Dưới chân núi Cà Đay, nơi đầu nguồn con sông Ngàn Sâu, sắc xuân về sớm hơn với bà con dân tộc Chứt. Sau 8 năm BĐBP Hà Tĩnh thực hiện dự án bảo tồn dân tộc này, cuộc sống ấm no đã “bám rễ” bền chặt ở bản Rào Tre.
Chuyển mình
Con đường bê tông uốn mình quanh co trên sườn núi Lâm. Hai bên đường, hoa rừng nở rộ báo hiệu một mùa xuân ấm áp đã về. Phóng tầm mắt xuống thung lũng nhỏ bên dòng sông Ngàn Sâu thơ mộng, bản Rào Tre hiện ra với những ngôi nhà sàn kiên cố. Trên cánh đồng, bà con dân tộc Chứt đang hối hả chuẩn bị xuống giống vụ xuân hè. Tại con đập tràn đầu bản, chúng tôi gặp ông Hồ Kính, Trưởng bản Rào Tre đang chùi rửa nông cụ sau khi hoàn tất việc xuống giống 2 sào lúa nước. Không dấu niềm hạnh phúc khi bản làng được thay đổi từng ngày, ông Kính nói: “Năm nay, bản Rào Tre đã có bước tiến quan trọng. Tuy lương thực chưa đủ ăn quanh năm, nhưng bà con đã chủ động được phần nào, không phải phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp của Nhà nước nữa”.
Đó là một bước chuyển mình trong cách làm và cách nghĩ của bà con dân tộc Chứt. Sự thay đổi theo chiều hướng tích cực này không ai hiểu sâu bằng Đại úy Nguyễn Văn Thiên, Đội trưởng Đội công tác Rào Tre, người đã gắn bó 8 năm với đồng bào Chứt. Anh tâm sự: “Những ngày BĐBP “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn cho bà con từng ly, từng tý, đã qua rồi. Bây giờ bà con đã biết làm chủ sản xuất, thành thạo kỹ thuật trồng lúa nước, chăn nuôi và quan trọng nhất là đã chủ động trong tổ chức cuộc sống. Không còn cảnh “tụm năm, tụm bảy” ngồi uống rượu tối ngày nữa.
Theo khảo sát 2 năm trở lại đây, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào Chứt phát triển vượt bậc. Tổng đàn trâu, bò của bản hiện đã lên tới 44 con, có những hộ gia đình đã có 4 đến 5 con trâu. 100% hộ dân đã có ti vi. Bà con đã biết sử dụng những đồng tiền làm ra một cách hợp lý, đầu tư đúng mục đích như mua sắm nông cụ, phân bón phục vụ sản xuất, phát triển đàn gia súc, gia cầm của gia đình...
Theo ông Hồ Kính, mong muốn lớn nhất của bà con bản Rào Tre hiện nay là có thêm đất nông nghiệp để sản xuất và được giao đất, giao rừng để trồng mới, phát triển kinh tế vườn - rừng. Nếu nguyện vọng trên được đáp ứng, bà con sẽ tự chủ được lương thực, không phải phụ thuộc vào trợ cấp của Nhà nước. Về việc này, Trung tá Võ Hồng Hải, Đồn trưởng đồn BP Bản Giàng, cho biết: “Đơn vị đã tham mưu cho cơ quan chức năng của tỉnh Hà Tĩnh và huyện Hương Khê, nghiên cứu, tiến tới giao đất, giao rừng cho đồng bào Chứt phát triển các dự án trồng rừng, đưa cây cao su vào phủ xanh đất trống, đồi trọc nhằm nâng cao đời sống, tiến tới xóa đói, giảm nghèo bền vững cho bà con.
Đầu tư cho tương lai
Từ ngày kinh tế ổn định, người Chứt ở bản Rào Tre đã biết chăm lo đến việc học tập của con em. 100% các cháu đến độ tuổi đi học đều được cắp sách tới trường. Đến nay, bản có 47 em học sinh các bậc học, trong đó 2 em theo học tại trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội. Chị Hồ Thị Nam đang đưa con út đến trường tiểu học Hương Liên, tỏ ra rất hạnh phúc khi chia sẻ với chúng tôi: “Mình có 4 con. Con lớn nay đang học ở trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội, 2 con học ở trường Nội trú dân tộc của huyện Hương Khê, còn đứa út đang học tiểu học. Thế hệ mình phải khổ cả đời vì không có “cái chữ”. Giờ gia đình đã có cái ăn rồi, phải cho con “cái chữ”, để xây dựng tương lai sau này”.
Điện lưới quốc gia và những ngôi nhà ngói đã hiện hữu ở bản Rào Tre.
Dân trí nâng lên, những chính sách xã hội cũng được bà con bản Rào Tre hưởng ứng tích cực như kế hoạch hóa gia đình, xây dựng đời sống văn hóa mới nơi thôn bản. Trong những năm gần đây, các cặp vợ chồng trẻ ở Rào Tre đã biết thực hiện kế hoạch hóa gia đình. 100% cặp vợ chồng trẻ không sinh con thứ 3. Chúng tôi đến nhà anh Hồ Pắc, khi anh đang loay hoay với chiếc nồi cơm điện mới mua trong ngôi nhà sàn gọn gàng, sạch sẽ, ấm cúng. Hai vợ chồng lấy nhau 6 năm, đã có 2 con gái nhưng quyết không sinh thêm con nữa, để lo phát triển kinh tế gia đình và lo cho con học tập đến nơi, đến chốn. “Giờ thì con trai, con gái cũng như nhau cả. Dừng lại ở 2 con để xây dựng kinh tế gia đình vững chắc, có điều kiện cho con cái học hành và thu vén hạnh phúc gia đình nhỏ này thôi” - Hồ Pắc nói.
Đời sống văn hóa được nâng cao
“Ngày lễ, Tết, đội công tác địa bàn cùng bà con tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao sôi nổi, tạo ra không khí vui tươi trong bản. Cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa mới tại khu dân cư được tất cả các gia đình ở bản Rào Tre tham gia tích cực, giúp đồng bào xóa dần những hủ tục lạc hâu, nhưng vẫn giữ được nét đẹp văn hóa của dân tộc Chứt” - Đại úy Nguyễn Văn Thiên cho biết. Theo anh Thiên, thời gian qua đời sống của đồng bào Chứt được “thay da đổi thịt”, nhiều lễ hội văn hóa đặc sắc của dân tộc Chứt được phục hồi và tổ chức trang trọng, tiết kiệm. Còn Trưởng bản Hồ Kính tâm sự: “Đồng bào Chứt một năm có 3 ngày Tết: Ngày Tết lấp lũ, mong một năm mưa thuận, gió hòa (7-7 âm lịch) ngày Tết ăn cơm mới, để tạ ơn trời đất đã cho bà con có được mùa màng bội thu (16-10 âm lịch) và ngày Tết cổ truyền của dân tộc. Ngày xưa, khi còn ở trong rừng, ngày Tết cũng như ngày thường, cả bản đói khổ không có gì để làm lễ. Đổi đời rồi, có điều kiện nâng cao đời sống tinh thần. Ngày lễ, ngày Tết đã thực sự trở thành ngày hội của cả bản. Ông Kính cho biết: “Tết năm nay, được sự hỗ trợ của BĐBP, bản sẽ tổ chức đón giao thừa thật trang trọng tại nhà văn hóa cộng đồng của bản. Đội văn nghệ, đội bóng đá, bóng chuyền của bản Rào Tre sẽ tích cực tham gia giao lưu thi đấu với các thôn bản khác trong xã Hương Liên chào mừng năm mới...”.
Viết Hà
