Trong năm thứ 20 hợp tác với chính phủ Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) nhận thấy nhiều sự thay đổi mang tính nòng cốt tại quốc gia với 91 triệu dân này.

Tại cuộc họp báo ra mắt Chiến lược Đối tác Quốc gia Việt Nam (CPS) giai đoạn 2016-2020 vừa diễn ra, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam – ông Eric Sidgwick – nhận định rằng Việt Nam đang hoạt động tốt với tốc độ tăng trưởng cao ổn định. Mặc dù vậy, Việt Nam cần thừa nhận rằng sự phát triển kinh tế xã hội hiện nay mới chỉ thành công trên các con số.

Môi trường đầu tư tại Việt Nam và ở các khu vực lân cận đang thay đổi. Bản than Việt Nam vẫn đang trong quá trình công nghiệp hóa nhưng luôn mở cửa với các cơ hội đầu tư mới. Đi đôi với cơ hội luôn là thách thức và ADB cam kết cùng nỗ lực với chính phủ Việt Nam để duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững.

Mới đây các tổ chức tài chính thế giới như Ngân hàng Thế giới (WB) hay Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ dự báo tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2016 xuống dưới mức mục tiêu 6,7% của chính phủ. Nói về vấn đề này, ông Sidgwick cho rằng tỷ lệ cao không quan trọng bằng tỷ lệ bền vững. Nếu Việt Nam tiếp tục duy trì được tốc độ tăng trưởng trên 6% như hiện nay trong, quốc gia hình chữ S vẫn là điểm đến hấp dẫn với các nhà đầu tư bởi tốc độ tăng trưởng toàn cầu hiện nay chỉ đạt khoảng 2-3%. Tuy nhiên, ADB cũng cho rằng Việt Nam khó có thể đạt được mức mục tiêu 6,7% đề ra hồi đầu năm khi năm 2016 chỉ còn chưa đầy 3 tháng nữa là kết thúc.

ADB: Nguon von vay lai suat thap cho Viet Nam se ket thuc vao thang 3/2019 - Anh 1

Ông Sidgwick cho biết ADB sẽ không hỗ trợ tất cả các yêu cầu tư phía Việt Nam mà chỉ tập trung vào các vấn đề ADB có thế mạnh. Đây là một trong 3 bài học ADB rút ra sau 45 năm hình thành & phát triển và 20 năm hợp tác với Việt Nam.

1. Nâng cao kiến thức

2. Hỗ trợ tập trung

3. Chuẩn bị tốt

Nhận thấy cơ cấu kinh tế và đô thị của Việt Nam đang có sự chuyển dịch, khoảng cách giàu nghèo cũng đang có xu hướng giãn cách, ADB cho biết sẽ tập trung đầu tư mạnh vào vấn đề nông nghiệp và cơ sở hạ tầng nhằm giúp bù lấp vào khoảng trống hiện nay.

Bên cạnh đó, hai lĩnh vực cơ bản của cuộc sống là y tế và giáo dục cũng sẽ được tập trung hơn. Giáo dục hiện chiếm 7% các khoản đầu tư của ADB và dự kiến sẽ được tập trung vào khối trung học cơ sở nhằm chuẩn bị nền tảng tốt nhất cho học sinh Việt Nam. Mặt khác, vấn đề y tế (2%) cũng sẽ được chú trọng phát triển tại khu vực nông thôn miền núi.

ADB: Nguon von vay lai suat thap cho Viet Nam se ket thuc vao thang 3/2019 - Anh 2

Nhận thấy tỷ lệ hộ nghèo tại các khu vực miền núi đang ở mức rất cao (23,1%), ADB cho biết sẽ tập trung phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp tại đây để thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, nguồn vốn cho vay lãi suất thấp của họ giành cho Việt Nam sẽ kết thúc vào tháng 3/2019 do đó quá trình cần được tập trung đẩy mạnh nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất. Sau thời điểm đó, các khoản vay của ADB giành cho Việt Nam sẽ có lãi suất cao hơn. Quyết định có vay tiếp hay không sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu của chính phủ và chính quyền các tỉnh.

