Bài học lớn từ việc xả lũ, cần tránh việc gây nên hậu họa rồi lại đổ vấy trách nhiệm lên nhau giữa Nhà máy thủy điện Hố Hô và phía UBND huyện Hương Khê.

Người dân cả nước không khỏi xót xa khi chứng kiến bà con Bắc miền Trung lại vừa trải qua cơn lũ lụt rất lớn gây quá nhiều thiệt hại. Đặc biệt là ở huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, thiên nhiên quái ác lại cùng với sự bất cẩn của con người đã nhân thêm nỗi thống khổ cho bà con.

Bat luan the nao cung khong the de dan dieu dung - Anh 1

Người dân chui lên nóc nhà trong cơn lũ ở miền Trung. (Nguồn: Internet).

Đó là việc xả lũ của nhà máy thủy điện Hố Hô (thuộc Công ty Thủy điện Hồ Bốn) và tối ngày 14/10/2016 đã gây ngập úng nghiêm trọng, khiến dân không kịp trở tay mới dẫn đến đại họa như chúng ta đã chứng kiến. Lưu lượng nước do nhà máy này xả ra tới 1800m3/s khiến 11 xã với hơn 5.000 nhà dân bị ngập sâu. Cùng với mưa lũ trên toàn tỉnh, Hà Tĩnh có 2 người chết, 11 người mất tích, 723 ha lúa bị ngập, 1416 ha hoa màu, 400 ha cây ăn quả bị hỏng, 99.032 gia cầm, 869 con trâu, bò bị chết, 337 hồ nuôi thủy sản bị ngập.

Sau sự cố nói trên, vị Chủ tịch huyện Hương Khê cho rằng không nhận được kế hoạch xả lũ bằng văn bản của Nhà máy thủy điện Hố Hô mà chỉ nhận được điện thoại báo đến một vị Phó Chủ tịch huyện trước khi xả vài giờ nên bà con không kịp trở tay với lưu lượng xả quá lớn, lại bất ngờ như vậy.

Ngược lại, phía nhà máy Hố Hô cho rằng việc mình làm là đúng quy trình, đã nằm trong kế hoạch báo cáo lên UBND tỉnh từ trước. Đến phút này, sự tranh cãi, đổ cho nhau giữa hai bên vẫn chưa đi đến hồi kết.

Ngày 18/9 vừa qua, Bộ Công thương đã thành lập tổ công tác vào Hà Tĩnh để điều tra sự việc. Bước đầu đã kết luận việc thực hiện quy trình xả lũ của nhà máy Hố Hô chưa chặt chẽ, nghiêm ngặt.

Ở nước ta, việc thủy điện xả lũ gây thiệt hại cho dân không phải đây là lần đầu tiên. Nhưng chưa có lần nào thiệt hại lớn và gây khốn khổ cho dân như lần này. Vẫn biết phát triển thủy điện là một nhu cầu cần thiết trong sự nghiệp công nghiệp hóa. Cũng vẫn biết xả lũ là một thao tác không thể không làm khi mưa to, nước dâng cao. Nhưng phối hợp làm sao để giảm thiểu tới mức thấp nhất thiệt hại cho dân phải luôn là một việc cực kỳ quan trọng, đặt lên hàng đầu.

Khi xây dựng những nhà máy thủy điện, việc thiết kế xây hồ chứa nước phải được tính toán để có thể chứa được dung lượng nước lớn nhất khi gặp những trận “siêu” mưa. Không chỉ nước ta mới có thủy điện mà nhiều nước trên thế giới cũng có. Ví như Na Uy là nước chủ yếu làm thủy điện nhưng không bao giờ họ để xảy ra tình trạng xả lũ gây thiệt hại cho dân như ở nước ta. Bởi họ có sự tính toán rất kỹ mọi khâu kỹ thuật khi thiết kế xây dựng.

Dẫu có bất cứ mối lợi nào thì cuộc sống an lành của người dân vẫn phải luôn được đặt lên hàng đầu. Kinh tế phát triển, công nghiệp hiện đại đương nhiên là mục tiêu để chúng ta phân đấu. Nhưng không thể đánh đổi bằng cuộc sống điêu linh của người dân. Cứ mỗi lần có mưa bão lớn là dân lại hứng chịu những trận xả lũ như vậy thì sao có thể coi được là hướng tới sự phát triển? Không thể đánh đổi tính mạng, cuộc sống của dân để lấy thủy điện như thế.

Việc làm kịp thời của Bộ Công thương để kiểm tra vụ xả lũ và nhanh chóng có kết luận ban đầu là cần thiết nhưng dẫu sao cũng diễn ra sau mọi thiệt hại mà người dân Hà Tĩnh đã gánh chịu. Hy vọng sự kết luận chính xác, rõ ràng dẫn đến xử lý nghiêm, triệt để những đơn vị và cá nhân gây nên thiệt hại quá lớn vừa qua của Bộ Công thương sẽ là bài học lớn để không còn tái diễn việc gây nên hậu họa rồi lại đổ vấy trách nhiệm lên nhau giữa Nhà máy thủy điện Hố Hô và phía UBND huyện Hương Khê.

Người dân Hà Tĩnh đã gánh chịu quá nhiều rủi ro, thiệt hại từ vụ môi trường biển bị phá hủy cách đây mấy tháng. Xin đừng để bà con phải tiếp tục chịu đựng thêm từ sự tắc trách, thậm chí là vô cảm của những người có phận sự mà lẽ ra hoàn toàn có thể khắc phục nếu tất cả phát huy cao nhất ý thức, tinh thần trách nhiệm.

TS Nguyễn Đình San/KD&PL