Trong buổi tập huấn "Hỗ trợ và can thiệp ban đầu với phụ nữ trải qua bạo lực gia đình" do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển cộng đồng (RTCCD) và Tổ chức HealthRight Quốc tế tổ chức, các chuyên gia đều thống nhất rằng nguyên nhân chính dẫn đến bạo lực trong gia đình đối với phụ nữ là sự bất bình đẳng giới, vốn là một điều từ lâu đã ăn sâu vào tiềm thức và rất khó thay đổi.

Bat binh dang gioi – Nguon goc cua bao hanh gia dinh - Anh 1

Ngày 4 tháng 11 năm 2016, buổi tập huấn "Hỗ trợ và can thiệp ban đầu với phụ nữ trải qua bạo lực gia đình" đã được tổ chức tại Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển cộng đồng (Hà Nội).

Buổi tập huấn có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực công tác xã hội như Thạc sỹ Nguyễn Thị Vân Mai, bà Mary Paterson, tình nguyện viên từ Australia hiện công tác tại Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam; bà Nazik Nasser, chuyên gia công tác xã hội với 8 năm kinh nghiệm về quản lý trường hợp cho phụ nữ và trẻ em yếu thế tại Australia và Anh Quốc, cùng đại diện của một số tổ chức xã hội như bà Nguyễn Thị Khôi, Quản lý ca tại tổ chức phi chính phủ Hagar Quốc Tế tại Việt Nam.

Theo chương trình, ứng phó và hỗ trợ trong giai đoạn tiếp nhận ban đầu đóng vai trò then chốt để đưa người phụ nữ ra khỏi nguy hiểm, tạo sức chống cự và nghị lực đối diện, vươt qua khủng hoảng, sang chấn, và có điều kiện ra quyết định để bảo vệ chính mình và con cái. Nội dung tập huấn gồm có: sơ cấp cứu rối nhiễu tâm trí hậu bạo lực, đánh giá tổn thương, nhu cầu, và dự báo nguy cơ, đồng thời diễn giải quy trình cung cấp dịch vụ bước đầu cho những người phụ nữ bị bạo hành.

Trong phạm vi tập huấn, bà Mary Paterson dẫn tài liệu của Đại Hội đồng Liên hợp quốc năm 2006, chỉ rõ: bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái không chỉ là hệ quả của bất bình đẳng giới mà còn duy trì địa vị thấp kém của người phụ nữ trong xã hội và sự bất bình đẳng giữa phụ nữ và nam giới.

Theo đó, chính các quan niệm xã hội đã tạo nên một xã hội với giá trị của người phụ nữ bị hạ thấp và đàn ông luôn được coi là người có quyền chi phối kiểm soát. Ngoài ra, chính sự mất cân bằng trong lịch sử và cấu trúc xã hội giữa nam – nữ đã dẫn tới vấn đề hiện đang tồn tại trên khắp thế giới ở các cấp độ khác nhau, trong cuộc sống cộng đồng cũng như riêng tư và trên mọi lĩnh vực xã hội, kinh tế, chính trị, văn hóa.

Theo bà Paterson, bạo lực đối với phụ nữ là hậu quả từ việc sống trong một xã hội nơi mà phụ nữ - nam giới bị đối xử bất bình đẳng. Thêm nữa, khi sự thiếu tôn trọng và thái độ khinh miệt đối với phụ nữ được cho phép, bạo hành giới nữ càng có nguy cơ xảy ra lớn hơn.

Hiện nay, trong xã hội, sự bất bình đẳng giới đang hiện hữu hàng ngày, rõ ràng. Phụ nữ là đối tượng dễ dàng đối mặt với các nguy cơ như trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình; nạn nhân của các vụ cưỡng bức, tấn công tình dục; nạn nhân của nạn buôn bán người và phải tảo hôn hoặc hôn nhân sắp đặt.

