm chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến cân đối nguồn lực của địa phương là "đầu tàu" kinh tế của nước.

Vì vậy khi xây dựng cơ chế cũng như trong cân đối NSNN, Bộ Tài chính đều hướng tới tạo các điều kiện đặc thù thêm cho thành phố như luôn ủng hộ trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Quyết liệt thực hiện cải cách thủ tục hành chính thuế, hải quan. Đối thoại doanh nghiệp, tháo gỡ kịp thời các vướng mắc, ủng hộ và hỗ trợ một phần kinh phí để thành phố xây dựng khu công nghệ cao, có những cơ chế đặc thù để thu hút các tập đoàn hàng đầu thế giới đầu tư và kinh doanh tại đây tạo sự lan tỏa về phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố.

“Khi xây dựng định mức phân bổ chúng ta đã ưu tiên định mức phân bổ ngân sách cho thành phố cao hơn các địa phương khác kể cả các địa phương điều tiết khác. Trong cân đối ngân sách chúng ta đã có quy định cho phép thành phố được vay tới 60% tương ứng với 60% tổng số thu cân đối ngân sách địa phương của thành phố trong khi các địa phương khác tối đa 20% đến 30% bội chi”- Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng báo cáo.

Thái Bình