Theo những gì truyền thông và đặc biệt là Facebook đưa ra, bà Hillary Clinton chắc chắn sẽ là người trúng cử Tổng thống. Thế nhưng, sự thật hoàn toàn ngược lại bởi chính những lá phiếu mà người Mỹ bỏ.

Ai cung nghi ba Clinton se len lam Tong thong vi... nghe theo Facebook - Anh 1

Vậy có thực sự Facebook là mạng xã hội phản ánh quan điểm của bạn hay nó là công cụ để thổi phồng và làm méo mó ống kính của sự cảm nhận và những câu chuyện đã bị làm sai lệch.

Mạng xã hội này vờ như mình là một nền tảng trung lập, nơi mọi người có thể chia sẻ bất cứ thứ gì mình muốn và chỉ ngăn cấm những nội dung thường bị cấm như khiêu dâm, mua bán vũ trang hay thuốc phiện... Song ngoài ra, nó còn che đi đôi mắt của chúng ta trước thế giới và chỉ cho chúng ta nhìn thấy những gì bị giới hạn trong bức tường của mạng xã hội này.

Mặc dù ngày càng có nhiều những website giả mạo tung ra nội dung hoàn toàn bịa đặt, xuất hiện khắp nơi trên mạng xã hội này song Facebook lại chối bỏ trách nhiệm đối với thông tin méo mó mà cứ mặc cho những thông tin này phát tán.

Công ty này thậm chí còn sa thải hàng loạt biên tập viên phụ trách mảng tin nóng, để mặc phần này cho những thuật toán. Và những thuật toán này sau đó lại đưa ra những câu chuyện dạng “tin phổ biến” nhưng “không chính xác một cách sâu sắc”, theo một bài viết theo dõi sự xuất hiện của những thông tin giả mạo xuất hiện trên mục xu hướng của Facebook.

Tuy nhiên, Facebook lại coi đó như là sơ suất và tuyên bố rằng mình sẽ làm tốt hơn trong tương lai. Facebook đầu tư vào các tính năng như Instant Article để rút ngắn thời gian người dùng đọc tin tức và loại bỏ các quảng cáo của bài viết nhưng lại tìm mọi cách để giữ thời gian người dùng ở lại trên trang nhiều hơn để họ click nhiều hơn vào những quảng cáo hướng đối tượng.

Đương nhiên, có một cách để tăng lượng tương tác đó là làm cho người dùng cảm thấy vui vẻ khi họ vào trang. Facebook biết cách làm thế nào để điều khiển cảm xúc của bạn vì hàng ngàn con người thông minh làm việc cho công ty này đã nghiên cứu về điều đó một cách sâu sắc.

Năm 2014, công ty này đã phải xin lỗi vì một dự án nghiên cứu trong đó mạng xã hội này đã thao túng các bài đăng trên 689.000 trang chủ của người dùng để họ cảm thấy tích cực hơn hoặc tiêu cực hơn.

Và hóa ra là Facebook thực sự có thể làm được điều đó.

Mọi người lúc đó đã lo ngại rằng Facebook có thể sử dụng dữ liệu mà nó có được để tìm ra cách đem lại cảm xúc vui vẻ cho chúng ta khi ở trên trang và từ đó giữ chúng ta ở lại lâu hơn. Hay nói cách khác, chiếc thìa Facebook bón cho chúng ta những gì ta muốn nghe và hạn chế sự tiếp xúc của ta với những quan điểm trái chiều.

Kết quả là Facebook có lợi. Mạng xã hội này hiện có 1,79 tỷ người dùng hàng tháng tính đến tháng 9/2016. Trong quý vừa rồi, công ty này thu về thêm 7 tỷ USD doanh thu, 2,379 tỷ USD lợi nhuận, tăng 16% so với 2,05 tỷ USD của quý trước và tăng 160% so với cùng kỳ năm ngoái.

Vấn đề của bong bóng Facebook không chỉ là việc nó điều khiển người dùng bằng thuật toán mà còn là vai trò của Facebook trong quá trình truyền tải tin tức.

Ngày nay rất nhiều người có tài khoản Facebook. Nhưng theo nghiên cứu của hãng nghiên cứu Pew, chỉ 20% số người sử dụng Facebook tại Mỹ thay đổi quan điểm của mình về các vấn đề xã hội hoặc chính trị do những gì họ nhìn thấy trên mạng xã hội. Chỉ 17% cho rằng họ quan điểm về một ửng cử viên chính trị vì những gì đã thấy trên mạng xã hội.

Khi Pew kiểm tra sự thay đổi này một cách chi tiết hơn, hãng nghiên cứu phát hiện ra rằng mạng xã hội thường hướng mọi người đi theo một hướng tiêu cực hơn. Cụ thể là sau khi bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội, những người nghĩ tiêu cực về Clinton sẽ nghĩ về bà này tiêu cực hơn gấp 3 lần còn con số đối với ông Trump là 5 lần.

Tuy nhiên, 82% người Mỹ nói rằng mạng xã hội không bao giờ làm thay đổi quan điểm của họ về một ứng cử viên và 79% thì cho rằng họ không bao giờ thay đổi quan điểm về một vấn đề chính trị hay xã hội bởi mạng xã hội. Thế nên về phương diện thuyết phục mọi người, Facebook có vẻ không thành công.

Đêm qua và sáng nay, một nửa dân số nước Mỹ đang rơi vào trạng thái hoang mang. Mọi người bắt đầu nhận ra những nguồn tin trên mạng xã hội chẳng phải là tất cả, những dữ liệu họ có là sai, những câu hỏi điều tra dạng poll trên Facebook chẳng phản ánh thực tế thắng thua. Và họ nhận ra chiến thắng của ứng cử viên họ tin tưởng chỉ là ảo, chỉ là chiến thắng trên mạng xã hội.

Lê Kiên (Theo TC)