Theo các chuyên gia, với điều kiện kinh tế hiện nay, việc giữ ổn định lạm phát cơ bản trong khoảng 1,81% đến dưới 2% (theo yêu cầu của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá) sẽ thực hiện được.

Với việc điều hành giá ổn định, việc giữ mục tiêu kiểm soát lạm phát là khả thi. Ảnh: H.Dịu

Khó tác động

Theo Tổng cục Thống kê, lạm phát cơ bản tháng 10-2016 tăng 0,07% so với tháng trước và tăng 1,86% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản bình quân 10 tháng đầu năm tăng 1,82% so với bình quân cùng kỳ năm 2015. Những kết quả này không xa so với mục tiêu mà Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đặt ra.

Tuy nhiên, theo thông lệ, những tác động khó lường từ nền kinh tế trong và ngoài nước vẫn có thể tạo thành những “biến cố” bất ngờ cho mục tiêu giữ vững lạm phát ổn định đã đề ra.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính cho biết, mục tiêu mà Chính phủ đặt ra mới dành cho lạm phát cơ bản, là mức lạm phát đo lường từ các tác động hay áp lực lâu dài, ổn định, không tính đến các biến động tạm thời như giá dầu, giá lương thực, giá một số mặt hàng thiết yếu. Nghĩa là, mức lạm phát này chỉ phản ánh xu hướng cơ bản và mức tăng giá chung của các loại hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế trong dài hạn, chứ không phải chỉ là một khoảng thời gian ngắn.

“Như chúng ta đã thấy, hiện nay thị trường tiền tệ khá ổn định, tuy có tăng giảm nhưng trong biên độ hẹp. Hơn nữa, những biến động về tỷ giá, lãi suất nếu tác động đến lạm phát thì phải tính đến thời gian dài, thậm chí mất cả năm mới tính được tác động. Do đó, với thời gian chỉ còn 2 tháng nữa là kết thúc năm 2016, những yếu tố này sẽ không tác động đến lạm phát nói chung”, ông Độ nhận định.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Phạm Hồng Chương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, lạm phát đến thời điểm hiện nay vẫn nằm trong vòng kiểm soát của Chính phủ, Chính phủ đã và đang có nhiều biện pháp để kiểm soát nhằm đưa lạm phát theo đúng mục tiêu đề ra.

Vẫn cần chú ý

Trên thực tế, những tháng cuối năm thường được xem là cơ hội để lạm phát “nhảy múa” theo chỉ số giá tiêu dùng. Do đây là thời điểm người dân tập trung mua sắm hàng hóa cuối năm, doanh nghiệp xả hàng hoặc bắt đầu gom hàng phục vụ vụ mùa mới, người dân và doanh nghiệp tăng nhu cầu tín dụng để có vốn sửa chữa nhà cửa, ký kết hợp đồng mới… Tuy nhiên, trong một vài năm trở lại đây, do ảnh hưởng từ khủng hoảng kinh tế trên toàn cầu, kinh tế Việt Nam cũng có những suy yếu.

Bằng chứng là, chỉ số giá tiêu dùng CPI của năm 2015 chỉ tăng 0,6%. Tổng cục Thống kê cho biết đây là mức lạm phát thấp nhất trong vòng 14 năm qua và cũng là năm thứ 2 liên tiếp lạm phát thấp hơn nhiều so với mục tiêu (năm 2014 lạm phát ở mức 1,84% trong khi mục tiêu là 7%, năm 2015 lạm phát ở mức 0,6% trong khi mục tiêu là 5%). Trong đó, CPI tháng 12-2015- cũng là tháng cuối năm chỉ tăng 0,02% so với tháng trước.

Theo TS. Nguyễn Đức Độ, kinh tế suy yếu khiến người dân không còn “mặn mà” với mua sắm, tiêu dùng, khiến tín dụng cũng khó tăng trưởng “nóng”. Hơn nữa, các vấn đề về tỷ giá, lãi suất, tín dụng, giá dầu… là những tác động dài hạn, không thể ngay lập tức có những ảnh hưởng đến lạm phát cuối năm 2016.

Do đó, TS. Độ cho rằng, việc điều hành lạm phát phụ thuộc nhiều vào các quyết định của Chính phủ, trong đó quan trọng là quyết định không tăng giá dịch vụ giáo dục và y tế. Nếu những tháng cuối năm không điều chỉnh tăng giá dịch vụ y tế như chỉ đạo của Phó Thủ tướng thì lạm phát sẽ dễ dàng giữ được mục tiêu.

Mặt khác, PGS.TS. Phạm Hồng Chương cho hay, để giữ mục tiêu lạm phát, điều chỉnh lớn nhất của Chính phủ là thông qua việc cung tiền ra thị trường để điều tiết. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước phải điều tiết tăng trưởng tín dụng, không để tăng trưởng quá nóng, không những gây ảnh hưởng đến dòng tiền mà còn mang lại rủi ro cao cho hệ thống tổ chức tín dụng.

“Nếu kiên trì chính sách tăng trưởng hợp lý, không tăng trưởng bằng mọi giá, để nguồn vốn hấp thu tăng trưởng một cách hiệu quả thì chúng ta sẽ đảm bảo lạm phát cơ bản ở mức độ mong muốn dưới 2%. Tuy nhiên, với các tác động bất ngờ từ thị trường quốc tế, Việt Nam phải chấp nhận và phải có những điều tiết cụ thể để thích ứng”, PGS.TS. Phạm Hồng Chương nói.

Có thể thấy, với quyết tâm điều hành giá, lạm phát một cách ổn định và bền vững của các cơ quan Nhà nước, việc giữ mục tiêu kiểm soát lạm phát là khả thi. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không nên giữ lạm phát ở mức thấp quán lâu, vì lạm phát thấp cho thấy nền kinh tế chưa phát triển mạnh, do đó, Chính phủ phải có thêm những biện pháp đồng bộ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm tiếp theo.

Hương Dịu