Xóa đói, giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Bài 2: Thoát nghèo bền vững - còn không ít khó khăn

ĐCSVN - 06/03/2012 14:24

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xóa đói giảm nghèo vẫn còn nhiều khó khăn, đòi hỏi phải có quyết tâm và nỗ lực lớn. Từ nhiều năm nay, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc các tỉnh Đắk Nông, Ninh Thuận luôn trăn trở tìm hướng thoát nghèo bền vững, nhằm tạo dựng một diện mạo mới cho quê hương, làm động lực để phát triển kinh tế.


Công tác vận động đồng bào dân tộc Chăm xóa đói giảm nghèo là
nhiệm vụ quan trọng của tỉnh Ninh Thuận. Nguồn ảnh: Internet

* Không ít khó khăn…

Ngay từ khi tách khỏi Đắk Lắk, tỉnh Đắk Nông đã coi công tác giảm nghèo là một trong những công tác trọng tâm mà các cấp, các ngành và toàn xã hội phải chăm lo. Ngoài những nguồn vốn của Nhà nước, Đắk Nông cũng huy động nhiều nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đầu tư tập trung cho những vùng khó khăn. Tuy nhiên, con đường thoát nghèo của Đắk Nông vẫn còn không ít khó khăn.

Ông Y’Long Niê, Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh & Xã hội tỉnh Đắk Nông cho biết, tỷ lệ đói nghèo vẫn còn rất lớn trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng nào có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống thì vùng đó có tỷ lệ hộ nghèo cao. Nguyên nhân nghèo đói chủ yếu là do trình độ dân trí, ý thức thoát nghèo của bà con chưa cao, bên cạnh đó điều kiện địa hình khó khăn, phong tục tập quán, quá trình di dân ngoài kế hoạch xảy ra khá thường xuyên… Khó khăn lớn nhất của công tác giảm nghèo tại Đắk Nông đó là tình trạng di dân ngoài kế hoạch hàng năm đều tăng, đây còn là gánh nặng cho đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo khi vừa phải tập trung giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, vừa đầu tư kinh phí ổn định dân di cư đến. Hàng năm Đắk Nông cơ bản đạt tỷ lệ giảm nghèo trong đồng bào dân tộc di cư khoảng 3%, đồng bào dân tộc tại chỗ khoảng 7%-8%, nhưng không bền vững, nguy cơ tái nghèo cao khi sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm vị trí chủ đạo do nhiều rủi ro về giá cả, thiên tai và các ngành nghề khác chưa phát triển mạnh để tăng thêm thu nhập. Hơn nữa, nông nghiệp Đắk Nông cũng không phải nông nghiệp chất lượng cao, manh mún, độc canh cây sắn…

Đồng bào dân tộc thiểu số thường trồng những cây, con giá trị thấp, còn những cây, con đòi hỏi kỹ thuật cao và vốn lớn thì bà con chưa thể tiếp cận tốt được. Ngoài ra, tỷ lệ mù chữ, không biết tiếng Việt trong đồng bào rất lớn. Do đó, công tác xóa đói giảm nghèo đòi hỏi sự chung tay của nhiều ngành.

Không chỉ Đắk Nông mà từ nhiều năm qua, Ninh Thuận đã phải vật lộn với công tác xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Theo bà Đặng Thị Phấn, Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh & Xã hội Ninh Thuận, những năm đầu thực hiện chương trình này, tinh thần vươn lên thoát nghèo của một bộ phận người nghèo còn hạn chế, còn trông chờ, ỷ lại nguồn hỗ trợ của Nhà nước; những tập quán sinh sống, làm ăn lạc hậu, nhất là đồng bào thiểu số vẫn là những “lá chắn” trên con đường vươn lên thoát nghèo của chính họ. Do vậy, kết quả thực hiện chương trình không cao, tỷ lệ thoát nghèo và tái nghèo chênh lệch không đáng kể, tỷ hộ hộ nghèo hàng năm đều giảm 2% nhưng không bền vững. Cán bộ dự án phải đi vận động từng nhà, sâu sát với từng người dân nghèo, tận tình hướng dẫn họ ứng dụng kiến thức khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, sử dụng hiệu quả đồng vốn…

* Nỗ lực thoát nghèo bền vững

Phát huy những kết quả đạt được trong công tác giảm nghèo thời gian qua, tỉnh Đắk Nông đề ra mục tiêu từ nay đến năm 2015 mỗi năm giảm 3% số hộ nghèo. Ông Trần Thanh Long, Phó ban Dân tộc tỉnh Đắk Nông cho rằng, giảm nghèo bền vững tại Đắk Nông vẫn còn là một vấn đề “gay cấn” với nhiều lý do: thành phần dân tộc đa dạng (35-40 dân tộc), biến động thường xuyên, tình trạng dân di cư ngoài kế hoạch ngày càng nhiều nên chưa thể quy hoạch, ổn định sản xuất được. Hơn nữa, phong tục tập quán, trình độ canh tác khác nhau và chưa đồng đều giữa các dân tộc. Do đó, việc phát triển kinh tế, ổn định sản xuất và đời sống của đồng bào các dân tộc không phải một sớm một chiều. Tỷ lệ đói nghèo của đồng bào Mông cao nhất so với các dân tộc khác, chiếm hơn 60% vì phần lớn vẫn chưa ổn định cuộc sống.

