Trong 6 tháng đầu năm 2016, giá than trên thế giới giảm sâu xuống đáy, cộng với việc thuế nhập khẩu than về 0% đã khiến cho lượng than nhập khẩu tăng mạnh.

Bo Cong Thuong ly giai nguyen nhan nhap khau than tang manh - Anh 1

Đại diện của Bộ Công Thương và TKV tham gia buổi đối thoại.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, tính đến 15-9, nhập khẩu than đạt 10,1 triệu tấn. Con số này cao hơn gấp 3 lần so với dự báo Bộ Công Thương đưa ra hồi đầu năm (chỉ khoảng 3 triệu tấn). Thị trường nhập khẩu chủ yếu vẫn là Australia, Indonesia, Nga…

Tại buổi đối thoại trực tuyến “Nhập khẩu than và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia" do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức sáng 24-10, ông Nguyễn Khắc Thọ, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, do nguồn than trong nước không đáp ứng và giá than nhập khẩu rẻ hơn giá than khai thác trong nước.

Cụ thể, do điều kiện khai thác ngày càng khó khăn dẫn tới chênh lệch giá thành giữa than trong nước và nhập khẩu. Nhiều mỏ và hầm lò hiện nay, phải xuống độ sâu hơn 300m so với mặt biển mới có thể khai thác được than. Trong khi đó, thuế phí đánh trên than của Việt Nam đang cao hơn từ 5 đến 7% so với nhiều nước trong khu vực.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, tính đến 15-9, nhập khẩu than đạt 10,1 triệu tấn. Con số này cao hơn gấp 3 lần so với dự báo Bộ Công Thương đưa ra hồi đầu năm (chỉ khoảng 3 triệu tấn). Thị trường nhập khẩu chủ yếu vẫn là Australia, Indonesia, Nga…

Chưa kể giá than thế giới sụt giảm quá mạnh theo giá dầu những tháng đầu năm cũng khiến mức chênh lệnh giữa than trong nước và than thế giới tăng lên. Trong khi đó, thuế NK than hiện bằng 0% nên việc than nhập khẩu than về dễ dàng là chuyện đương nhiên.

Về phía Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV), ông Nguyễn Văn Biên, Phó Tổng Giám đốc TKV phân tích, điều kiện khai thác than cộng với trình độ cơ giới hóa tại nhiều dây chuyền sản xuất còn thấp là yếu tố đẩy giá thành than trong nước lên cao.

Từ thực tế của ngành, ông Biên lý giải, trong khi Indonesia chỉ cần bóc dỡ 3 triệu khối đất là thu được 1 tấn than thì nhiều đơn vị của TKV phải bóc tới 11 khối đất, tức là gấp gần 4 lần.

"Chưa kể điều kiện khai thác ngày càng khó khăn và kém hiệu quả kinh tế hơn, nhưng TKV vẫn được giao nhiệm vụ mở rộng quy mô và tăng sản lượng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia", ông Biên nói.

Bên cạnh đó, than trong nước cũng chịu tác động bất lợi từ cơ chế chính sách về thuế như 1-7-2016, thuế tài nguyên môi trường tăng trung bình 3 lần nếu tính tiền cấp quyền khai thác, bản chất cũng là thuế tài nguyên tăng hơn 10%, cao hơn mức trung bình 7%.

Tuy nhiên, theo ông Thọ, việc nhập khẩu than tại Việt Nam thời gian qua chỉ là tạm thời và sẽ có xu hướng giảm trong thời gian tới.

“Hiện nay, giá than nhập khẩu đã tăng so với giá than 6 tháng đầu năm và đã tiệm cận với giá thành sản xuất trong nước. Tôi hi vọng, từ nay đến cuối năm 2016, lượng than nhập khẩu về Việt Nam sẽ không nhiều, nếu có thì các doanh nghiệp đang thực hiện các hợp đồng đã ký. Một số khách hàng sử dụng nhiều than hiện nay đã bắt đầu quay về sử dụng than trong nước”, ông Thọ nhận định.

Phan Thu