Cuối tháng Chạp, mưa bụi lấm tấm, chúng tôi trở lại Hóa Sơn trên con đường cấp phối vừa mới được tu sửa để nhân dân đón Xuân Canh Dần. Hóa Sơn, một xã biên giới của huyện Minh Hóa (Quảng Bình). Muốn vào Hóa Sơn, trước đây, chỉ có con đường duy nhất qua eo Lập Cập.
Có câu chuyện kể rằng, ngày trước chưa có đường sá đi lại như bây giờ, người dân Hóa Sơn chăn nuôi hàng ngàn con trâu bò nhưng không bán được vì mỗi khi đem bán trâu bò, khi lên được một phần đèo Lập Cập là trâu bò chùn chân, khuỵu gối rồi nằm lại không chịu đi nữa. Tổng số trâu bò vì thế tăng gấp ba, bốn lần so với số người dân trong xã. Cũng từ đó, người Hóa Sơn có câu nói: “Ăn cho no mà lo bò lên eo Lập Cập”.
Từ khi có con đường Hồ Chí Minh và con đường xẻ núi qua eo Lập Cập, Hóa Sơn gần hơn với cư dân các xã phía ngoài như Hóa Hợp, Hóa Tiến.... Cuối năm 2009, ông Cao Hồng Giáo, Chủ tịch UBND dân xã Hóa Sơn mừng rỡ kể rằng: xã đã có 5 xe vận tải, trong đó có 2 ô tô tải lớn, nhờ đó mà nhu cầu vận tải lưu thông hàng hóa không bị động. Ngoài con đường từ Hóa Hợp vào, trên địa bàn xã đang thực hiện làm các tuyến đường liên thôn, liên bản phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân.
Từ khi có đường, người dân đi lại thuận lợi, bộ mặt của Hóa Sơn được thay đổi từng ngày, hàng hóa lưu thông, kích thích được sản xuất. Là một trong 35 xã thuộc Chương trình 135, Hóa Sơn luôn được Chính phủ và UBND tỉnh Quảng Bình quan tâm. Đến cuối năm 2009, thực hiện việc giao đất giao rừng, để tạo điều kiện thuận lợi giúp các hộ dân trồng rừng kinh tế, 236 hộ dân đã được giao gần 770 ha rừng. Chương trình 135, dự án giảm nghèo miền Trung cũng đã đầu tư hàng chục tỷ đồng để người dân trồng mây, tràm, tre....
Là một xã biên giới, Hóa Sơn có hơn 200 hộ với gần 1.000 nhân khẩu là đồng bào dân tộc người Sách. Trước đây, đời sống của đồng bào còn gặp nhiều khó khăn, nhưng đến nay nhờ có Chương trình 135, với việc xây dựng các mô hình sản xuất, hỗ trợ đồng bào công cụ sản xuất như máy cày tay, máy bơm nước loại nhỏ... đã làm thay đổi cách thức canh tác, mang lại đời sống khá hơn cho đồng bào dân tộc. Đến nay, 100% người dân ở Hóa Sơn đã có điện thoại, 50% số hộ có tivi... Năm qua, giá trị sản xuất của xã Hóa Sơn đạt trên 3 tỷ đồng, tổng đàn gia súc đạt 2.400 con, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 2,4 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm trên 7%/năm...
Cơ sở hạ tầng từng bước được cải thiện, đời sống được nâng lên, đến nay Hóa Sơn có 320 học sinh bậc tiểu học và trung học cơ sở, 100% trẻ trong độ tuổi đã được đến trường. Ông Cao Hồng Giáo cho biết thêm: “Trường học ở Hóa Sơn có cơ sở vật chất tốt, đội ngũ giáo viên có trình độ đại học và thạc sỹ, trang thiết bị dạy học đảm bảo; trạm y tá có bác sỹ và đều đạt chuẩn chuẩn quổc gia. Đây là điều hết sức đáng phấn khởi đối với một xã miền núi rẻo cao như Hóa Sơn”.
Bốn xuân qua, gần 28.000 hộ dân ở Hóa Sơn vui hơn khi có nguồn thu nhập khá để trang trải cho cuộc sống, chuẩn bị cho một cái Tết đầy đủ hơn về vật chất. Con số 61 tỷ đồng đã được giải ngân trong 4 năm qua đã làm thay đổi cơ bản bộ mặt đời sống của người dân vùng khó khăn tỉnh Quảng Bình.
Chương trình 135 giai đoạn II đã tạo ra cơ sở hạ tầng thiết yếu khá đồng bộ ở các xã đặc biệt khó khăn, đặc biệt là hệ thống trường ốc, góp phần tích cực cải thiện điều kiện dạy và học. Đến nay, 100% xã có trường tiểu học và trường trung học cơ sở...
Trong 4 năm đã có gần 4.400 lượt cán bộ xã, thôn, bản được thụ hưởng chương trình 135, được tập huấn nâng cao trình độ quản lý, năng lực chuyên môn. Từ năm 2006 đến 2009, tỉnh Quảng Bình đã xây dựng được 84 mô hình trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp trên địa bàn các xã đặc biệt khó khăn. Bên cạnh đó, nhờ nguồn vốn hỗ trợ sản xuất, đồng bào được hỗ trợ giống cây trồng vật nuôi, thiết bị máy móc, công cụ sản xuất… Và thiết thực nhất, kết quả thu được đáng kể nhất đó là: qua quá trình thực hiện chương trình 135 giai đoạn 2, lồng ghép kết hợp với các chương trình, dự án khác ở các xã và thôn bản nêu trên đến nay trên địa bàn đã giảm được gần 5.000 hộ nghèo, bình quân mỗi năm giảm 5,2%. Ông Trần Công Thuật, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã khẳng định: “Qua 4 năm thực hiện, Chương trình 135 giai đoạn 2 ở Quảng Bình đã phát huy hiệu quả trên mọi lĩnh vực, làm thay đổi bộ mặt nông thôn vùng khó khăn”.
Năm nay, nhờ cuộc sống khấm khá, mâm cơm dâng bố mẹ ngày Tết của người Chứt ở Minh Hóa càng thấm đượm nghĩa tình và lòng đầy thành kính. Câu chuyện về lòng hiếu thảo của người con đối với mẹ già của tộc người Chứt xưa dù cuộc sống được đổi thay nhiều lần nhưng vẫn giữ được nét tinh hoa và là nét đẹp văn hóa truyền thống quý báu được giữ gìn và phát huy.
Cũng từ khi những khóm đào rừng nảy lộc bên những căn nhà kiên cố được xây bởi các chương trình dự án hỗ trợ của Chính phủ, là lúc người Mã Liềng ở huyện Tuyên Hóa náo nức chuẩn bị đón chào năm mới. Họ đánh chiêng, gẩy đàn trbon và dùng ống pia đi trên những con đường bê tông sạch sẽ để cầu mong thần linh phù hộ cho năm mới sung túc, mưa thuận, gió hòa. Tiếng sáo, tiếng đàn cũng là tiếng lòng hò hẹn của bao đôi trai gái giữa núi rừng... Từ vùng quê Hóa Sơn nhìn rộng ra cả huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, xuân thực sự đến với mọi nhà. Và mỗi người dân nghèo vùng núi rẻo cao Quảng Bình tiếp tục phấn đấu nỗ lực để có một cuộc sống no ấm hơn.
Mỗi mùa xuân là một điểm tựa, một tầm cao mới. Cứ gọi xuân này là xuân vui thì tầm cao ấy nhắn đến mỗi lòng dân nghèo niềm hy vọng./.
Minh Phong
