Tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh trị bệnh, sử dụng thuốc bừa bãi dẫn đến vi khuẩn, vi trùng đề kháng thuốc, làm khó khăn cho điều trị, kéo dài thời gian điều trị khiến người bệnh tốn kém hơn.

Bao dong lam dung thuoc khang sinh - Anh 1

Người bệnh khi mua và sử dụng thuốc phải có sự hướng dẫn của người có chuyên môn

Bác sĩ cũng lạm dụng

Tại hội nghị khoa học kỹ thuật dành cho giới chuyên môn do Tập đoàn y khoa Hoàn Mỹ tổ chức ở TP.HCM mới đây (ngày 11.11), trong số 24 đề tài được báo cáo như: cải tiến chất lượng; nâng cao an toàn cho người bệnh; tránh sai sót trong y khoa… thì đề tài về “Quản lý sử dụng thuốc kháng sinh” được các nhà chuyên môn lưu tâm.

Tại hội nghị, PGS-TS Nguyễn Thị Anh Thư - Chủ tịch Hội Kiểm soát nhiễm khuẩn TP.HCM, cho biết hơn 60% bệnh nhân điều trị nội trú ở các bệnh viện được kê đơn sử dụng thuốc kháng sinh. Còn trong phẫu thuật, 95% bệnh nhân được cho dùng kháng sinh. Chi phí cho thuốc kháng sinh chiếm đến 45% trong tổng số chi phí bình quân cho một đợt điều trị.

Nhu cầu và đòi hỏi nâng cao về khám, chữa bệnh của người dân ngày càng cao, đòi hỏi các bệnh viện phải không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Việc các bệnh viện nghiên cứu về cải tiến chất lượng, nâng cao an toàn người bệnh, tránh sai sót trong y khoa, hiện đang là mối quan tâm hàng đầu của người bệnh khi đến khám và điều trị tại các bệnh viện, cơ sở y tế. Việc bác sĩ kê toa thuốc cần phải “hợp lý, an toàn và hiệu quả” cho người bệnh là điều rất cần thiết.

Đáng lưu ý, theo PGS-TS Thư, 50% trường hợp sử dụng thuốc kháng sinh tại VN là không hợp lý (con số này ở Indonesia 79%; ở Nigeria: 88%; Hà Lan chỉ 25%). Tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh thể hiện ở chỗ: bác sĩ kê cho bệnh nhân ngoại trú sử dụng thuốc kháng sinh không cần thiết, hoặc người dân tự ý mua dùng…; việc dùng sai, dùng không đủ ngày, không đủ liều lượng kháng sinh là khá phổ biến trong nước. Điều đó dẫn đến tình trạng vi khuẩn, vi trùng lờn (đề kháng) với thuốc kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị, kéo dài thời gian chữa trị, tăng chi phí cho người bệnh. “Có trên 50% trường hợp sử dụng thuốc kháng sinh không hợp lý kể cả sử dụng cho bệnh nhân phẫu thuật. Việc điều trị kháng sinh không hợp lý cũng sẽ làm tăng tỷ lệ bệnh nhân tử vong”, PGS-TS Nguyễn Thị Anh Thư khuyến cáo.

Cân nhắc thật kỹ lưỡng

Cũng tại hội nghị này, các nhà chuyên môn khuyến cáo, các bác sĩ cần phải cân nhắc thật kỹ lưỡng trước khi kê toa thuốc kháng sinh sử dụng cho người bệnh; các bệnh viện tăng cường giám sát việc sử dụng kháng sinh hợp lý, an toàn, hiệu quả. Bởi, từ năm 2002 đến nay gia tăng rất nhiều tình trạng vi khuẩn, vi trùng đề kháng với nhiều thế hệ thuốc kháng sinh, kể những loại thuốc mới. “Đề kháng thuốc như là ác mộng đối với bác sĩ” - PGS-TS Nguyễn Thị Anh Thư nói.

Do có đến 95% ca phẫu thuật đều cho bệnh nhân dùng kháng sinh, nên các chuyên gia cũng khuyến cáo, bác sĩ phải tính toán thật kỹ - tính cả giờ giấc (dùng bao lâu trước mổ) và dùng sau khi phẫu thuật như thế, bởi điều này có ảnh hưởng đến nhiễm trùng vết mổ sau đó. Do vậy, “bác sĩ phải thông minh” trong việc kê dùng kháng sinh cho người bệnh trong phẫu thuật và điều trị. “Nên chăng các bác sĩ phải cam kết thực hành sử dụng thuốc kháng sinh hợp lý để tăng chất lượng điều trị cho bệnh nhân”, PGS-TS Nguyễn Thị Anh Thư nói. Mục tiêu của chương trình quản lý sử dụng thuốc kháng sinh là: bác sĩ chọn đúng thuốc, thời gian, liều lượng dùng thích hợp…; giảm sự xuất hiện kháng thuốc; hạn chế những phản ứng liên quan đến thuốc; giảm thiểu nguy cơ, hậu quả không mong muốn…

Các nhà chuyên môn cũng khuyến cáo, người dân không được tự ý mua sử dụng thuốc quy định phải được kê toa, mua phải có toa từ bác sĩ (trong đó có kháng sinh) mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ - vì việc dùng không đúng, bừa bãi sẽ gây tình trạng vi khuẩn, vi trùng đề kháng thuốc, cũng như nguy cơ bị biến chứng do thuốc.

Hạ Mai