Đăng đàn tại Quốc hội sáng 15/11, Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời các chất vấn của đại biểu quanh vấn đề làm rõ việc thua lỗ ở các dự án nghìn tỷ, trách nhiệm và giải pháp xử lý.

Ba nguyên nhân chung gây thua lỗ của 5 dự án nghìn tỷ

Chia sẻ trước khi bắt đầu trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết mới đảm nhận chức vụ Bộ trưởng được 7 tháng, Bộ Công Thương là Bộ đa ngành nên có rất nhiều việc, nhiều vấn đề. Bộ trưởng bày tỏ cảm ơn Quốc hội và các đại biểu Quốc đã dành nhiều sự quan tâm.

Tại phiên chất vấn hôm nay, có 22 đại biểu Quốc hội đăng kí chất vấn Bộ trưởng Trần Tuấn Anh.

Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) mở đầu phiên chất vấn khi đưa ra vấn đề về dự án nghìn tỷ thua lỗ yêu cầu Bộ Công Thương làm rõ.

Ông Sinh nêu, theo báo cáo của Bộ Công Thương, nguyên nhân kém hiệu quả của những siêu dự án không loại trừ yếu kém quản trị của nhà nước, sai phạm trong công tác quản trị và quản lý điều hành đầu tư của cơ quan quản lý nhà nước. Vì vậy, đề nghị Bộ trường làm rõ hơn nguyên nhân yếu kém này.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, đối với 5 dự án nghìn tỷ (Đạm Ninh Bình, Giấy Phương Nam, Xơ sợi Đình Vũ, Gang thép Thái Nguyên và dự án về Ethanol- PV), Bộ Công Thương đã trình Chính phủ nguyên nhân, tồn tại, hướng xử lý khắc phục và bài học để tránh tình trạng có thể xảy ra trong tương lai.

Bộ trưởng cho biết điểm chung của các dự án này là đều được phê duyệt phương án đầu tư từ 2005-2008. Vấn đề đầu tiên của các dự án này là việc thời gian triển khai quá dài so với thời hạn đã được thẩm định, phê duyệt như các dự án xơ sợi Đình Vũ (Pvtex), Etanol Phú Thọ, Đạm Ninh Bình.

Bộ trưởng nhấn mạnh “điển hình như trường hợp của Đạm Ninh Bình đã kéo dài thời gian thực hiện, thậm chí đến nay không quyết toán được đầu tư dù nhà máy đã đi vào vận hành hành.

Điểm chung thứ hai của 5 dự án này là ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới, tác động ảnh hưởng mạnh vào dự án, cụ thể thị trường ngyên nhiên liệu. Khi kéo dài dự án, diễn biến của thị trường nguyên nhiên liệu, hàng hóa thế giới như dầu khí, dầu thô lao dốc từ mức đỉnh năm 2008 tới nay đã giảm mạnh và giữ ở mức thấp.

Yếu tố khách quan này theo Bộ trường Trần Tuấn Anh tác động trực tiếp đến hiệu quả và tính khả thi của các dự án. Sản xuất phân bón từ than không cạnh tranh so với sản xuất từ điện khí. Xơ sợi không cạnh tranh được với sản phẩm nhập ngoại

Nguyên nhân thứ ba, Bộ trưởng nhấn mạnh đến những hạn chế tồn tại khác trong năng lực của chủ đầu tư, năng lực quản lý của ban quản lý dự án và năng lực quản lý giảm sát hợp đồng liên quan dẫn đến việc kéo dài thời gian thực hiện dự án, gây lãng phí nguồn lực đầu tư.

Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai có vướng mắc lớn đối với các nhà thầu nước ngoài, mặc dù đã có sự tác động của cơ quan Nhà nước nhưng vẫn còn nhiều khó khăn.

Hiệu quả kinh tế không còn, có thể phá sản

Đánh giá về hiệu quả của 5 dự án nghìn tỷ, Bộ trưởng Bộ Công Thương khẳng định: “Hiệu quả kinh tế không còn ở 5 dự án. Nếu vận hành thương mại thì các dự án này không đủ cạnh tranh, một số dự án doanh thu không đủ bù chi phí. Căn cứ quy định chung về pháp lý, tôi xin đề xuất các giải pháp cho các dự án, cần phải xem xét toàn diện, đảm bảo mục tiêu bảo toàn vốn Nhà nước, bảo đảm về lợi ích, đồng thời phù hợp xu thế phát triển kinh tế thị trường, xu hướng hội nhập”.

Các giải pháp mà Bộ trường Bộ Công Thương đưa ra bán dự án, cho thuê, tiếp tục có phối hợp để cổ phần hóa, giao cho các doanh nghiệp tiếp tục thực hiện. Bộ trường Trần Tuấn Anh nhấn mạnh “thậm chí có thể thực hiện tuyên bố phá sản dự án”

Về xem xét xử lý trách nhiệm, Bộ trường cho biết cần làm cẩn trọng theo quy định chung của pháp lý. Hiện đã có những thay đổi về khung pháp lý trong thời gian qua nên cần căn cứ khung này để đánh giá chính xác trách nhiệm.

Bộ trưởng cũng nêu rõ phải xác định nguyên nhân vô tình hay cố tình có chủ ý, không loại trừ có sự cố tình làm sai. Một số dự án đã có kết luận của thanh tra Chính phủ, kiểm toán Nhà nước, một số đang chịu thanh tra của Bộ Tài chính và thanh tra của Bộ Công Thương.

Bộ Công Thương sẽ tổng hợp đầy đủ và báo cáo với Đại biểu Quốc hội sau.

>> Bộ Công Thương giải trình về 5 dự án nghìn tỷ nguy cơ thua lỗ