Nhân dịp kỷ niệm Ngày doanh nhân Việt Nam 13/10, Tạp chí điện tử Diễn đàn đầu tư BizLIVE tổ chức tọa đàm BizTALK "Ngày Doanh nhân bàn về xóa bỏ rào cản kinh doanh".

Tọa đàm BizTALK "Ngày Doanh nhân bàn về xóa bỏ rào cản kinh doanh" đang diễn ra tại phòng tọa đàm tầng 5, Tòa nhà FLC Landmark, Lê Đức Thọ, Nam Từ Liêm, Hà Nội.

BizTALK có sự tham gia của các chuyên gia kinh tế, các doanh nhân/đại diện doanh nghiệp uy tín, đầu ngành trong nhiều lĩnh vực nhằm đưa ra những vướng mắc đang tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi.

Khách mời tham gia tọa đàm gồm:

- Ông Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

- Ông Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM)

- Bà Thái Hương, Chủ tịch HĐQT TH True Milk

- Luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch Công ty Luật Basico

- Ông Dương Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Vàng bạc Đá quý Doji

- Ông Phạm Thanh Hưng, Phó chủ tịch HĐQT Cengroup

- Bà Hương Vũ, Phó tổng giám đốc phụ trách dịch vụ thuế và tư vấn Ernst & Young Việt Nam

- Ông Hà Quang Tuấn, Chủ tịch HĐQT Hanoi Milk

- Ông Phí Ngọc Trịnh, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần May Hồ Gươm

- Ông Marko Walde - Trưởng đại diện Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK)

- Ông Susumu Sato, Phó giám đốc Văn phòng Jetro Hanoi

- Ông Trần Sỹ Sơn, Giám đốc PYS Travel

Ông Nguyễn Anh Tuấn – Tổng biên tập BizLIVE.vn cho biết BizLIVE nhận thức sâu sắc doanh nhân là đối tượng đóng góp lớn cho cộng đồng. Hiện nay, chính quyền các địa phương cũng đã có nhiều hoạt động tôn vinh doanh nhân trên thực tiễn.

Chủ đề chính của Biztalk lần này là xóa bỏ những rào cản chính đang ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, doanh nhân. BizLIVE coi đây là một trong những hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nhân, tôn vinh doanh nhân Việt Nam – những chiến sĩ trên chiến trường kinh tế.

Thảo luận sẽ chia làm hai phần. Phần I bàn về nghị quyết 35 của chính phủ, có nội dung nhiều doanh nghiệp quan tâm. Nghị quyết này không chỉ giúp hỗ trợ doanh nghiệp mà còn tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Bên cạnh đó, chúng ta sẽ đánh giá lại sau 5 tháng triển khai xem những kết quả bước đầu đạt được như thế nào.

Phần II sẽ là thảo luận tập trung về một số lĩnh vực cụ thể như nông nghiệp công nghệ cao, bất động sản, tài chính, FDI,... Với sự tham dự của các nhà đại diện công ty nước ngoài, kiểm toán quốc tế và công ty luật, tọa đàm sẽ bàn về rào cản đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Đồng thời, một số câu chuyện phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, khởi nghiệp, xem có vướng mắc cần gì cần tháo gỡ cũng được đề cập.

Trên cơ sở thông tin được đăng tải trực tiếp trên BizLIVE.vn, tọa đàm hôm nay sẽ được tổng hợp thông tin gửi tới các cơ quan chức năng.

Ông Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch VCCI: Chúng ta đang sống trong một thế giới và khu vực thay đổi nhanh chóng. Tất cả đều phải thay đổi, dù muốn hay không muốn, vấn đề là chúng ta thay đổi tích cực hay không.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam có tốc độ tăng trưởng GDP thuộc hàng cao nhất trong khu vực và thế giới, nhưng đang có xu hướng chậm dần.

Không chỉ Việt Nam, các nền kinh tế khác đều đang đặt ra câu hỏi nguồn lực nào để phát triển. Trong đó nổi lên là sự cạnh tranh giữa các khu vực và quốc gia, giữa các doanh nghiệp và các sản phẩm.

