| Xuất khẩu gạo 2011 về đích trong tầm tay, song nhìn thấy trước khó khăn trong năm tới Ảnh: P.V Da giày, dệt may: Thấy trước nhiều bất lợi Đánh giá của Bộ Công thương cho thấy, tình hình xuất khẩu một số mặt hàng những tháng cuối năm tiếp tục có những thuận lợi về thị trường và giá cả. Do đó, kim ngạch xuất khẩu tháng 11 ước đạt 8,6 tỷ USD, tăng 2,4% so với tháng 10 và tăng 28,2% so với tháng 11-2010. Tính chung 11 tháng, kim ngạch xuất khẩu ước đạt gần 87,2 tỷ USD, tăng 34,7% so với cùng kỳ. Đến nay đã có 23 nhóm/mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó có 5 nhóm/mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 5 tỷ USD. Tuy nhiên, dù gặp khá nhiều thuận lợi trong năm nay, song theo đại diện các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày... đã nhìn thấy trước những khó khăn trong năm tới, khi mà các đơn đặt hàng của những ngành này đang có phần cạn kiệt. Cụ thể, tại cuộc giao ban về hoạt động xuất nhập khẩu của Bộ Công thương diễn ra mới đây, đại diện ngành da giày cho biết: Kim ngạch xuất khẩu của ngành da giày tuy có khả quan hơn các ngành khác nhưng sản lượng trong từng đơn hàng xuất khẩu vào EU đã bắt đầu giảm sút (giảm khoảng 20 - 30%) do ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế ở các nước này. Bên cạnh đó, việc EU vẫn áp đặt một năm giám sát xuất khẩu hàng da giày của Việt Nam - trong trường hợp lượng xuất khẩu tăng và giá xuất khẩu giảm trong một thời gian nhất định thì cơ quan có thẩm quyền của EU có thể xem xét việc tái áp thuế mà không cần điều tra - là một bất lợi cho các doanh nghiệp, nhất là khi phải cạnh tranh với các doanh nghiệp da giày Indonesia, Srilanka, Bangladesh, Ấn Độ... vì đang được hưởng chế độ ưu đãi thuế quan. Bởi vậy, thời gian này là khoảng thời gian có độ rủi ro tương đối cao đối với các doanh nghiệp da giày Việt Nam khi phải nhập khẩu tới 80% nguyên liệu để sản xuất, lại bị phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu lớn nhất là Trung Quốc. Không gặp phải những khó khăn giống như ngành da giày, nhưng theo ông Nguyễn Tiến Vỵ - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Bộ Công thương, ngành dệt may hiện đang đối mặt với nhiều yếu tố bất lợi như: Giá nhân công, chi phí đầu vào tăng cao do chúng ta không chủ động được nguồn nguyên liệu. Thêm vào đó, chính sách thắt chặt tiền tệ của Hoa Kỳ, tiết kiệm tiêu dùng của Nhật Bản và khủng hoảng nợ công tại nhiều nước châu Âu là những yếu tố tác động mạnh lên xuất khẩu của ngành này. Ông Vỵ cho biết, hiện nhiều doanh nghiệp may tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã bị đối tác hủy hợp đồng, thậm chí không ký được đơn hàng cho quý I - 2012. Gạo: Hụt hợp đồng vì giá cao Có thể nói gạo là mặt hàng được đánh giá cao về kim ngạch xuất khẩu trong năm nay, khi mà xuất khẩu gạo 11 tháng trên cả nước đã đạt 6,735 triệu tấn. Đây cũng là mặt hàng chủ lực trong xuất khẩu của ta. So với cùng kỳ năm 2010, số lượng tăng 7,59%. Theo số liệu mới công bố của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, tổng số lượng hợp đồng đăng ký đến hết tháng 11 là 7,35 triệu tấn. Dự kiến xuất khẩu tháng 12 khoảng 400.000 tấn. Như vậy, khả năng mục tiêu xuất khẩu 7 triệu tấn năm 2011 là chắc chắn đạt. Song, nhìn không xa, chỉ sang đầu năm 2012 thôi, mặt hàng xuất khẩu chủ lực này của Việt Nam lại đang đối mặt với tình trạng thiếu đơn hàng trầm trọng cũng như sự cạnh tranh gay gắt về giá cả từ các nước xuất khẩu gạo khác. Nhận định về những khó khăn này, bà Cao Thị Ngọc Hoa - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) cho biết: Đến hết tháng 11-2011, Vinafood 2 đã xuất khẩu được 3,45 triệu tấn gạo, thu về 1,7 tỷ USD. Tuy nhiên, sau khi trừ lượng xuất khẩu của tháng 12, hợp đồng đã ký "gối đầu” cho năm 2012 lại chỉ được khoảng 220 nghìn tấn - thấp chưa từng có so với mức 1 - 3 triệu tấn của các năm trước đó. Bà Hoa chỉ ra nguyên nhân chủ yếu khiến Việt Nam không ký được hợp đồng xuất khẩu gạo là bởi, giá gạo hiện cao hơn khoảng 100 USD/tấn so với các nước xuất khẩu khác như Ấn Độ, Pakistan, Myanmar... Vì vậy, các nước châu Phi và một số nước Trung Đông đã quay sang mua gạo trắng của các nước khác thay vì mua của Việt Nam như trước đây. Lâu nay Việt Nam thường quan tâm tới thị trường xuất khẩu gạo của Thái Lan và lấy gạo Thái Lan làm cơ sở để tính giá xuất khẩu. Tuy nhiên, Thái Lan hiện nay đã gặp khó khăn trong xuất khẩu, cho dù chỉ bán với giá 650 USD/tấn. Bởi vậy, với tình hình khó khăn hiện nay, doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải tính toán lại mức giá xuất khẩu trên cơ sở cân đối giá các nước có thể mua được và các nước xuất khẩu gạo khác đang bán chứ không thể căn cứ vào giá gạo xuất khẩu của Thái Lan – bà Hoa đề xuất. Tìm giải pháp gỡ khó cho xuất khẩu gạo 2012, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết, Bộ đang sát cánh với các doanh nghiệp tăng cường công tác xúc tiến thương mại, tìm kiếm các thị trường mới như Indonesia, Philippines... bởi có thêm nhiều thị trường mới cũng sẽ giúp tăng sản lượng xuất khẩu. Ngoài ra, Bộ trưởng Hoàng cũng yêu cầu, Hiệp hội Lương thực và các doanh nghiệp cần tăng cường tuyên truyền để nông dân cơ cấu lại giống lúa nhằm giữ vững thương hiệu gạo của Việt Nam bởi hiện nay bà con nông dân đang có xu hướng chọn trồng lúa chất lượng thấp là giống lúa IR54040. Theo Bộ trưởng Hoàng, đây là giống lúa có năng suất cao, thời gian trồng ngắn nhưng chất lượng lại không cao. Phương Thảo |