"Kiểm tra, kiểm toán bay trên giời, còn tham nhũng dưới đất nên ít gặp nhau. Thỉnh thoảng nhờ dân, nhờ báo chí phát hiện nên mới gặp nhau".

Đó là ví von của ông Võ Trọng Việt - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh Võ Trọng Việt khi cho ý kiến về Kế hoạch kiểm toán 2017 của Kiểm toán nhà nước, tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ngày 3/10.

Cái "lạ" của cơ chế

Chia sẻ cụ thể hơn, theo ông Việt, thời gian qua, nhiều vấn đề lớn của đất nước, xã hội được thanh tra, kiểm tra nhiều, nhưng hiệu quả thấp.

Ông Việt đặt vấn đề, sự đổ bể ở Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Vinashin đã xảy ra những năm trước ngay sau khi có đoàn kiểm toán nhà nước vào làm việc. Khi đó, kiểm toán không phát hiện, không làm ra được vấn đề gì, chỉ sau khi mọi việc vỡ lở mới thấy hàng loạt sai phạm.

“Đó là do cơ chế. Cơ chế của mình lạ lắm, cho phép tồn tại 2 loại sổ sách, 2 hệ thống chi tiêu mà các loại thanh tra, kiểm toán chỉ tiếp cận một hệ thống sạch sẽ.

Bai hoc Vinashin, Cat Linh - Ha Dong lai len ban Quoc hoi - Anh 1

Chủ nhiệm UB Quốc phòng - An ninh Võ Trọng Việt

2 hệ thống đó tồn tại song song, giống như ngoài hệ thống lương còn có lậu, ngoài luật còn có lệ mà chính các loại “lậu”, “lệ” đó làm vô hiệu hóa luật. Nhiều người nói kiểm tra, kiểm toán và tham nhũng là hai đường thẳng song song”, ông Việt nói rõ.

Dẫn chứng cái “lạ” của cơ chế là việc phải hợp thức hóa những quy định không sát thực tiễn, Chủ nhiệm UB Quốc phòng - An ninh Võ Trọng Việt nói: “Thuê phiên dịch chính thống hết 1,6 triệu, thuê phiên dịch ngoài thì giá 20 triệu, xin chính thống không có, đành phải chấp nhận 20 triệu rồi ủy ban “lừa” cấp trên là Thường vụ Quốc hội, 20 triệu này phải chế biến thế nào cho đủ.

Họp 3 ngày thì thành 5 ngày. Biết nhau cả nhưng vẫn tồn tại thế. Không trách gì anh em đâu nhưng cơ chế nó thế, nó làm đảo lộn xã hội, làm mất niềm tin. Cái này phải sửa từ cơ chế chính sách, đặc biệt là cơ chế”.

Phải kiểm soát các dự án đội vốn lớn

Góp ý thêm về kế hoạch kiểm toán năm tới, ông Võ Trọng Việt đề nghị nhắm tới những công trình, dự án vượt dự toán lớn, có dấu hiệu làm thất thoát tài sản, ngân sách.

Chủ nhiệm UB Quốc phòng an ninh lấy ví dụ nhà máy sắt thép Thái Nguyên, đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông, với câu hỏi, tại sao dự án đội vốn lớn thế, như đường sắt đô thị, báo giá chỉ 500 triệu USD mà khi chọn nhà thầu Trung Quốc thực hiện, tổng vốn giờ đã lên đến tiền tỷ đô.

Đồng tình quan điểm Chủ nhiệm UB Tư pháp Lê Thị Nga thống nhất với kế hoạch kiểm toán năm 2017 với nội dung kiểm toán các dự án, công trình sử dụng vốn ODA vì lâu nay đã nổi lên hiện tượng đội vốn, thất thoát vốn, tiêu cực cũng nhiều với không ít vụ án xảy ra trong lĩnh vực này.

Sơn Ca(Tổng hợp)