BizTALK: Ngay Doanh nhan ban ve xoa bo rao can kinh doanh - Anh 1

Ông Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch VCCI. Ảnh: Quang Sơn

VCCI đã kết hợp với Hội đồng kinh doanh ASEAN và Trường Đại học Lý Quang Diệu để xếp hạng mức độ cạnh tranh của các nước trong khu vực. Kết quả cho thấy thông tin không lạc quan đối với Việt Nam. Các tiêu chí môi trường tài chính, hạ tầng cơ sở cho thấy Việt Nam đứng cuối bảng so với các nước ASEAN.

Lực cầu trên thế giới đang thay đổi, các khu vực kinh tế đang hình thành. Ví dụ như hiệp định TPP bao trùm trên 800 triệu người dân, ASEAN có 600 triệu dân.

Về cung, đang có sự thay đổi do các yếu tố về công nghệ. Chính phủ Việt Nam đang nêu rõ doanh nghiệp là trọng tâm của sự thay đổi kinh tế đất nước. VCCI đang là đơn vị được giao trách nhiệm đầu tầu thực hiện nghị quyết 35. Với mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp có chất lượng, trong thời gian qua chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức và cơ quan pháp lý xây dựng hệ thống luật cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Hiện nay chúng ta đang xây dựng một luật dành riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Luật này nếu được thông qua sẽ gỡ nhiều khó khăn cho doanh nghiệp.

Theo số liệu khảo sát của VCCI mới đây về nhận thức hiểu biết về các chương trình hội nhập thế giới của Việt Nam, thì các doanh nghiệp FDI là những doanh nghiệp có hiểu biết hơn, nhận thức rõ hơn so với doanh nghiệp nội.

Đặc biệt, gần đây, khi Thủ tướng có các chuyến thăm Nga, Trung Quốc, Mông Cổ… VCCI cũng đã tổ chức các đoàn doanh nghiệp tháp tùng Thủ tướng để doanh nghiệp tiếp cận hơn với thị trường, có cơ hội mở rộng đầu tư.

Chúng tôi cũng đã có chương trình tập hợp những kiến nghị, khó khăn của doanh nghiệp tới các cơ quan chức năng, nhằm giải quyết những vấn đề cụ thể cho họ.

Sắp tới, nên chăng chúng ta cũng cần vinh danh nhiều hơn nữa các doanh nghiệp, doanh nhân thành công.

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Một trong những nội dung quan trọng của nghị quyết 35 là giải quyết vấn đề giữa địa phương và doanh nghiệp. Vậy phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã làm gì để triển khai vấn đề này?

Ông Đoàn Duy Khương: Nội dung hợp tác giữa các chính quyền địa phương và doanh nghiệp là nhằm tạo thông tin hai chiều. Cụ thể là làm thế nào doanh nghiệp hiểu rõ chính sách của địa phương, chính phủ và ngược lại, làm sao đưa thông tin phản hồi từ doanh nghiệp đến được với cơ quan chức năng để giải quyết nhanh chóng và đúng lúc, đúng chỗ.

Cùng với đó, VCCI cũng tổ chức tư vấn, đào tạo để doanh nghiệp có thể học tập, gặp gỡ, xúc tiến hợp tác kinh doanh. Đây cũng là một trong những vấn đề Thủ tướng đã giao trong Nghị quyết 35.

Còn nhiều băn khoăn để ra một luật thực sự tốt cho doanh nhân

Anh Nguyễn Anh Tuấn: Trong trình bày vừa rồi có nói về luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tôi biết Bộ kế hoạch đầu tư cũng đã có một số ký kết. Mời ông bình luận thêm về điều này.

Ông Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng CIEM: Trước khi đi vào câu chuyện về luật doanh nghiệp vừa và nhỏ, tôi muốn khái quát một chút về những cải cách cho các doanh nghiệp. Hiện kinh tế Việt Nam đang có những bước ngoặt. Thành tựu nhiều nhưng thách thức cũng nhiều hơn.

