CôngThương - Những chiếc mắc áo còn treo lơ lửng trên các cành cao trông rất ngộ. Tiết trời Tô-ki-ô dịu mát, trên đường vào đền Minh Trị ta thường gặp những đám dẫn cưới từ trong đền ra. Cô dâu, chú rể cùng đoàn khách ăn vận sang trọng, với ô, dù, tán lọng xênh xang. Bây giờ các đôi trai gái có thể cưới nhau vào bất kể mùa nào trong năm, nhưng mùa cưới dịp cuối năm vẫn vui hơn cả. Anh Ta-ra-ki là bạn từ khi tôi còn học sau đại học ở Nhật, còn chị Hi-rô-se là cô giáo dạy tiếng Nhật cho vợ tôi khi theo chồng sang Nhật công tác. Anh chị cùng gia đình tôi dự lễ hội hoa anh đào, trong tiết tháng tư đầu xuân ấm áp. Thiên nhiên tươi đẹp trong sự giao hòa giữa khí trời mùa xuân và sắc thắm hoa anh đào dễ làm say lòng người. Được vợ chồng tôi giới thiệu trước, đôi trai thanh gái lịch đã nhanh chóng làm quen và bén duyên nhau từ đấy.
Sau ba tháng từ cái ngày dự lễ hội hoa anh đào cùng gia đình tôi, anh chị Ta-ra-ki, Hi-rô-se mời vợ chồng tôi đi dự lễ ăn hỏi (lễ Yuino). Gia đình hai bên gặp nhau bên bàn tiệc, trao quà tặng và ăn mừng chuẩn bị cho lễ thành hôn. Bố mẹ anh Ta-ra-ki trao tiền và lễ vật, tượng trưng cho sự may mắn, như rong biển Kombu (tượng trưng cho sự phát đạt của con cháu về sau) và bào ngư (tượng trưng cho ước nguyện sống lâu, chung sống đến đầu bạc răng long). Bố mẹ chị Hi-rô-se cũng trao lại (giống như hình thức lại quả ở ta) cho nhà trai nhưng số lượng chỉ bằng phân nửa quà tặng của nhà trai. Pha chút hiện đại, anh Ta-ra-ki tặng chị Hi-rô-se một chiếc nhẫn đính hôn, chị tặng lại anh bộ cúc cài tay áo và chiếc kẹp cà vạt thật đẹp. Sính lễ Yuino đủ nghi thức phải là chín món nếu không thì là năm hoặc bẩy món. Sự trao đổi này nói lên ý định kết hôn của đôi trai gái cũng như sự đồng ý của hai gia đình.
Trước ngày cưới một tuần, anh Ta-ra-ki đã xin nghỉ phép. Anh bảo rằng mặc dù anh chị đã phải thuê, ủy thác cho một công ty dịch vụ tổ chức đám cưới, song vẫn còn cả trăm việc không tên tỉ như phải hợp đồng thuê quần áo cưới. Ở Nhật Bản, cô dâu có tục thay đổi y phục nhiều lần trong bữa tiệc cưới. Nếu phải may hoặc mua chừng ấy bộ đồ thì tốn kém vô cùng. Anh chị thuê của tiệm cho thuê áo cưới cũng hết 15 vạn Yên (khoảng 2.000 USD). Hợp đồng thuê trang điểm cho cô dâu và cho cả chú rể nữa ở thẩm mỹ viện. Cô gái nào chẳng muốn mình đẹp nhất vào ngày chỉ có một lần trong đời, cho nên thẩm mỹ viện lúc nào cũng đông khách. Anh chị còn phải đi chọn mua quà đáp lễ gọi là hikide - mono, sao cho món quà phải là riêng, không giống của đôi nào khác. Việc ấy tốn không ít thời gian, mặc dù ở Nhật có nhan nhản những cửa hàng chuyên bán đồ quà tặng (Nhật Bản có tục lệ đôi tân hôn tặng quà đáp lễ cho quan khách đi dự đám cưới của họ).
Một việc quan trọng khác, mới thành lệ từ mươi năm nay là phải chụp trước một an-bum ảnh đẹp để kỷ niệm ngày đặc biệt này. Những bức ảnh chụp trong lễ cưới thường là cô dâu chú rể đứng nghiêm trang và cứng nhắc trong bộ đồ cưới được chụp vào lúc vội vàng trong ngày quan trọng này, khiến trông ai cũng căng thẳng. Tiệm ảnh có cả vài trăm bộ đồ các kiểu từ cổ điển cho đến hiện đại, có đủ cảnh nền như bờ biển, đại dương hoặc lâu đài hay vườn đẹp ở đủ các vùng trên thế giới. Tiệm ảnh có nhân viên chuyên môn giúp trang điểm cho cô dâu chú rể. Tất cả mọi thứ đều giống như việc chụp ảnh cho một tạp chí thời trang. Chàng và nàng như biến thành những nhân vật chính của một chuyện tình lãng mạn, diễn ra ở bất kỳ nơi nào trên thế giới nếu họ muốn, trong bối cảnh của phông nền. Để có được an-bum ảnh này anh chị Ta-ra-ki, Hi-rô-se cũng phải chi mất 30 vạn Yên.
