Từ đầu năm đến nay, xuất khẩu cá tra liên tục “đắt hàng”. Đây được coi là một tín hiệu tốt cho hoạt động xuất khẩu sản phẩm cá tra trong năm 2012. Tuy nhiên để thực hiện mục tiêu xuất khẩu đạt 2 tỷ USD, bài toán về “vốn” vẫn cần được giải.
CôngThương - Nhiều đơn đặt hàng
Ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) cho biết, ngay từ đầu năm các nhà nhập khẩu cá tra phi lê từ châu Âu, châu Á, châu Mỹ… đã đến ký hợp đồng đặt mua cá tra rất nhiều. Chỉ riêng trong tháng 1/2012, An Giang đã xuất khẩu được hơn 10,8 ngàn tấn cá tra, đạt kim ngạch 30,9 triệu USD tăng 10% về trị giá so cùng kỳ năm 2011.
Ông Nguyễn Văn Ký- giám đốc Công ty Agifish An Giang- cho biết, thời điểm này, mỗi ngày công ty chế biến 170-200 tấn cá xuất đi Mỹ, Mexico, Brazil hoặc các thị trường khác.
Mặc dù tình hình kinh tế thế giới vẫn chưa thể lạc quan, tiền ẩn nhiều rủi ro, nhưng ngành xuất khẩu cá tra vẫn dự kiến đạt kim ngạch 2 tỷ USD trong năm 2012. Lý giải về sự lạc quan này, theo ông Dũng cho rằng: Sản phẩm cá tra phù hợp với túi tiền cho giới bình dân các nước. Hiện cá tra Việt Nam đã vươn tới thị trường ở trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, Mỹ là nước có giá trị nhập khẩu hàng phi lê đông lạnh lớn nhất từ Việt Nam, năm 2011 đạt kim ngạch tới 331,6 triệu USD, tăng trưởng tới 87,8% so với năm 2010, thị phần tăng từ 11% lên 18%. Hà Lan nhập khẩu hàng chế biến cá tra Việt Nam nhiều nhất đạt trên 5,4 triệu USD, chiếm 38,81% thị phần của tổng giá trị xuất khẩu hàng cá tra chế biến… Quý 1 năm 2012, sản lượng xuất khẩu cá tra sang Mỹ, Mexico, Brazil tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhờ có sự sôi động thị trường, ngay từ đầu năm giá cá nguyên liệu tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã dần phục hồi trở lại, đạt mức cao nhất là 27.000- 28.000 đồng/kg. Sau Tết Nguyên đán Nhâm Thìn, giá cá tra nguyên liệu đang tiếp tục tăng lên.
Vẫn câu chuyện vốn và nguyên liệu
Tuy nhiên, bên cạnh sự lạc quan về thị trường cá tra xuất khẩu năm nay, nhiều doanh nghiệp lại lo lắng về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung vẫn tiếp tục diễn ra. Sự liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ ở một số tỉnh chưa thực sự chặt chẽ; hợp đồng cung cấp và thu mua sản phẩm giữa doanh nghiệp với nông dân được ký kết nhưng chưa hiệu quả. Nhiều hộ nuôi nhỏ lẻ không có hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Thời điểm thu hoạch, nhiều doanh nghiệp lại viện nhiều lý do để ép giá khiến người dân không còn mặn mà với nuôi thả cá tra. Ông Phạm Anh Tuấn- Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Thủy sản- cho biết: Sự biến động của thị trường cũng tác động trực tiếp đến ngành sản xuất và nuôi cá tra. Cụ thể từ tháng 1/2011, giá cá tra dao động từ 18.000 đến 23.000 đồng/kg; sau đó tăng dần đến mức 29.000 đồng/kg vào giữa tháng 5. Đến cuối tháng 5, giá đột ngột giảm, đến giữa tháng 8 ở mức thấp nhất trong năm: 22.500 đồng/kg.
Nan giải nhất hiện nay vẫn là thiếu vốn. Tình trạng thiếu vốn kéo dài đẩy nhiều hộ nuôi trồng và doanh nghiệp lâm vào khó khăn. Trong đó một số doanh nghiệp nhỏ, nội lực kém có nguy cơ ngừng hoạt động. Theo tính toán, để đầu tư 1 ha nuôi cá tra chỉ riêng vốn cá giống đã khoảng 1,4 tỷ đồng, thời gian nuôi cá tra kéo dài 8-10 tháng mới thu hoạch nhưng hạn mức cho vay đối với nông dân thì rất hạn chế. Việc vay vốn hiện nay chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp nhiều hay ít nhưng vốn vay ngân hàng chỉ đáp ứng chưa tới phân nửa chi phí đầu tư. Đại diện Công ty cổ phần XNK thủy sản Cửu Long An Giang cho rằng: Hiện nay, chi phí đầu tư cho nuôi thả cá tra rất lớn nên dù thời điểm này, người nuôi cá tra có mức lãi ổn định từ 2.000 đến 2.400đồng/kg song nhiều hộ nuôi cá vẫn tiếp tục “treo ao” do không có vốn để tái đầu tư.
Năm 2012 để đảm bảo chỉ tiêu 1,3 triệu tấn nguyên liệu, nguồn vốn phục vụ nuôi trồng cá tra cần khoảng 26.000 tỷ đồng. Hiệp hội Vasep cho rằng, nếu giải quyết được khó khăn về vốn, đồng thời lãi suất về dưới 15%/năm thì giá thành sản xuất sẽ cạnh tranh được, kim ngạch xuất khẩu có thể đạt 2 tỷ USD trong năm nay.