Chúng ta phải nhìn lại những cải cách. Nếu để ý chúng ta sẽ thấy trong vài năm gần đây, những cải cách về hành chính có thay đổi về cách hành xử của bộ máy nhà nước với doanh nghiệp. Không chỉ minh bạch hơn mà còn thân thiện hơn.

BizTALK: Ngay Doanh nhan ban ve xoa bo rao can kinh doanh - Anh 2

Ông Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM). Ảnh: Quang Sơn

Thứ hai là tạo dựng một môi trường cạnh tranh minh bạch và môi trường kinh doanh thuận lợi nhất cho doanh nghiệp, không chỉ hướng đến xóa bỏ các rào cản, mà còn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp.

Đó chính là tinh thần của Nghị quyết 35 và Nghị quyết 19 của Chính phủ. Kết quả bước đầu tốt nhất là sự ra đời và thành lập của các doanh nghiệp mới. Số doanh nghiệp được thành lập dự kiến sẽ cao nhất trong năm nay.

Luật DNVVN tạo thuận lợi cho sự phát triển của doanh nghiệp. Luật này hiện nay tinh thần thì tốt nhưng có vài khó khăn: Nước nào cũng vậy, 95-97% là doanh nghiệp nhỏ, không có nguồn lực nào có thể hỗ trợ tất cả. Nên đôi khi đâu đó trong luật, các câu có tính khẩu hiệu nhiều, và như thế tính ràng buộc thấp.

Thứ hai, hỗ trợ nhưng không được làm méo mó thị trường, vi phạm cam kết quốc tế. Đi vào thực tế, nó động chạm rất nhiều luật khác và các cam kết quốc tế. Muốn hỗ trợ một nhóm, một lĩnh vực thì không phải dễ.

Có những cái hỗ trợ được như xúc tiến thương mại, thì nó lại liên quan đến nguồn lực, khả năng tiếp cận. Cho nên cá nhân tôi cho rằng tinh thần thì tốt nhưng để thực hiện hóa thì còn nhiều đắn đo suy nghĩ để ra một luật thực sự tốt cho doanh nhân.

Cuối cùng cũng là điều quan trọng nhất. Mặc dù luật có nhiều chiều cạnh, nhưng nó vẫn chưa thể lý giải tất cả các lý do vì sao doanh nghiệp Việt Nam khó trưởng thành và lớn mạnh.

Có bốn lý do. Một là quyền tài sản, thứ hai là quyền cạnh tranh trong đó có các doanh nghiệp nhà nước. Thứ ba là các yếu tố sản xuất: đất đai vốn, môi trường sản xuất, và thứ tư là chi phí giao dịch quá cao. Đây là yếu tố quan trọng nhất.

Theo tôi, Luật doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được đắn đo, suy xét kỹ và từ giờ cho tới cuối năm luật này khó mà được thông qua.

Luật DNVVN khó được thông qua trong năm nay?

Ông Đoàn Duy Khương: Tôi đồng ý với dự báo của ông Thành, luật này khó được thông qua trong năm nay, bởi việc làm luật ở Việt Nam khác với các nước khác trong khu vực. Cụ thể các nước sẽ theo những trường phái luật khác nhau.

Tại Việt Nam, đối tượng không được tham gia nhiều trong quá trình xử án, mà chủ yếu là qua cơ quan điều tra, quan tòa kết luận. Nên không giải quyết nhanh được vấn đề.

Hiện nay, Hong Kong được coi là một trong những nước có bức tranh trong sạch về luật, xử lý rất nhanh việc kiện tụng và quan tòa cũng rất dễ để thay thế. Đây là điều khó có thể thấy ở Việt Nam.

Luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch Công ty Luật Basico: Quan tòa Luật Thương mại ở Hong Kong xử rất nhanh vì đã có án lệ. Tuy nhiên, việc xử ở Việt Nam còn chậm và việc làm luật ở Việt Nam có khác so với các nước trong khu vực.

