Tình trạng bạo động kéo dài xuyên suốt tuần qua đã vượt khỏi tầm kiểm soát của Thụy Điển và bắt đầu lan ra bên ngoài thủ đô Stockholm. Bất chấp phía cảnh sát trấn an rằng bạo lực đã được kiểm soát, giới trẻ bất bình ở Stockholm vẫn tiếp tục đốt phá, đánh dấu ngày thứ 6 liên tiếp trong chuỗi bạo động.

Hàng loạt xe hơi bị đốt cháy trong đêm 24-5

Vượt khỏi Stockholm

Cuộc bạo động diễn ra tại ít nhất 9 khu vực ngoại ô của thủ đô Stockholm, bắt đầu từ đầu tháng sau khi cảnh sát nổ súng bắn chết một người đàn ông 69 tuổi, được cho là đã mang theo dao dọa giết cảnh sát. Tại một đất nước vốn nổi tiếng vì sự cởi mở, thanh bình và là một đất nước kiểu mẫu của sự thịnh vượng; cuộc bạo động đã phơi bày khoảng cách ngày càng xa giữa một cộng đồng đa số là những người giàu và cộng đồng thiểu số gồm chủ yếu thanh niên có nguồn gốc di cư – những người bị hạn chế về cách giáo dục, không thể tìm việc làm và cảm thấy bị xã hội xa lánh.

Đêm 24-5, nhiều xe hơi tại thủ đô Stockholm đã bị thiêu cháy, tuy nhiên, đó lại là đêm đỡ căng thẳng nhất kể từ khi cuộc bạo động bắt đầu. "Tình hình đã được kiểm soát đôi chút. Tất nhiên, lửa vẫn rực cháy”, Towe Hagg - người phát ngôn phía cảnh sát Thụy Điển cho biết.

Nhưng ở Orebro - một thị trấn miền trung Thụy Điển, khoảng 25 thanh niên mang mặt nạ đã đốt cháy 3 chiếc xe hơi, một trường học và thậm chí cố gắng phóng hỏa một đồn cảnh sát gần đó. Cách đó không xa, thị trấn Sodertalje cũng bừng sáng trong đêm 24-5, bởi một tòa nhà cũ bị phóng hỏa rực cháy. Các học sinh tại trường tiểu học Kista, ngoại ô thủ đô Stockholm – khu vực tập trung các hãng công nghệ thông tin lớn như Ericsson và văn phòng đại diện của Microsoft ở Thụy Điển đã phải nghỉ học do ngôi trường bị thiêu rụi từ đêm 23-5.

Cảnh sát Thụy Điển đã phải kêu gọi sự giúp đỡ từ các thành phố khác như Malmo và Gothenburg. Trong khi đó, Thủ tướng Fredrik Reinfeldt đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp hôm 24-5, để thảo luận về cuộc khủng hoảng.

Cuộc bạo động khiến dư luận nêu câu hỏi về sự bất bình đẳng

Hậu quả của chính sách nhập cư hào phóng

Làn sóng phá hoại tiếp tục lan rộng ra nhiều khu vực cận Stockholm, khi hàng loạt thanh niên mang mặt nạ tấn công các trường học, thư viện, đồn cảnh sát, đốt cháy xe hơi và ném đá về phía cảnh sát và lính cứu hỏa. Ngọn lửa bạo động được châm ngòi bởi vụ việc cảnh sát bắn chết một người đàn ông 69 tuổi ở khu vực Husby. Theo báo chí địa phương, người đàn ông này là dân di cư từ Bồ Đào Nha và bị cho là mang theo một con dao lớn để dọa giết cảnh sát.

