Về xã Mỹ Thủy (huyện Lệ Thủy, Quảng Bình), hỏi ông Đặng Thanh Lâm, từ người già đến trẻ em đều biết và tường tận: Có phải ông Lâm bắt chuột trong hang không?

Sáng kiến của ông ấy đơn giản mà rất hữu ích, đã giúp cho người dân quanh vùng có được mùa màng bội thu.

Nỗi ám ảnh của mùa màng

Với ông Lâm, nạn chuột phá là nỗi ám ảnh trong những ngày bước vào kỳ thu hoạch vụ hè thu. Ngay từ đầu vụ, huyện xã đã khuyến cáo bà con tăng cường diệt chuột. Nào là dùng bã sinh học, nào là chắn lưới nilon, đào hang bắt thủ công, đặt bẫy... với chi phí lên đến tiền tỷ. Dù là kiểu gì thì cũng chỉ hạn chế được phần nào. Chuột đàn, chuột đống vẫn sinh sôi nảy nở.

'Binh phap' diet chuot trong hang - Anh 1

Ông Lâm: "Bà con nông dân dùng máy bắt chuột này để bảo vệ mùa màng"

"Mà cái giống chuột thì đẻ nhanh khủng khiếp. Chỉ trong khoảng một tháng, một hang chuột có tới hàng trăm con ở trong đó", ông Lâm cho hay.

Đã có vụ hè thu, nông dân ở huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy... mất trắng vì nạn chuột. Có gia đình buổi chiều đi thăm đồng, năm sào ruộng lúa chín vàng, trĩu hạt, tối về kêu người ngày mai gặt giúp rồi chuẩn bị bao tải đựng lúa, dặn chủ máy tuốt... Rạng sáng, mọi người kéo nhau ra đám ruộng mới giật mình, cả mấy sào ruộng không còn bông lúa nào. Các góc ruộng, đường chuột đi thủng qua luống nilon nhẵn thín. Chỉ qua một đêm, chuột phá sạch trơn.

"Có năm, qua một đêm, hàng chục ha lúa chín vàng đã bị loài này "cắt" sạch sành sanh", ông Lâm ấm ức.

Cho chuột "ăn"... ớt bột, ngải cứu

Lúc còn bé, ông Lâm hay theo người lớn ra đồng bắt chuột. Vẫn có thói quen đào hang chuột rồi đổ ngập nước hay đốt rơm rạ rồi dùng nón, cành cây quạt cho gió thổi vào hang. Có người cho nắm ớt bột vào ổ rơm đang đốt để tạo hơi cay quạt vào hang chuột. Khi đó, cả người và chuột đều nước mắt, nước mũi giàn giụa.

Trong các kiểu bắt chuột bằng thủ công thì cách đốt lửa quạt hơi ớt cay là hiệu quả hơn. Nhưng vì chuột tinh ranh đào ngang nhiều ngóc ngách nên quạt gió khó có thể hết "hang cùng ngỏ hẻm" của chuột. Vì thế chỉ bắt được phần ít chuột trong hang. Còn cách đào hang, đổ nước thì chuột "đối phó" bằng cách có nhiều ngách thông hơi để tránh ngập. Mặt khác, đào hang sâu sẽ làm ảnh hưởng đến đê, đập.

'Binh phap' diet chuot trong hang - Anh 2

Máy bắt chuột được sử dụng ở các vùng miền

Một lần, nhìn hàng xóm bơm nước tưới vườn bằng ống cao su nệm, ống cao su chạy ngoằn ngoèo qua những gốc cây, góc bếp đến tận nơi cần tưới, ông Lâm bật lên ý nghĩ: "Sao không dùng phương pháp này để thổi hơi cay vào tận hang sâu bắt chuột phải ngạt khói cay mà bò ra?".

