Chương trình bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu mà TP HCM và Hà Nội đang triển khai hiện nay, nhằm hạ chỉ số tiêu dùng (CPI), giảm lạm phát. Xét về khía cạnh nào đó, đông đảo người tiêu dùng hưởng lợi. Thế nhưng, đằng sau câu chuyện bình ổn lợi ích của không ít nông dân, lại… bất ổn.

Ông Châu Nhựt Trung, Giám đốc Công ty Huỳnh gia Huynh Đệ, thừa nhận để thực hiện chương trình này, phải luôn “đặt lên bàn cân” lợi ích giữa nông dân với người tiêu dùng. Ông Trung khẳng định, trong thời điểm giá thịt gia cầm trên thị trường tăng 15.000 - 20.000 đồng một kg, gà tam hoàng còn lên mức 90.000 đồng, bằng với giá gà ta theo giá bình ổn. “Để thực hiện chương trình này, đỡ gánh cho người tiêu dùng, không còn cách nào khác là doanh nghiệp phải ép giá nông dân”. Lần đầu tiên có một doanh nghiệp dám thẳng thừng nói lên thực tế. Người tiêu dùng thấy gà, vịt bán bình ổn, giá rẻ thi nhau mua. Doanh nghiệp này phải ra chỉ tiêu, mỗi khách hàng chỉ được mua một con gà trong một ngày. Chuyện xưa nay hiếm! Tương tự, Giám đốc Công ty trứng sạch Ba Huân, cho biết, để có được lượng trứng đủ cho chương trình bình ổn giá, doanh nghiệp này phải hỗ trợ người nông dân về vốn để ổn định yếu tố đầu vào. Thế nhưng chỉ là muối bỏ bể. Vì phí đầu vào tăng, doanh nghiệp khó có thể tăng giá thu mua theo cho nông dân, vì giá bán trên thị trường đã được cam kết theo chương trình bình ổn. Đúng lúc dịch heo tai xanh hoành hành, người tiêu dùng quay lưng với thịt heo, chuyển qua sử dụng thịt gia cầm. Giá gia cầm tăng chóng mặt, người nuôi gà, vịt thấy bán trứng không lời, chuyển qua bán thịt. Doanh nghiệp lại hốt hoảng tìm đường lo ổn định hàng bình ổn, như đã cam kết. Câu chuyện gạo cũng không ngoại lệ. Năm 2009, lúc gạo giá thấp, người dân phải bán ào ào. Khi gạo thế giới tăng cao, giá gạo trong nước tăng theo. Để ổn định, không còn cách nào khác là phải cân đối lượng gạo xuất khẩu với tiêu thụ trong nước, gạo xuất khẩu được hạn chế. Vậy là người trồng lúa cũng chẳng được hưởng giá cao. Và tình hình gạo năm nay cũng lại theo kịch bản cũ. Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam lần đầu tiên ngang bằng với gạo Thái Lan, Mỹ… nhưng nông dân biết chỉ để… thèm. Vì chẳng còn gạo để bán, nếu còn mà bán được với giá cao, thì giá gạo trong nước lại sốt, chỉ số CPI lại tăng, rồi lại lạm phát… Nhưng không phải nông dân nào cũng biết được thực tế này. Nếu biết, chắc họ cũng tự hào, vì mình cũng đóng vai trò hy sinh lợi ích nhỏ, để đóng góp vào sự nghiệp lớn (?!). Nguyên Khải