Nghị quyết 35 là một dạng cụ thể hóa để triển khai các luật lệ kinh doanh. Hiện có hai rào cản pháp lý, đó là rào cản tổng thể và rào cản cụ thể (các điều kiện kinh doanh).

Các rào cản tổng thể lớn nhất và quan trọng nhất hiện nay là sở hữu đất đai toàn dân. Gần đây, Trưởng ban Kinh tế Trung ương đang làm mạnh về vấn đề tích tụ ruộng đất, tuy nhiên xóa bỏ hạn mức đất đai chỉ mới là “râu ria”, chứ chưa đi vào tổng quát.

Nhiều doanh nghiệp phải “làm sai” mới có quy mô lớn được, còn làm theo kiểu đơn lẻ, hộ nông dân thì rất khó.

Luật Đất đai đang là rào cản lớn nhất trong hoạt động kinh tế, đó là hệ quả của sở hữu toàn dân. Nếu kinh tế nhà nước cứ là chủ đạo thì kinh tế tư nhân chỉ là bán đạo. Đó là rào cản lớn nhất.

Ba năm trước chúng ta bàn sửa Hiến pháp nhưng vẫn chưa sửa được. Giờ thì thời thế khác rồi, nên tôi cho rằng cộng đồng doanh nghiệp nên tiếp tục có những kiến nghị sửa Hiến pháp. Nhất là ba lĩnh vực chính rào cản kinh doanh, tiêu chuẩn kĩ thuật, thủ tục hành chính.

Các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội vẫn chưa định hình được. Bộ Công Thương là bộ khuyến khích cạnh tranh. Tuy nhiên các quy định của Bộ vẫn tạo ra rất nhiều rào cản như quy định về gas, về đất. Các quy định này không cho phép doanh nghiệp nhỏ tham gia thị trường, tạo độc quyền cho các doanh nghiệp lớn.

Ngoài ra còn có các rào cản kỹ thuật. Ví dụ tiêu chuẩn về sữa là do các doanh nghiệp tự công bố. Các tiêu chuẩn về du lịch thì hiện nay mỗi khách sạn có một tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn về sao của khách sạn hiện nay do khách hàng cảm nhận. Tôi từng đến một khách sạn 4 sao nhưng lại có cảm nhận chỉ bằng chỗ 2 sao khác.

Do đó, việc thông qua luật về doanh nghiệp lần này vẫn là quá hấp tấp. Có thể mình tạo ra luật này lại gây ra sai sót khác.

Các rào cản hành chính hiện nay rất lẫn lộn với rào cản kinh doanh

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Vấn đề kiểm soát xuất nhập khẩu ô tô thay bằng thông tư 20 lại được chuyển sang cục đăng kiểm để kiểm soát về chất lượng, việc thay đổi này có tạo sự thay đổi gì không với vấn đề xuất nhập khẩu ô tô trong nước?

Ông Trương Thanh Đức: Theo phản ánh của doanh nghiệp ô tô thì không có sự thay đổi nào cả, có nguy cơ thông tư 20 chuyển thành thông tư 21, và thông tư 21 thì chẳng “dễ thở” hơn thông tư 20 chút nào.

Vừa rồi, Bộ Giao thông vận tải đã có vài dự thảo để thay thông tư 20, nhưng những dự thảo này có xu hướng giống thông tư 20, quản chặt hơn việc nhập ô tô với quan điểm bảo vệ người tiêu dùng.

Tuy nhiên, lý do như vậy là không hợp lý, bởi ô tô không phải là thực phẩm, ăn vào là chết, nó có chứng nhận của nhà sản xuất, nhiều loại giấy tờ chứng nhận đi kèm, không “mượn” nhà nước lo thay lo hộ. Người tiêu dùng đủ thông minh để lựa chọn những gì họ cần, họ muốn và của họ.

Tôi được Bộ Tư pháp và các cơ quan khác đánh giá là một trong những người đóng góp tích cực nhất. Nhưng đôi khi bố có quá nhiều dự thảo, tôi không đủ sức để góp ý.

