Hai tháng gần đây, các hãng sữa đã đua nhau tăng giá và theo các đại lý sữa, từ ngày 1/3/2014 tới, giá sữa còn tiếp tục đồng loạt tăng. Hiện giá sữa ở Việt Nam đã thuộc hàng đắt nhất thế giới, trong khi các nhà quản lý vẫn chưa có giải pháp nào nhằm chấn chỉnh tình trạng này.

Luật cho phép mỗi lần tăng giá cách nhau tối thiểu 15 ngày nên các doanh nghiệp sữa vô tư tăng giá 2 lần/tháng

Sữa vùn vụt tăng giá

Tháng 11/2013, sau những tranh cãi về tên gọi sữa hay thực phẩm chức năng, sữa đã được cơ quan chức năng xếp vào mặt hàng bình ổn giá. Quyết định bình ổn giá sữa vừa được đưa ra thì ngày 12/12/2013, hãng Mead Johnson đã tăng giá sữa thêm 5-7%, sau đó là Abbott tăng 4 - 6%, Enfa tăng 5-10%... Cô Lan, chủ đại lý Diệu Linh trên đường Trần Cung, Từ Liêm, Hà Nội cho hay, hiện hầu hết các loại sữa đều đã tăng giá bán so với cách đây 2 tháng, như Enfa Grow A+ số 3 loại hộp 900g trước đây là 420.000 đồng, nay có giá 458.000 đồng; Enfa Mama A+, hộp 400g, trước là 200.000 đồng, nay là 235.000 đồng; Abbott Grow thường số 3, trước là 298.000 đồng, nay là 312.000 đồng; Ensure Gold 900g, trước là 640.000 đồng/hộp, nay là 660.000 đồng...

"Tôi cho rằng giờ là lúc các bộ, ngành liên quan phải ngồi họp lại để có cách quản lý mặt hàng này. Vấn đề này nói quá nhiều rồi nhưng không hiểu sao cơ quan quản lý vẫn bất lực trước giá sữa”.

TS. Kinh tế Ngô Trí Long

“Sau ngày 1/3 tới, giá sữa còn tăng nữa vì những ngày qua, nhiều đầu mối giao sữa đều thông báo miệng cho chúng tôi là sữa sẽ tăng giá sau ngày 1/3, vì vậy ai muốn mua rẻ thì tranh thủ mua luôn đi”, cô Lan chào mời.

Không chỉ sữa ngoại, nhiều hãng sữa nội cũng đã đưa ra thông báo tăng giá. Từ ngày 10/2, Công ty Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã tăng giá bán khoảng 6% nhiều sản phẩm sữa, hiện giá Dielac Pedia 1+ hộp thiếc 400g là 170.000 đồng (trước là 160.000 đồng); Dielac Pedia hộp 900g là 346.000 đồng (trước là 331.000 đồng), một vỉ 4 hộp sữa tươi loại 100ml của Vinamilk tăng từ 16.000 đồng lên 18.000 đồng...

Hiện một vỉ 4 hộp sữa tươi 180ml của TH True Milk là 31.000 đồng (trước là 27.000 đồng); sữa bột Nuti IQ Pedia 1, 2, 3 tăng từ 165.000 đồng lên 185.000 đồng... “Tháng trước tôi vừa mua 1 thùng sữa tươi 24 hộp 180ml của TH True Milk là 240.000 đồng, tháng này đã là 265.000 đồng. Hộp sữa Similac Gain IQ 900g của Abbott trước có 492.000 đồng, giờ là 500.000 đồng. Sữa cứ tăng giá vùn vụt thế này, chúng tôi có con nhỏ lo quá”, chị Mai - khách hàng tại đại lý Diệu Linh than thở.

Lúng túng kiểm soát giá sữa

Việc tăng giá bao giờ cũng được các hãng sữa lý giải là do giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Tuy nhiên, thông tin này đúng hay sai, mức tăng có như doanh nghiệp công bố và việc tăng giá bán sữa có tương ứng với chi phí sản xuất chỉ là những thông tin một chiều, chưa được kiểm chứng. TS. Kinh tế Ngô Trí Long cho biết, theo quy định hiện hành, sữa là mặt hàng thuộc diện bình ổn giá nên các doanh nghiệp sữa được tự quyền đăng ký mức giá, mỗi lần tăng giá cũng chỉ cần đăng ký với cơ quan chức năng, còn cơ quan chức năng không hề có sự kiểm tra, đối chiếu với giá thành sản phẩm (giá sau sản xuất), giá bán ở nước nhập khẩu. Luật Giá hiện đang cho phép các doanh nghiệp sữa được tăng giá từ 15-20% và mỗi lần tăng giá phải cách nhau tối thiểu 15 ngày, nên nhiều doanh nghiệp sữa có thể tăng giá sữa 2 lần/tháng mà vẫn không phạm luật.

Bộ Tài chính đã yêu cầu các doanh nghiệp phải kê khai, báo cáo giá sữa trước ngày 25/11, nhưng từ ngày đó đến nay giá sữa vẫn liên tục tăng. Trong khi đó, việc điều tra chống chuyển giá sữa cũng không hề dễ dàng, bởi mỗi doanh nghiệp sữa có một bí kíp, công nghệ sản xuất khác nhau, có hệ thống cung ứng, phân phối khép kín...

Để bình ổn giá sữa, TS. Ngô Trí Long cho rằng, cơ quan chức năng cần vào cuộc quyết liệt, trên cơ sở nghiên cứu và xác định được các yếu tố cấu thành giá và truy xuất được thông tin giá sữa ở nước nhập khẩu, từ đó có cơ sở đối chiếu với giá doanh nghiệp sữa kê khai. Đồng thời, cần tăng cường quản lý, kiểm tra các chi phí trung gian và mức chiết khấu cho đại lý, kiểm tra và xử phạt nặng những vi phạm tăng giá sữa tùy tiện.

Hải Quỳnh