Suy nghĩ thâu đêm, ông Lâm đã bật dậy để thực hiện ý tưởng của mình. Sẵn có chút tay nghề và dụng cụ làm cơ khí, ông Lâm làm luôn chiếc máy thổi hơi, dẫn qua hệ thống đốt ớt bột và hỗn hợp gió, hơi cay của bột ớt đốt chất theo ống nhựa mềm luồn sâu vào hang chuột.

Hôm đầu tiên mang máy bắt chuột ra đồng, cả làng đi theo để xem. Khi hơi cay được thổi vào hang, mọi người nín thở theo dõi, chừng chưa tới chục phút, chuột không chịu nổi hơi cay đã thoát chạy qua các lỗ thông hơi, qua cửa hang chính. Mọi người reo hò ầm lên. "Phen này bọn chuột không còn đường ẩn xác nữa rồi", mọi người vui mừng cùng suy nghĩ. Sau nhiều lần chỉnh sửa, chiếc máy bắt chuột tận hang của ông Lâm ra đời.

"Nguyên lý của máy là dùng bột ớt (hoặc các loại cây khí đốt có chất cay và không ảnh hưởng đến môi trường như cây ngải cứu, cây dành dành, cây rau răm trời...), thổi vào hang làm cho chuột cay mắt không thể chịu nổi mà chui ra ngoài và dính vào tấm lưới đơm sẵn", ông Lâm chia sẻ.

'Binh phap' diet chuot trong hang - Anh 3

Ông Lâm say mê với những sáng tạo mới

Hôm "trình diễn" lần cuối để hoàn thiện máy, ông Lâm mời bà con chứng kiến. Xác định được hang chuột, ông Lâm phá rộng miệng hang và đặt ống dẫn hơi vào. Sau đó, tấm lưới bẫy được đặt trùm lên miệng hang. Mấy lỗ thông hơi cũng được chụp lưới. Các tấm lưới được lèn, ghim chặt xuống đất để chuột không thể chạy thoát ra được. Xong xuôi, ông Lâm bật bếp ga nhỏ đốt ớt bột và dùng tay quay đều hệ thống cánh quạt quạt hơi cay vào hang chuột. Chỉ một lúc, đám chuột từ hang phóng ra như dại. Nhiều con ngạt khói chỉ đủ sức bò ra, đầu cứ dúi dụi xuống đất. Phía mấy ngách thông gió, chuột nhỏ, chuột lớn cũng lóp ngóp chui ra và dính lưới, giãy giụa. Ông Lâm và mọi người cứ tóm từng con chuột một cho vào lồng sắt hay bao tải mang theo. Một hang chỉ cần khoảng mươi phút là hết sạch chuột. Gần trăm con chuột lớn, bé đã được bắt cho gọn vào bao tải.

Một buổi sáng, ông Lâm có thể bắt hơn chục hang chuột. Vài ngàn con chuột được tóm cho vào mấy bao tải. Chứng kiến việc máy bắt chuột trong hang, ông Võ Văn Thế (xã An Ninh, huyện Quảng Ninh) cứ tấm tắc khen hay rồi gật gù: “Tui sẽ là người đầu tiên mang cái máy này về bắt chuột trên ruộng của tui và giới thiệu cho mọi người biết cách học theo".

Vùng nào cũng dùng được

Theo ông Lâm, máy bắt chuột này phục vụ tối ưu cho việc bắt chuột đảm bảo cho nông dân yên tâm sản xuất, bảo vệ mùa màng. Để cho máy đốt bột ớt hoạt động có thể dùng bếp là nguồn điện ắc quy hay máy nổ tùy theo điều kiện của người sử dụng. "Máy này có thể sử dụng ở bất cứ vùng miền nào, bà con nông dân ở các tỉnh phía Nam cũng áp dụng cách dùng máy này để bắt chuột khá nhiều", ông Lâm nói thêm.

Ngoài ra, ông Lâm cũng chia sẻ với các nông dân tùy theo từng vùng mà cải tiến lưới bẫy để khi sử dụng thuận tiện và gọn nhẹ và bắt chuột dễ dàng hơn..