Các rào cản hành chính hiện nay rất lẫn lộn với rào cản kinh doanh. Không quan trọng các doanh nghiệp tự sản xuất hay thuê ngoài, miễn là họ đáp ứng được các tiêu chuẩn là được. Tuy nhiên, muốn thỏa mãn được điều kiện kinh doanh, các doanh nghiệp lại phải qua nhiều thủ tục hành chính.

Làm tù mù nhất là pháp lý, còn các thủ tục hành chính hiện nay rất nhiều. Thủ tục hành chính của chúng ta chỉ có một nghị định, đã “chỏng chơ” nhiều năm rồi. Còn các bộ tha hồ “vẽ” ra các thủ tục, làm hộ luật cho Quốc hội.

Tôi chuyên đi tư vấn về thủ tục hành chính cho các doanh nghiệp, nhưng động đến thủ tục hành chính nào cũng “chết”, ví dụ như chuyển trụ sở văn phòng cũng rất phức tạp mặc dù doanh nghiệp đã mua đứt trụ sở mới rồi.

Các quy định kinh doanh hiện nay đang “chặn” các doanh nghiệp dân doanh, và mở cửa cho các doanh nghiệp “quan doanh”. Mặc dù một số quan chức không được kinh doanh nhưng họ có sân sau, nên tha hồ kinh doanh.

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Theo luật sư nói thì nổi cộm nhất là Luật đất đai làm cho thị trường méo mó. Vấn đề thứ hai có sự lẫn lộn giữa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh như trường hợp thông tư 20. Một khía cạnh khác luật sư cũng nói đến là trong chỉ đạo điều hành, thay vì xóa bỏ độc quyền lại tạo độc quyền, không bình đẳng. Những doanh nghiệp mà anh gọi là “quan doanh” tạo quá nhiều bất bình đẳng.

Liên quan đến quá trình vận hành văn bản pháp luật, lúc ban hành cần có sự tham khảo các doanh nghiệp, ông Trần Sỹ Sơn đã bao giờ được tham vấn ý kiến về luật này chưa?

Ông Trần Sỹ Sơn - Giám đốc PYS Travel: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ rất ít khi có cơ hội được tiếp cận việc đóng góp ý kiến cho luật.

Hiện thực hóa ý tưởng của chính phủ là vấn đề lớn và khó khăn

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Theo bà Hương Vũ bà có quan điểm gì về các rào cản mà các vị diễn giả trước đã nêu. Có gì khác ngoài những câu chuyện trên không?

Bà Hương Vũ - Phó tổng giám đốc Ernst & Young Việt Nam: Chúng tôi đã tham gia từ dự thảo luật cho đến thông tư và đồng hành cùng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khi họ mới vào Việt Nam. Chúng ta nói rất nhiều về chính sách, đặc biệt là nghị quyết 35 để biến Việt Nam thành đất nước ủng hộ các DNVVN và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

BizTALK: Ngay Doanh nhan ban ve xoa bo rao can kinh doanh - Anh 3

Bà Hương Vũ - Phó tổng giám đốc Ernst & Young Việt Nam. Ảnh: Quang Sơn

Đọc nghị quyết 35 mới thấy Thủ tướng rất quan tâm đến hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng làm sao để cụ thể hóa nghị định vào thực tế thì rất khó, bởi sau nó là thông tư, các giấy phép con ở dưới nữa. Đặc biệt vướng mắc ở vấn đề thu thuế, hoàn thuế.

Ngay cả các cán bộ thu thuế, hoàn thuế cũng luôn mang trong đầu tư duy áp đặt với nhà đầu tư, người trả thuế một cách cứng nhắc, gây khó khăn. Vì thế, hiện thực hóa ý tưởng của chính phủ là vấn đề lớn và khó khăn.

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Có ví dụ cụ thể nào cho thấy việc đối kháng giữa người thu thuế với doanh nghiệp không?

