Vài năm trở lại đây, cây quế đang được một số địa phương chú trọng, góp phần đa dạng hóa kinh tế rừng và hứa hẹn đem lại nguồn thu nhập cao cho người dân.

Cây quế được đưa vào trồng cách đây gần 20 năm trước theo các chương trình, dự án hỗ trợ, song sự phát triển của cây quế trên địa bàn tỉnh khá hạn chế. Cây quế được chương trình PAM 5322 hỗ trợ người dân trong tỉnh trồng từ những năm 1990. Từ khi trồng đến khi được khai thác, cây quế cần khoảng thời gian từ 15 – 20 năm. Điều đáng nói là giá thu mua vỏ quế trong nhiều năm trước khá thấp, có lúc chỉ 4.000 đồng/kg tươi, thậm chí có thời điểm không tiêu thụ được. Giá đầu ra thấp và bấp bênh, chu kỳ thu hoạch dài nên người dân không mấy mặn mà trong việc mở rộng diện tích cây trồng này. Có giai đoạn từ năm 2004 – 2012, không có địa phương nào trồng quế.

Những năm gần đây, cùng với việc mở rộng giao thương tiếp cận với nhiều thị trường, cây quế dần lấy lại chỗ đứng. Ông Nông Thanh Đồng ở thôn Phiêng Lầu, xã Yên Cư (Chợ Mới) hiện có 3ha quế, cho biết: Giá thu mua vỏ quế tươi tại địa phương hiện nay đã lên tới 15.000 – 16.000 đồng/kg. Giá thu mua vỏ khô bình quân 25.000 đồng/kg. Thậm chí có thời điểm như năm 2015 tư thương đến trung tâm xã thu mua với giá từ 48.000 – 50.000 đồng/kg vỏ quế khô.

Những người dân đã trót phá rừng quế để trồng cây khác rất xót của và tiếc nuối. Do nguồn đầu ra phong phú, khi thu hoạch cây quế lại tận dụng được hết cả gỗ thương phẩm để làm đồ gia dụng, cành, lá để chưng cất tinh dầu… Mặt khác, cây quế chịu lạnh tốt, giữ được đất, được rừng, bảo vệ môi trường lâu dài hơn… nên tính ra cây trồng này có nhiều ưu việt hơn so với trồng gỗ nguyên liệu như keo, mỡ.

Những chuyển biến về giá thu mua là một trong những nhân tố kích thích diện tích trồng quế tăng mạnh trong mấy năm gần đây. Theo thống kê của Chi cục Lâm nghiệp, năm 1999 cả tỉnh có 762 ha quế. Chỉ trong các năm từ 2013 đến nay, đã có 2.748 ha quế được trồng mới, nâng tổng diện tích cây trồng này của cả tỉnh lên khoảng 3.600 ha.

Do dịch sâu ong hại cây mỡ vẫn chưa được xử lý dứt điểm nên người dân những huyện như Chợ Mới, Chợ Đồn đã chủ động lựa chọn cây quế trồng thay thế cây mỡ. Trong đó Chợ Đồn là địa phương có nhiều diện tích quế nhất với hơn 1.000 ha. Riêng năm 2016, người dân trong huyện đăng ký trồng mới thêm 300 ha.

Bac Kan: Niem vui cua nguoi trong que cho gia tri kinh te cao - Anh 1

Rừng quế ở huyện Chợ Đồn

Đại Sảo là một trong những xã có diện tích trồng quế lớn ở huyện Chợ Đồn. Hiện toàn xã có khoảng 500 ha quế, trong đó hơn 60% diện tích đã có thể cho thu hoạch. Những đồi quế trồng từ những năm 1999, nay có đường kính bình quân 40 cm, giá bán thị trường hiện nay khoảng 2,5 triệu đồng/cây.

Đây là nguồn thu nhập cao đối với người dân miền núi. Lãnh đạo xã cho biết: Nhiều tư thương đã đến trả giá hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng để mua những rừng quế rộng khoảng 1,5 ha, có đường kính gốc quế từ 30 cm trở lên.