Ban Dân tộc tỉnh Đắk Nông cũng đang rà soát lại diện tích đất, đánh giá lại rừng và thực trạng rừng ở từng khu vực để quy hoạch khu dân cư, chuyển đổi mục đích đất nông nghiệp không hiệu quả, đất rừng nghèo kiệt để quy hoạch thành khu dân cư, giúp bà con an cư lạc nghiệp.

Đến thăm vườn quýt của gia đình bà Nguyễn Thị Hồng, thôn 4, xã Quảng Khê, huyện Đắk G’long (Đắk Nông), một trong những người đi đầu trong phong trào trồng cây ăn trái mang lại hiệu quả kinh tế cao tại địa phương. Bà Hồng cho biết, trước đây vùng đất này không phù hợp với nhiều loại cây công nghiệp cũng như cây màu, nếu trồng được cũng cho năng suất thấp, đời sống người dân trong thôn gặp nhiều khó khăn. Năm 2007, sau khi tham gia những khóa học về trồng trọt, đầu tư phân bón mới của trung tâm khuyến nông huyện, bà mày mò thử nghiệm trồng quýt trên 3ha đất của gia đình. Sau 5 năm đưa vào trồng, quýt bắt đầu cho thu hoạch với năng suất đạt khá cao, mang lại lợi nhuận kinh tế cao hơn hẳn so với các loại cây trồng trước đây. Đến nay, toàn bộ 6 ha đất của bà đều trồng cam, quýt. Nhờ giá cả ổn định, bình quân từ 8.000-10.000 đồng/kg, mỗi năm trừ các khoản chi phí gia đình bà lãi trên 200 triệu đồng. Đây là một trong những mô hình “dám nghĩ dám làm”, từ mô hình trồng cam, quýt của bà Hồng, nhiều gia đình khác, đặc biệt là những hộ nghèo trong thôn, xã cũng đến học hỏi để tìm lối thoát nghèo bền vững.

Phát huy có hiệu quả nguồn vốn của Nhà nước, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nhân rộng các mô hình hiệu quả và chú trọng công tác dạy nghề cho hộ nghèo, thanh niên dân tộc, thanh niên nông thôn, người tàn tật, mở rộng trung tâm dạy nghề ở các huyện, khuyến khích thành lập các cơ sở dạy nghề tư nhân, tỉnh Ninh Thuận đã khôi phục và phát triển được các làng nghề truyền thống như dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, gốm Bầu Trúc ở huyện Ninh Phước. Ngoài củng cố, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi, sản phẩm đặc trưng như trồng nho, trồng tỏi, trồng lúa nước, làm muối, nuôi dê, cừu, bò… Chương trình mục tiêu xóa đói giảm nghèo ở Ninh Thuận còn trang bị, tăng cường cho người nghèo nhiều loại giống, giúp phát triển ngành nghề mới như nuôi trồng rong sụn, cua biển, sò, hải sâm, trồng bắp lai… Ưu tiên giảm nghèo bền vững là một trọng tâm của kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của Ninh Thuận từ nay đến năm 2015, nhằm cải thiện và từng bước nâng cao điều kiện sống của người nghèo, trước hết là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tạo chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện ở các vùng nghèo, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, phấn đấu mỗi năm giảm 2% hộ nghèo, đến cuối năm 2015 tỷ lệ hộ nghèo còn 5%.

Không chỉ với Ninh Thuận, Đắk Nông, mà với nhiều tỉnh, thành phố khác trong cả nước, công cuộc xóa đói giảm nghèo vẫn là một cuộc chiến lâu dài, còn không ít khó khăn. Với khí hậu khắc nghiệt, thiên nhiên ít ưu đãi như tỉnh Ninh Thuận, hay địa hình khó khăn, thành phần dân tộc đa dạng như Đắk Nông, thì công tác giảm nghèo và chống tái nghèo còn là mối lo lớn. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của Nhà nước và quyết tâm của Đảng ủy, chính quyền địa phương là nguồn động lực quan trọng giúp người dân vươn lên thoát nghèo, phấn đấu vì ngày mai tốt đẹp hơn./.

Tin mới