Doanh nghiệp gặp khó
Ông Võ Thanh Hiệp, Giám đốc Công ty cổ phần Thủy sản Hiệp Phát (Kiên Giang) cho biết, do định mức đánh bắt một số loại hải sản trên địa bàn tỉnh hạn chế nên Công ty luôn rơi vào tình trạng thiếu nguyện liệu. Chẳng hạn với mực nguyên liệu, các tàu tại Hải Phòng được phép đánh bắt tới 6,2 tấn/chuyến (20-30 ngày), Đà Nẵng 7,1 tấn, Phú Yên 5,8 tấn nhưng các tàu tại Kiên Giang lại chỉ được 1,3 tấn/chuyến. “Không có lý nào sản lượng khai thác tại Kiên Giang lại thấp hơn Đà Nẵng tới 5 lần”, ông Hiệp nói.
Vì sự không công bằng này mà trong tổng số hơn 100 giấy phép khai thác từ các tàu cung cấp nguyên liệu hải sản cho nhà máy Hiệp Phát, chỉ có vẻn vẹn 8 giấy còn hạn. Ngay cả với sản phẩm nghêu mà Cục Quản lý chất lượng nông - lâm sản và thủy sản (Bộ Nông nghiệp và PTNT) yêu cầu không phải xuất trình giấy chứng nhận khai thác (CC) nhưng nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nghêu vẫn gặp khó vì không có loại giấy này. Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Trưởng phòng chất lượng Công ty cổ phần Gò Đàng (Tiền Giang) cho biết, hiện lô hàng của đơn vị này bị tắc nghẽn tại cảng của Tây Ban Nha do phía nhà nhập khẩu yêu cầu xuất trình CC.
Sở dĩ nhiều doanh nghiệp (DN) khó khăn về thủ tục IUU là do chưa có sự thống nhất trong cách làm giữa các cơ quan quản lý. Chẳng hạn, để cấp CC cho DN thì bắt buộc DN phải đáp ứng 3 loại giấy chứng nhận (khai thác, nhật ký khai thác, chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm). Trong khi Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Vũ Văn Tám khẳng định, Chi cục Quản lý chất lượng nông - lâm sản và thủy sản không cần yêu cầu DN xuất trình giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm mà trách nhiệm thuộc cơ quan quản lý vùng. Đồng thời với mặt hàng nghêu, ông Tám cho biết, trong khi chờ phản hồi chính thức từ phía EU về sự không thống nhất giữa các nước trong khối thì DN nào bị đối tác yêu cầu xuất trình giấy chứng nhận khai thác thì Chi cục khai thác tại các tỉnh phải có trách nhiệm cấp loại giấy này cho DN.
Sản lượng xuất khẩu giảm
Được biết, đối với thị trường châu Âu, 6 tháng đầu năm 2010, sản lượng hải sản xuất khẩu đạt 35.368 tấn, giảm 9% so với cùng kỳ năm 2009, đạt giá trị 133.338USD, giảm 11%. Sản lượng giảm một phần do các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn khi lần đầu tiên thực hiện quy chế IUU. Giá trị xuất khẩu giảm là do đồng Euro bị mất giá so với đồng USD và dư âm khủng hoảng kinh tế ảnh hưởng đến đến sức tiêu dùng và nhập khẩu của thị trường này.
Thiết nghĩ, để việc xuất khẩu thủy sản thuận lợi, Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản nên thường xuyên liên hệ và tranh thủ sự giúp đỡ, hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn thuộc Hội đồng Liên minh châu Âu, đồng thời nắm bắt thông tin từ các doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp khi xuất khẩu sản phẩm sang EU. Các cơ quan có thẩm quyền chứng nhận thủy sản khai thác phải nâng cao trách nhiệm và thực hiện tốt việc chứng nhận thủy sản khai thác đối với sản phẩm xuất khẩu của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải xác định việc chứng nhận thủy sản khai thác vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm để phối hợp chặt chẽ với các chủ tàu cá, cơ sở thu mua, chế biến thực hiện nghiêm chỉnh.
Tính đến ngày 19/7/2010, đã xác nhận được 1.158 giấy chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường châu âu cho 14.514 tấn sản phẩm. Trong đó, xác nhận sản phẩm hải sản khai thác nhập khẩu sau ngày 01/01/2010 là 29 giấy cho 5 doanh nghiệp với 501 tấn hải sản nhập khẩu; xác nhận sản phẩm hải sản khai thác trong năm 2009 là 1.129 giấy cho 132 doanh nghiệp với 14.013 tấn hải sản.
Quang Minh