Xóm lồng chim

Xom long chim

Lồng chim do xóm này làm còn được xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc... Với người chơi chim cảnh, một chú chim dáng đẹp, hót hay... phải luôn đi kèm chiếc lồng tương xứng.

Ít ai biết phần lớn lồng chim trên toàn quốc đều có nguồn gốc từ một xóm nhỏ ngoại ô TP Biên Hòa (Đồng Nai). Không rõ xóm lồng chim với hơn 100 hộ ở khu phố 10, phường Tân Biên này có từ bao giờ. Người già nhất sau khi lục mớ ký ức cũng chỉ ước đoán rằng “có lẽ khoảng gần 20 năm...”.

Nức danh một làng nghề

Nếu giới chơi chim cảnh phía Bắc có lồng thổ, lồng mộc, người Huế cầu kỳ với lồng chạm trổ công phu thì xóm lồng chim này quy tụ đủ các kiểu lồng. “Tùy theo đơn đặt hàng của khách mà các cơ sở làm lồng chim ở đây đáp ứng. Hàng đại trà theo kiểu lồng chợ giá rẻ cho người mới tập chơi hay lồng cẩn nạm xà cừ, chạm trổ long phụng có giá đến cả ngàn USD ở đây đều có” - chị Thanh Truyền, thợ làm lồng chim, cho biết.

Tương truyền người đem nghề làm lồng chim về xóm này là ông Vũ Công Đảm, năm nay 70 tuổi. Ngày đó, khi đời sống của nhiều người ngày càng khá giả, chơi chim bắt đầu trở thành thú chơi đại chúng. Những cánh rừng bạt ngàn của tỉnh Đồng Nai có rất nhiều loại chim hót hay như chích chòe than, chào mào, thanh tước... Nắm bắt nhu cầu đó, nhiều người nhảy sang nghề đánh bắt chim rừng. Ông Đảm nhận ra ngay nghề làm lồng chim có thể phát triển kinh tế gia đình, thậm chí làm giàu. Lập tức, ông lặn lội nhiều nơi để học nghề rồi về xóm truyền nghề cho bà con. Một người học rồi nhiều người học, từ đó xóm lồng chim hình thành. Quý tấm lòng vàng, mọi người tôn ông là “người khai sinh” làng nghề.

Trong quá trình làm nghề, từ ý kiến của khách hàng, người dân địa phương đã có nhiều cải tiến làm hài lòng “thượng đế”. Trước đây, mỗi lần muốn vệ sinh lồng chim, người nuôi chim phải thọc tay vào lấy bố lồng (miếng lót lồng) ra giặt. Việc vệ sinh như thế khó làm sạch những kẽ tiếp giáp giữa nan lồng với đáy, lâu ngày làm lồng bị mục và ảnh hưởng đến sức khỏe chim lẫn người nuôi. Từ đó, người thợ lồng chim Tân Biên đã sáng tạo ra kiểu lồng tháo đáy. Kiểu lồng này đang rất phổ biến ở nhiều địa phương trên cả nước.

Đưa lồng chim ra thế giới

Sau đợt cúm gia cầm cách đây vài năm, xóm lồng chim tưởng như điêu đứng. Tuy nhiên, khi dịch qua đi, người dân Tân Biên nhanh chóng phục hồi và mở rộng sản xuất theo hướng công nghiệp hóa bằng cách đầu tư thiết bị, máy móc phục vụ sản xuất. Quy trình làm lồng chim vì thế cũng có nhiều đổi mới. Những chiếc nan lồng, đáy định hình được đặt hàng cho những cơ sở nơi khác gia công. Kiểu dáng và chất lượng lồng cũng được cải thiện khi tất cả cơ sở đã mạnh dạn đầu tư hệ thống phun PU thay cho loại dầu điều giúp lồng đẹp, bền hơn.

Bề thế nhất ở xóm lồng chim là cơ sở của ông Đỗ Văn Nhật. Ông có 10 nhân công chuyên gia công lồng tre, mây, sắt. Có lúc khách hàng đặt nhiều, nhân công lên đến 20 người. Bà Nguyễn Thị Quý, vợ ông Nhật, bộc bạch: “Muốn làm ăn lớn phải đầu tư nhiều. Cơ sở của tôi đầu tư máy phun sơn, máy bào, máy khoan, máy tiện tốn hàng trăm triệu đồng”. Bà Quý khoe năm trước cơ sở nhận đơn đặt hàng cả ngàn lồng từ một công ty ở Hàn Quốc. Sau đó, thỉnh thoảng công ty này lại gọi đến để đặt hàng, đơn hàng mỗi lần đều hơn 1.000 cái.

Chị Thanh Truyền cũng hãnh diện cho hay lồng chim đang có mặt trên thị trường TP.HCM và các tỉnh miền Tây đều có xuất xứ từ xóm lồng chim Tân Biên. Đặc biệt, lồng chim của xóm còn được xuất đi Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong...

Tạo hàng trăm việc làm

Nghề làm lồng chim ở Tân Biên ngày càng hưng thịnh, giải quyết được việc làm cho nhiều lao động. Những lúc cao điểm, trẻ con trong xóm cũng tập tành vót nan hay phụ bố mẹ phơi nan. Chị Trương Thị Tiền (37 tuổi, quê huyện Châu Thành A, Kiên Giang), làm tại cơ sở ông Nhật, kể trước đây, cả nhà chị làm công nhân ở TP.HCM. Chi phí sinh hoạt hằng tháng quá cao, khi họ định bỏ về quê thì có người quen giới thiệu về xóm lồng chim. “Vợ chồng tôi và hai đứa con làm ở đây, trừ sinh hoạt phí, mỗi tháng dư được gần hai triệu đồng”. Tiền công mỗi ngày là 40.000 đồng/người, nếu tay nghề cao thì chủ sẽ trả tiền công gấp đôi. Ngoài dân địa phương, xóm lồng chim hiện đang thu hút gần trăm lao động từ nơi khác đến.