Vừa qua, tại Thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang, UBND tỉnh An Giang và UBND Thành phố Đà Nẵng đồng tổ chức Chương trình lễ kỷ niệm 180 năm ngày mất của Thoại Ngọc Hầu.

Trong ngày 25/7, đã diễn ra hội thảo về cuộc đời, sự nghiệp và công lao của vị danh nhân này do Hội Khoa học lịch sử Việt Nam chủ trì, quy tụ gần 50 nhà nghiên cứu tham dự với 51 bài tham luận cùng trên 15 ý kiến thảo luận trong hội thảo tập trung vào 6 chuyên đề chính như: Vai trò của Thoại Ngọc Hầu với Đồng bằng sông Cửu Long; vị thế của người Việt trên đất An Giang; Những công trình của Thoại Ngọc Hầu để lại trên vùng đất An Giang; ý nghĩa và giá trị thực tiễn của các công trình đó trong lịch sử, hiện tại và tương lai; Quá trình khai phá đất đai, phát triển kinh tế - xã hội trong mối quan hệ gắn bó giữa trấn Vĩnh Thanh và trấn hà Tiên sau khi con kinh Thoại Hà và kinh Vĩnh Tế hoàn thành,…đã làm sáng tỏ thêm sự nghiệp và công lao của ông đối với sự phát triển vùng đất Nam Bộ nói chung và vùng Tứ giác Long Xuyên nói riêng. Thoại Ngọc Hầu, tên thật là Nguyễn Văn Thoại, nguyên quán Sơn Trà (Đà Nẵng), sinh ngày 26 tháng 1 năm Tân Tỵ (1761), mất ngày 6 tháng 6 năm Kỷ Sửu (1829) tại Châu Đốc, là một danh thần đời nhà Nguyễn, một đời tận trung báo quốc, vì nước, vì dân, ông cùng hiền phụ Châu Thị Vĩnh Tế đã nêu cao tấm gương sáng về lòng trung liệt, khi làm quan thì cần mẫn, thanh liêm, hết lòng khuôn phò xã tắc và đã có công lớn trong sự nghiệp khai phá, bảo vệ vùng đất phía Nam của Tổ quốc. Những công trình lịch sử mà vị danh thần này đã tổ chức thực hiện để lại trên vùng đất An Giang như kênh Thoại Hà, kênh Vĩnh Tế, văn bia, khu lăng miếu núi Sam mang những ý nghĩa quan trọng, giá trị sâu sắc về nhân văn, kinh tế, quốc phòng... Trong đó, hai tuyến kênh Vĩnh Tế và Thoại Hà có vai trò vô cùng quan trọng, là nền tảng cho sự phát triển hệ thống giao thông thủy lợi sau này, góp phần biến Đồng bằng sông Cửu Long, cụ thể là vùng Tứ giác Long Xuyên, trở thành vùng đất nông nghiệp trù phú. Nhiều tham luận nhìn nhận tầm chiến lược và công lao to lớn của ông trong quá trình khẩn hoang lập làng, khẳng định chủ quyền dân tộc trên vùng đất hoang mới khai phá. Cùng nằm trong Chương trình lễ kỷ niệm 180 năm ngày mất của Thoại Ngọc Hầu, tối 26 và sáng ngày 27/7/2009, tại thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang đã diễn ra lễ hội đường phố và nghi lễ tưởng nhớ công đức của ông. Nghi thức gồm rước linh vị của ngài và phu nhân về lăng Thoại Ngọc Hầu; hoạt cảnh tái hiện sinh hoạt của quan quân, dân chúng thuở xưa. Lễ hội còn có chương trình biểu diễn lân sư rồng với chủ đề "Thoại Ngọc Hầu - Con người của Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng; trích đoạn tuồng của nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, Đà Nẵng với chủ đề "Công Người ví tựa Thoại Sơn", hòa tấu nhạc lễ "Tưởng nhớ công đức Thoại Ngọc Hầu", các hoạt động trò chơi dân gian và lễ giỗ tại Lăng Thoại Ngọc Hầu.