Bà Hương Vũ: Chính sách luôn hướng tới là đơn giản, dễ hiểu, nhất quán, nhưng chính sách không phù hợp thực tiễn. Việt Nam nói hội nhập quốc tế, bao nhiêu doanh nghiệp đa quốc gia đã vào Việt Nam, nhưng sổ sách kế toán vẫn phải in ra, trong khi đối với một công ty thực hiện 20, 30 ngàn nghiệp vụ mỗi ngày thì một năm lấy đâu ra chỗ để lưu những hồ sơ về các nghiệp vụ đó?

Yêu cầu gửi bản mềm thì cơ quan thu thuế không nghe, sau đó doanh nghiệp không nộp được đủ thì không hoàn thuế, làm họ phải chạy khắp nơi để có thể đủ giấy tờ bản cứng để hoàn được thuế. Đây là quyền được thụ hưởng của doanh nghiệp mà họ phải đi xin, cậy cục.

Tiếp theo là khâu hành thu. Hội nhập quốc tế cho các doanh nghiệp đa quốc gia vào, họ bỏ ra nhiều tiền để mua hệ thống khai thuế. Họ không có thói quen của các cán bộ thuế, đó là sau khi hoàn thành một khoản nào đó, cán bộ thuế đòi hỏi thanh lý hợp đồng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp hiện nay thực hiện việc khai thuế qua mạng nên những đòi hỏi của các cán bộ thuế là vô lý.

Vấn đề khác là trốn thuế. Việc trốn thuế không đơn giản, bởi các công ty đa quốc gia bỏ ra nhiều triệu USD để mua một hệ thống khai thuế. Có thể do luật thuế của Việt Nam không rõ và các diễn giải của các công ty khác đi, nên có tranh luận giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp.

Chuyển gia chỉ là một công cụ tài chính để tăng lợi nhuận thôi. Chuyển giá không có gì là xấu cả. Vấn đề là Việt Nam có chấp nhận chuyển giá đó không và chấp nhận ở mức độ nào?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Chuyển giá là báo giá cả đầu vào rất cao khi vào Việt Nam nhưng khi bán sang các nước khác, sang công ty mẹ thì sẽ thấp. Nó triệt tiêu lợi nhuận của các doanh nghiệp này. Chính phủ mất đi nguồn thu. Nếu hiểu theo như vậy thì chuyển giá là có vấn đề.

Bà Hương Vũ: Chấp nhận hay không thì hiện Việt Nam cũng có những thông tư về việc chuyển giá. Tức là loại hình hoạt động kinh doanh nhất định sẽ có một tỷ suất lợi nhuận trong một khoảng có trần và sàn. Lợi nhuận của tôi vẫn đảm bảo thì chuyển giá vẫn còn ở mức cho phép.

Ông Võ Trí Thành: Chúng ta phải hiểu thuế và chuyển giá có những trường hợp vi phạm pháp luật. Ví dụ trốn thuế là vi phạm nhưng tránh thuế thì không.

Tương tự với chuyển giá, có những hành vi là vi phạm, có hành vi thì không không. Chuyển giá là công cụ để tối ưu hoạt động giữa tập đoàn lớn và các công ty con. Mới đây Hội nghị thượng đỉnh G20 mới có cuộc họp về vấn đề này. Nhưng bản thân G20 vẫn chưa có những cam kết chung về chuyển giá. Tuy nhiên họ đúc rút ra các phương pháp như sau.

Một là điều chỉnh những quy phạm pháp luật để hạn chế những chênh lệch về thuế giữa nước mình và các nước khác.

Hai là chia sẻ thông tin và phối hợp. Cách kế toán hợp nhất và không hợp nhất. Một cách khác là phối hợp thông tin giữa các cơ quan khác thuế. Ví dụ như thương hiệu và sở hữu trí tuệ.

Một mặt, chúng ta phải nhìn nhận đây là hoạt động tất yếu của thị trường, nhưng mặt khác, ta vẫn phải tìm cách hạn chế các hoạt động bị xem là “lách”.

Ở Mỹ, tỷ phú Donald Tr