Theo nhận định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT), những vướng mắc lớn nhất về quản lý, kiểm tra chuyên ngành hiện nay tập trung chủ yếu tại Bộ Công Thương, với mức độ rắc rối và chồng chéo nhiều hơn các bộ ngành khác.

Bo Cong Thuong bi "keu" nhieu nhat ve thu tuc kiem tra chuyen nganh - Anh 1

Dù là một mét vải nhập khẩu về Việt Nam để làm mẫu cũng bị kiểm tra hàm lượng formadehit.

Chính phủ đã chọn năm 2016-2017 là năm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, định hướng đến năm 2020. Nghị quyết số 19 của Chính phủ ban hành từ đầu năm nay nhằm cụ thể hóa mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh.

Theo báo cáo của Bộ KH-ĐT tới Chính phủ về tình hình thực hiện Nghị quyết 19, bộ nhận định rằng hàng loạt bộ ngành khác như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn... vẫn còn nhiều quy định kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu. Việc kiểm tra quá mức cần thiết, gây trở ngại, tốn chi phí cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Trong số các bộ thì Bộ Công Thương là nơi "dựng" lên nhiều rào cản nhất. Bộ này cũng là nơi tập trung nhiều các thủ tục gây “khó dễ” nhất.

Theo phân tích của Bộ KH-ĐT, có ba thủ tục bị doanh nghiệp "kêu" nhiều nhất là dán nhãn năng lượng, kiểm tra hàm lượng formadehit và thủ tục xác nhận hóa chất nhập khẩu.

Cụ thể, kiểm tra hiệu suất và dán nhãn năng lượng được điều chỉnh bởi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và các nghị định của Chính phủ, Tuy nhiên, Thông tư số 07/2012 của Bộ Công Thương lại yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phương tiện phải thực hiện thủ tục khai báo hai giai đoạn do hai đơn vị khác nhau thực hiện: thủ tục thử nghiệm tại các tổ chức đánh giá sự phù hợp do Bộ Công Thương chỉ định, kéo dài hàng tháng, chi phí lớn, nhiều sảm phẩm phải kiểm tra phá hủy (bao gồm cả những mặt hàng giá trị cao của các thương hiệu nổi tiếng thế giới), vừa phải xin cấp Giấy chứng nhận dán nhãn năng lượng như một loại giấy phép do Tổng cục Năng lượng thực hiện, mất thời gian và chi phí tốn kém.

Bộ KH-ĐT cho rằng, việc cấp giấy chứng nhận dán nhãn hoàn toàn dựa trên hồ sơ và kết quả thử nghiệm, có thể giao cho tổ chức thử nghiệm đảm nhiệm. Do vậy có thể bỏ qua giai đoạn cấp giấy chứng nhận dán nhãn tại Tổng cục Năng lượng.

Thông tư 07 còn quy định việc thử nghiệm và cấp giấy chứng nhận dán nhãn cho từng lô hàng. Theo quy định này, mọi lô hàng nhập khẩu, dù đã được doanh nghiệp khác nhập khẩu kiểm nghiệm đạt hiệu suất năng lượng quy định và cấp giấy chứng nhận nhưng vẫn kiểm tra lần lượt từng lô, xin cấp nhãn như mặt hàng mới. Các quy định này gây mệt mỏi và phiền phức cho hải quan, doanh nghiệp, tốn kém chi phí.

Để “chữa cháy’, tháng 4-2016, Tổng cục Năng lượng đã ban hành Công văn số 1053 quy định kết quả thử nghiệm, giấy chứng nhận có giá trị nhập khẩu mặt hàng/model cùng loại trong vòng 6 tháng. Các doanh nghiệp nhận định rằng đây chỉ là giải pháp đối phó chứ không phải hủy bỏ quy định rắc rối nêu trên.

Chưa hết, Luật Năng lượng cũng quy định Bộ Công Thương công nhận nhãn năng lượng của phương tiện, thiết bị nhập khẩu nhưng bộ không thực hiện mà tiến hành kiểm tra lại, dán nhãn, kể cả kiểm tra lại hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia đã có chứng nhận cao hơn tiêu chuẩn Việt Nam.

Thủ tục kiểm tra chuyên ngành bị phản ứng thứ hai là “xác nhận khai báo hóa chất” (Nghị định 26/2011 của Chính phủ, được cụ thể hóa ở Thông tư 40 /2011 của bộ).

Quy định xác nhận khai báo ở hai văn bản trên không đúng với quy định của Luật Hóa chất. Luật này chỉ yêu cầu Bộ Công Thương quy định biểu mẫu khai báo chứ không có điều khoản nào quy định bộ xác nhận khai báo. Việc khai báo cũng không nhằm mục đích cấp phép nhập khẩu mà chỉ nhằm mục đích thống kê. Song lại được thực hiện như một loại giấy phép, nếu không thì không được thông quan. Thời gian xác nhận 12-14 ngày. Ngoài ra, doanh nghiệp phải trả chi phí ngoài để nhanh chóng có giấy xác nhận với giá đắt hơn chi phí chính thức nhiều lần.

Suốt 7 năm thực hiện Luật Hóa chất, chưa có bất cứ trường hợp doanh nghiệp nào vi phạm quy định khai báo hóa chất nhưng doanh nghiệp vẫn phải làm, dù trái luật.

Ngoài ra, cũng có thủ tục bị kêu rất nhiều là kiểm tra hàm lượng formadehit trên các sản phẩm dệt may theo Thông tư 37/2015. Hiệp hội Dệt may đã nhiều lần kiến nghị nhưng không được chấp nhận, cho dù quy định kiểm tra không tuân thủ Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa. Mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh đã cho biết là Bộ Công Thương đã trình Thủ tướng, bãi bỏ quy định này.