ADB cho biết họ đang có 3-4 kế hoạch để tập trung phát triển khu vực miền núi. Cho dù không còn nhiều thời gian nhưng ông Sidgwick cho rằng muộn còn hơn không và sẽ có những điều chỉnh kịp thời để giúp người dân sớm thoát nghèo.

Khi được hỏi về vấn đề nợ công và nợ xấu. Ông Sidgwick thẳng thắn chia sẻ rằng vấn đề nợ xấu tại các ngân hàng tại Việt Nam vẫn chưa được giải quyết thực sự. Công ty Quản lý tài sản VAMC được chính phủ lập ra với mục đích thu mua nợ xấu tại các ngân hàng thương mại. Về mặt bản chất, nợ xấu chỉ chuyển từ bảng cân đối tài chính của ngân hàng sang VAMC chứ không được giải quyết. Do đó, chính phủ cần sớm đưa ra phương án cụ thể và rõ ràng để đảm bảo sự hoạt động liền mạch của hệ thống tài chính Việt Nam.

Trong bối cảnh các ngân hàng sẽ phải áp dụng chính sách quản lý vốn mới, các ngân hàng cần phân loại và quản lý các khoản nợ một cách hiệu quả hơn nếu không muốn tự loại bỏ mình khỏi cuộc chơi hiện nay.

Vị lãnh đạo của ADB cho biết nợ công và tham nhũng hiện nay là vấn đề nhức nhối của cả thế giới chứ không chỉ Việt Nam. Để giải quyết vấn đề này, ADB cho rằng Việt Nam có thể áp dụng 2 cách:

1. Tăng thu, giảm chi

2. Cải thiện chi tiêu công.

Nhìn vào cấu phần chi thường xuyên trong ngân sách của chính phủ, vấn đề lương của công chức đang nổi cộm hơn hẳn. Bên cạnh đó, chính phủ cần xem xét liệu hiệu quả đầu tư có đang đi liền với số tiền họ đang bỏ ra. Nếu chưa, điều này cần được điều chỉnh ngay.

Mức tăng trưởng tín dụng 8% WB đưa ra đúng là cao so với các quốc gia khác trong khu vực nhưng điều đó không có nghĩa là xấu. ADB cho rằng nếu tín dụng tăng trưởng được sử dụng đúng mục đích và đem lại hiệu quả cao, mức tăng trưởng này là đáng mừng chứ không phải đáng lo. Mặc dù vậy, tốc độ này luôn phải nằm trong tầm kiểm soát để tránh khủng hoảng có thể xảy ra giống như tại Mỹ năm 2007-2008.

Để tăng thu, chính phủ cũng có thể xem xét lại hệ thống thuế tại Việt Nam. Tăng mức thu từ thuế không có nghĩa là tăng mức thu thuế hay áp các loại thế mới. ADB gợi ý việc mở rộng quy mô các khoản thuế và đảm bảo thu thuế công bằng bởi hiện nay có nhiều thành phần kinh tế vẫn chưa nắm được nghĩa vụ của mình. Nếu khắc phục được điều này, ngân sách của Việt Nam có thể tăng lên đáng kể mà vẫn đảm bảo sự công bằng pháp lý.

Về phía mình, ADB cho biết sẽ chỉ tập trung hỗ trợ theo cách thứ 2 là cải thiện chi tiêu công. ADB sẽ giúp chính phủ lập kế hoạch chi tiêu trung hạn để nâng cao hiệu quả đầu tư, hỗ tợ nâng cao hệ thống đánh giá và quản lý công sản.

ADB cho biết họ rất nghiêm túc trong vấn đề tham nhũng và luôn làm mọi cách để đảm bảo nguồn vốn cho vay của mình đạt hiệu quả cao nhất. Việt Nam cũng không phải ngoại lệ với khoảng vay 1 tỷ USD/năm hiện nay. Với những trường hợp có dấu hiệu tham những, các bộ phận của ADB sẽ làm việc để đưa ra kết quả cuối cùng và luôn có kế hoạch ứng phó để giải quyết triệu để vấn đề. Các công ty tham nhũng sẽ được đưa ra vào danh sách đen của ADB và WB để đảm bảo không xảy ra thêm trường hợp đáng tiếc trong tương lai.