Những hộ trồng quế tiêu biểu có thể kể như hộ ông Nguyễn Văn Sính, Phạm Bá Lanh, Phạm Bá Uyển… Từ cây quế, nhiều gia đình trong xã đã thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Từ giá trị và lợi ích từ trồng cây quế nên trong hai năm 2014 và 2015 toàn xã đã trồng thêm gần 250 ha. Ông Nguyễn Văn Sính ở thôn Nà Ngà phấn khởi chia sẻ: Cây quế có giá trị kinh tế cao. Thu nhập của gia đình chủ yếu từ cây quế mà ra, các con được học nghề đầy đủ. Gia đình vừa bán 1,3 ha quế để mua chiếc máy xúc trị giá 600 triệu đồng về để làm dịch vụ…

Đồng chí Phạm Ngọc Kiên – Chi cục phó Chi cục Lâm nghiệp tỉnh cho biết: “Để ổn định sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm từ cây quế, Chi cục Lâm nghiệp sẽ tham mưu cho ngành Nông nghiệp có những định hướng để người dân liên kết với các doanh nghiệp. Đồng thời, ngành cũng tăng cường công tác thẩm định chất lượng cây giống trước khi xuất vườn. Yêu cầu các chủ vườn ươm phải bảo đảm hạt giống lấy từ các rừng giống chuyển hóa hoặc rừng giống trồng. Đối với người trồng quế, ngành khuyến cáo họ cần quan tâm tới nguồn gốc cây giống cũng như các biện pháp thâm canh rừng trồng. Liên hệ chặt chẽ với các đầu mối tiêu thụ để chủ động đầu ra cho sản phẩm”.

Việc người dân chủ động mở rộng diện tích trồng quế cũng một phần lớn do các chính sách hỗ trợ kịp thời của nhà nước. Tại Na Rì, cây quế chính thức được đưa về trồng trên địa bàn huyện từ năm 2014. Đồng chí Ngôi Quang Nam- Phó trưởng Hạt Kiểm lâm Na Rì cho biết: Huyện rất quan tâm và đã tổ chức cho cán bộ, người dân đi tham quan tại tỉnh Yên Bái.

Năm 2015, Na Rì trồng mới được gần 500 ha, tập trung tại các xã Liêm Thủy, Kim Lư, Vũ Loan, Văn Minh. Người dân rất đồng tình, ủng hộ, chăm sóc cây sinh trưởng và phát triển tốt. Từ 2016, huyện giao nhiệm vụ cho Hạt Kiểm lâm phối hợp với Ban Quản lý Dự án 147 tham mưu cho huyện. Theo đó huyện hỗ trợ người dân tham gia dự án trồng quế với mức 1 triệu đồng/ha.

Đối với các hộ tự phát triển thì hỗ trợ 2 triệu đồng/ha để mua cây giống. Có hướng xây dựng dự án hỗ trợ cơ sở chế biến tinh dầu quế trên địa bàn trong thời gian tới. Tại Chợ Mới, huyện cũng chủ trương giữ duy trì diện tích trồng quế khoảng 700 ha. Huyện đang hỗ trợ cây quế theo Dự án 147 để người dân trong huyện – đặc biệt là các xã phía đông phát triển cây trồng này.

Hiện cả tỉnh chưa có cơ sở sản xuất, chế biến tinh dầu quế nào. Do đó người dân vẫn đang bán sản phẩm thô là chủ yếu. Được biết, hiện đang có một số doanh nghiệp xin cấp phép đầu tư xây dựng cơ sở chế biến tinh dầu quế trên địa bàn tỉnh. Đây là tin vui cho người trồng quế, bởi có nơi thu mua và chế biến tại chỗ, sản phẩm sẽ đem lại giá trị cao hơn, giúp phát triển kinh tế hiệu quả.

Thái Sơn/KD&PL