Lễ cưới và tiệc cưới của Nhật thường được tổ chức tại một nhà hàng chuyên về hôn lễ hoặc một khách sạn, những tập tục này cũng đang đổi dần khi các đôi tân hôn bắt đầu chọn kiểu đám cưới mà họ cho là thích hợp với tính cách của họ. Theo tổ chức của Công ty TNHH Noel ở Tô-ki-ô mà anh chị Ta-ra-ki, Hi-rô-se thuê, anh chị có thể chọn làm theo nghi thức Thần đạo, Phật giáo hay nghi thức Ki-tô giáo. Lễ cưới theo nghi thức Thần đạo bắt đầu bằng nghi thức trừ tà cho đôi uyên ương để họ không gặp phải rủi ro trong tương lai. Rồi người ta xin thần thánh ban cho họ thật nhiều hạnh phúc, kế đến cô dâu và chú rể cùng uống rượu thiêng từ cùng một cái chén. Rồi họ trao nhẫn cho nhau (một tục du nhập của Tây phương) trong tiếng đàn tranh cổ truyền của Nhật Bản. Nghi lễ theo Phật giáo hoặc Thần đạo thường được tổ chức theo một trình tự giống nhau. Tại chùa, cô dâu chú rể lễ Phật để xin chứng giám. Các nghi thức khác tùy theo tông phái đôi khi có lễ dâng hương và tụng kinh. Tuy nhiên, Ta-ra-ki và Hi-rô-se đã chọn đám cưới theo nghi thức Ki-tô giáo (theo một khảo sát của Ngân hàng Sanwa thì 61,7% các cặp chọn nghi lễ Ki-tô giáo). Điều này không có nghĩa là họ theo đạo Ki-tô, vì chỉ có không đến 1% dân số Nhật theo đạo này. Nói đúng hơn, nghi thức Ki-tô giáo đã trở thành thời thượng và nhiều người chỉ làm theo cho bầu không khí thêm vẻ tân thời.
Lễ cưới của đôi bạn Ta-ra-ki và Hi-rô-se không phải tổ chức ở một nhà thờ Ki-tô giáo như tôi tưởng mà là ở khách sạn Phe-mông Tô-ki-ô. Chỉ những người thật thân thiết trong gia đình của cô dâu, chú rể mới dự lễ này. Với vị thế ông mai, bà mối, vợ chồng tôi đứng trong đám thượng khách chứng kiến buổi lễ trọng. Chú rể Ta-ra-ki mặc y phục cổ truyền của Nhật là bộ kimônô màu đen quần hakama và một chiếc haori trang trí bằng gia huy nhà Ta-ra-ki đứng cạnh bàn thờ. Cô dâu Hi-rô-se trong bộ đồ cưới shiromuhu toàn màu trắng thanh khiết: Theo sự dìu dắt của bố cô tiến vào trong tiếng thánh ca du dương, dịu ngọt. Sau phần trích đọc kinh thánh của một mục sư thuộc "Đoàn mục sư truyền giáo qua hôn nhân", cô dâu, chú rể khấn thề yêu nhau trọn đời trước cha mẹ hai bên và quan khách rồi họ trao nhẫn cho nhau.
Lễ cưới ở khách sạn Phe-mông Tô-ki-ô cũng nhanh chóng kết thúc, chưa đến một giờ đồng hồ bằng việc chụp ảnh chung của hai gia đình. Bố chú rể mời quan khách đến phòng tiệc cũng trong khách sạn. Tất cả cùng đôi vợ chồng mới đi qua một đại sảnh rộng được trang trí nhiều hoa và những bức tranh mỹ thuật tươi sáng (nhiều đám cưới tổ chức lễ cưới ở một chùa hay đền Thần đạo, được người nhà đưa dâu bằng ô tô hoặc thậm chí bằng thuyền ở những vùng có nhiều kênh rạch đến nơi tổ chức tiệc cưới).
Hai bên bố mẹ và cô dâu chú rể đứng đón khách ở cửa phòng tiệc. Tiệc cưới của đôi bạn Ta-ra-ki và Hi-rô-se có đến gần trăm người dự, họ là cấp trên, là bạn bè cùng cơ quan và thân nhân của hai gia đình. Các khách dự tiệc tặng tiền trong những phong bì được trang trí thật đẹp, mọi người trịnh trọng đặt những phong bì này vào một khay sơn mài lớn để phía trước gần bàn cô dâu chú rể. Đôi tân hôn xuất hiện lại tại phòng tiệc trong bộ áo cưới kiểu tây phương, cùng nhau cắt bánh trong tiếng vỗ tay chúc mừng của quan khách rồi chủ trì bữa tiệc và tuyên bố qua nghi lễ rằng, từ nay họ là một cặp vợ chồng. Trong suốt buổi tiệc cưới, cô dâu Hi-rô-se rời phòng tiệc tới ba bốn lần và trở lại trong bộ váy, bộ kimônô màu sắc khác. Tục này có từ thời Muromachi vào thế kỷ XV, nói lên rằng nghi lễ đã xong và cô dâu đã trở về với đời sống hằng ngày để sẵn sàng bắt đầu cuộc sống mới. Sau bữa tiệc cưới, đôi vợ chồng trẻ dâng hoa cho cha mẹ đôi bên để tỏ lòng biết ơn. Bố chú rể nói lời cảm ơn khách dự. Để cảm ơn mọi người đã đóng vai trò quan trọng trong đời họ, anh chị Ta-ra-ki, Hi-rô-se trực tiếp đưa tận tay quan khách những món quà đáp lễ.
Tạ Đức Minh
Tùy viên Thương mại tại Nhật Bản