Họ không được phân chia công việc và trách nhiệm chăm sóc con cái bình đẳng. Trong cùng một công việc, phụ nữ lại thường bị trả mức lương thấp hơn đồng nghiệp nam, bị phân biệt đối xử ngay tại nơi làm việc…

Giải pháp được chuyên gia đưa ra để giải quyết tình trạng bạo lực gia đình là phải giải quyết triệt để nguyên nhân của nó, chính là bất bình đẳng giới. Khi phụ nữ và nam giới có quyền lực, giá trị và cơ hội bình đẳng trong mối quan hệ và xã hội, bạo hành sẽ có ít nguy cơ xảy ra hơn. Bằng cách nuôi dưỡng các mối quan hệ có sự quan tâm, tôn trọng, bình đẳng và bằng cách tạo ra các cộng đồng, nơi làm việc và các tổ chức bình đẳng, triển vọng về một xã hội công bằng, nơi phụ nữ không còn bị bạo hành sẽ trở nên khả thi.

Để từng bước cải thiện sự bất bình đẳng giới, cần có hàng loạt các yếu tố bảo vệ, trong đó bao gồm thiết lập các chuẩn mực xã hội có tính thúc đẩy tích cực. Phổ cập giáo dục phổ thông cho nam nữ là điều cần thiết để nâng cao nhận thức con người, đồng thời đảm bảo độ tuổi kết hôn tối thiểu là 18 tuổi. Đồng thời, để đảm nảo bình đẳng giới, cần giúp phụ nữ có quyền tự chủ về kinh tế và được tiếp cận với chương trình đào tạo kĩ năng, tín dụng và việc làm; những dịch vụ đối phó, hỗ trợ (về pháp lý, an ninh, xã hội, y tế…) có chất lượng với đội ngũ nhân viên có năng lực. Nếu rơi vào trường hợp bị bạo hành, phụ nữ rất cần có nơi ở an toàn, được tiếp cận với các nhóm hỗ trợ và các dịch vụ tài trợ nếu không có khả năng chi trả.

Song song cùng với đó, giáo dục và truyền thông đại chúng – hai lĩnh vực có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tuyên truyền về sự tôn trọng lẫn nhau trong mối quan hệ và xóa bỏ định kiến giới cần làm tốt công tác của mình nhằm thay đổi dần nhận thức phân biệt giới tính đã ăn sâu vào suy nghĩ từ trước đến nay.

Tình trạng bạo lực gia đình đang là vấn đè vô cùng nghiêm trọng đang tồn tại ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Theo thống kê của Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam, trung bình một năm trên cả nước có 8.000 vụ ly hôn mà nguyên nhân do bạo lực gia đình. Số liệu thống kê của bệnh viện, các trung tâm, phòng cấp cứu lớn của cả nước cho biết, có hơn 27% phụ nữ bị ngược đãi nhập viện, hơn 10% điều trị y khoa nghiêm trọng hằng năm do nguyên nhân bạo lực gia đình.

Các nhà hoạt động xã hội thông tin: bạo lực gia đình ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ chiếm 91,0; gây tổn hại về sức khỏe, thể chất 87,5%; tổn thương về tâm lý, tinh thần 89,4%; gây tan vỡ gia đình 89,7% và làm rối loạn trật tự, an toàn xã hội 89%.

Thống kê từ tòa án ở một số địa phương cho biết, số vụ ly hôn xuất phát từ nguyên nhân bạo lực gia đình hằng năm chiếm trên 60%. Tuy nhiên, có rất nhiều vụ người trong cuộc giấu giếm về những cơn bạo hành mà họ phải gánh chịu từ người bạn đời, mà chỉ nói chung chung “tính tình không hợp”.

Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng (RTCCD) trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam là tổ chức xã hội dân sự, cơ quan nghiên cứu độc lập có trụ sở tại Hà Nội, hoạt động từ năm 1996. RTCCD tập trung vào nghiên cứu, tạo lập các mô hình và vân động chính sách trong các lĩnh vực sức khỏe tâm trí, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, công tác xã hội và phát triển hệ thống y tế.

Lan Phương