Dù đã gia hạn 1 một năm nhưng đến nay còn hơn 60% tài xế xe container chưa có bằng lái hạng FC. Ảnh: L.H.T
Sau khi các hiệp hội vận tải lên tiếng về nguy cơ hàng hóa ứ động tại các cảng biển do từ 1.7, lái xe sơ mi rơ moóc, container chưa có bằng FC bị phạt, khiến khoảng 60% tài xế “nằm im”, bộ Giao thông vận tải đã có các đoàn kiểm tra để đánh giá thực trạng này tại TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng. Việc kiểm tra này cơ bản hoàn tất trong ngày 8.7
Theo kết quả sơ bộ từ các đoàn kiểm tra, hiện nay cả nước có 37 cơ sở đào tạo lái xe có đào tạo bằng lái FC (trong đó TP.HCM có 5 cơ sở) nhưng phần lớn đang ở tình cảnh “chạy cầm chừng” vì chỉ có 7% học viên cần chuyển đổi bằng lái FC đến học.
Một thành viên đoàn kiểm tra cho biết, số liệu đăng ký của các doanh nghiệp về đối tượng đi học chuyển đổi bằng lái FC theo quyết định 977 của bộ Giao thông vận tải (ngày 15.4.2009) quy định về việc đào tạo, cấp bằng lái xe hạng FC cho tài xế có bằng lái xe C, D, E tính đến thời điểm 15.5.2009 có 19.828 lái xe đăng ký học chuyển đổi. Vậy nhưng sau 1 năm chỉ có 10.000 người đến tham dự sát hạch, gần 10.000 người đã đăng ký không tham gia học và sát hạch (chỉ chiếm 50%)
Nguyên nhân chính là nhiều doanh nghiệp vận tải không có nguồn đội ngũ lái xe bền vững, quản lý nhân lực kém khi thuê lái xe thời vụ, không quan tâm đào tạo nhân lực nên khi triển khai cơ chế chính sách mới thì không triển khai được. Còn lái xe thì thiếu thông tin, không được người sử dụng lao động phổ biến về các quy định mới và ngại tham gia các khóa đào tạo nên dẫn đến thiếu nguồn nhân lực.
Đánh giá sơ bộ của các đoàn kiểm tra cũng chỉ rõ: cả nước hiện có 23.000 xe đầu kéo cần phải có tài xế sử dụng bằng FC. Nếu số xe này nhân với 1,5 tài xế điều khiển thì cần trên 34.000 người có bằng lái FC. Với năng lực đào tạo của mỗi cơ sở mỗi năm được 1.000 tài xế thì 37 cơ sở có thể đáp ứng được nhu cầu. Tuy nhiên, việc có cơ sở nhưng người học không tham gia cũng là một bất cập cần phải có cơ chế quản lý phù hợp.
Một lãnh đạo vụ Vận tải của bộ Giao thông vận tải cho biết bộ đang chờ kết quả của các đoàn kiểm tra tình hình đào tạo, tổ chức thực hiện của các doanh nghiệp trong việc chuyển đổi bằng FC và tình hình container ở các cảng biển để đề xuất những phương án xử lý chính thức lên Chính phủ trong thời gian sớm nhất.
“Việc hàng hóa ùn ứ tại các cảng biển đang là vướng mắc cần tháo gỡ ngay. Qua kiểm tra cho thấy hiện nay chỉ duy nhất cảng Cát Lái, TP.HCM đang có hiện tượng ùn ứ hàng còn các cảng khác vẫn còn chỗ”, vị này thừa nhận.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý nhà nước và dư luận thống nhất quy định pháp luật vẫn phải thực hiện nghiêm, đến thời điểm nghị định 34 có hiệu lực thì phải xử lý các vi phạm không có bằng lái FC. Còn việc đào tạo, chuyển đổi bằng lái này sau khi gia hạn 1 năm đến nay Bộ GTVT đã tiếp tục gia hạn đào tạo chuyển đổi đến hết năm nay là hợp lý.
Một phó cục trưởng cục Cảnh sát giao thông đường bộ đường sắt, bộ Công an vào chiều 8.7 trao đổi với chúng tôi cũng cho biết: Việc xử phạt vẫn diễn ra nghiêm ngặt, cho tới khi Chính phủ có chỉ đạo mới.
Đại diện vụ Pháp chế bộ Giao thông vận tải cũng thừa nhận, việc cấp bách là tháo gỡ hàng hóa ứ động tại các cảng biển. Song vị này cũng lo ngại: “nếu lùi xử phạt, tức là sửa Nghị định, e sẽ làm doanh nghiệp “lờn thuốc”, tạo tiền đề xấu về sau bởi Luật đã quy định từ hơn 1 năm trước.
Dự kiến trong ngày 9.7 các đoàn kiểm tra của bộ Giao thông vận tải sẽ họp thống nhất phương án để báo cáo xin phép Chính phủ về hướng xử lý việc xử phạt vi phạm bằng lái FC và tháo gỡ hàng hóa ùn ứ.
Kiến nghị của các hiệp hội vận tải là bộ Giao thông vận tải nên “nới” điều kiện sát hạch cấp bằng FC, đồng thời lùi thời hạn xử phạt.