Phát biểu trước giới truyền thông, người sáng lập một tổ chức thanh niên địa phương nói rằng, các cuộc bạo động là phản ứng của họ đối với "sự tàn bạo của cảnh sát”. Trước loạt bạo động liên tiếp xảy ra, Thủ tướng Thụy Điển Fredrik Reinfeldt kêu gọi người dân kiềm chế và bình tĩnh. Ông nói: "Chúng ta đã có hai đêm bất ổn với thiệt hại lớn về tài sản và những lo lắng về các vụ bạo loạn tiếp tục xảy ra ở vùng Husby. Bởi vậy, việc cần làm bây giờ là tất cả mọi người hãy bình tĩnh để tình trạng này dịu xuống. Những nhóm thanh niên trẻ nghĩ rằng bạo lực có thể thay đổi xã hội, nhưng chúng ta sẽ không để điều đó xảy ra”.

Husby là một vùng có nhiều vấn đề phức tạp và tỷ lệ tội phạm cao. Hơn 80% trong tổng số 12.000 dân sống tại Husby là những người di cư từ Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Đông và Somalia. Những năm gần đây, tình hình ở vùng này đã dần cải thiện, người dân có việc làm nhiều hơn và tỷ lệ tội phạm giảm đáng kể. Tại Husby, tỷ lệ thất nghiệp tại đây năm 2012 là 8,8%, cao hơn rất nhiều mức 3,3% của toàn Stockholm. Có tới 12% dân cư ở đây phải xin trợ cấp xã hội, trong khi tỷ lệ chung của cả thành phố chỉ là 3,6%.

Mặc dù chưa có bất cứ thương vong nào xảy ra, nhưng cuộc bạo động đã khiến hơn 100 chiếc xe bị thiêu rụi trong tuần – đang gây nên cú sốc lớn cho một quốc gia vốn tự hào về chính sách nhập cư và an sinh xã hội hào phóng bậc nhất phương Tây của mình. Tuy nhiên, sau 7 năm dưới sự quản lý của Đảng trung-hữu, các lợi ích này dường như đã bị thu hẹp. Một số cộng đồng người Thụy Điển bắt đầu gặp khó khăn khi phải đương đầu với làn sóng lớn người nhập cư đến từ Syria và một số quốc gia đang có chiến sự.

Tỉ lệ thất nghiệp ở giới trẻ tăng đột biến ở một số khu vực như Husby - nơi cuộc bạo loạn bắt đầu, vốn là nhà của dân nhập cư đến từ Iraq, Somalia, Afghanistan và Mỹ Latin. Khoảng 15% dân số Thụy Điển hiện nay có nguồn gốc nhập cư, trong khi đa phần trong số đó đến từ các nước láng giềng, một số khác được thu hút từ các chính sách hào nhoáng của đất nước.

Kicki Haak - Hiệu trưởng trường tiểu học bị đốt cháy ở Kista cho biết, bà không biết liệu đất nước sẽ ra sao nếu tiếp tục sự cởi mở của mình với thế giới bên ngoài. 94 học sinh ở trường học này đã được chuyển sang các lớp học tạm trong thời gian xây lại trường học.

Người dân khốn đốn

Nhiều dấu hiệu cho thấy cư dân tại các khu vực bị ảnh hưởng đã quá bức xúc với tình trạng bạo lực. Nhiều lãnh đạo các nhóm cộng đồng đã đổ xuống đường phố để giúp trấn an tình trạng bạo lực. "Bao giờ mới có thể ngừng lại đây?” – Maryam Rahimi làm việc tại một trường học đã bị thiêu rụi ở Husby, than vãn.

Risto Kajanto, anh họ của người đàn ông 69 tuổi bị bắn chết cũng lên án tình trạng bạo lực đang diễn ra. "Tôi muốn nói với tất cả những người đang phóng hỏa rằng họ đã hoàn toàn sai khi phản ứng theo cách này”, ông Kajanto cho biết.

Một nghiên cứu gần đây của Chính phủ Thụy Điển cho thấy 1/3 dân số ở độ tuổi 16-29 ở các khu dân cư nghèo nhất của các thành phố lớn không được hưởng chính sách giáo dục và không có công ăn việc làm. Khoảng cách giàu nghèo ở Thụy Điển đang ngày càng gia tăng, nhanh hơn bất cứ một quốc gia nào ở châu Âu, theo số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD).

Khánh Duy