Vụ kiện hi hữu

Tập đoàn Yukos của Nga

Khối lượng tài sản ở mức độ 100 tỷ USD là lượng tiền lớn nhất mà Tòa án này từng đưa ra xét xử để phán quyết. Thêm vào đó, đây là vụ xét xử mà gần như không có bên nguyên vì tập đoàn này đã bị giải thể từ lâu. Có nghĩa là Tòa án này xét xử một vụ việc mà cả bên khởi kiện lẫn bên tự coi là nạn nhân không còn tồn tại. Nét đặc biệt nữa của vụ xét xử này là xét xử phương diện nhân quyền trong một vụ việc kinh tế ở một quốc gia có chủ quyền, cụ thể là liệu việc tịch thu tập đoàn Yukos với lý do tập đoàn này trốn thuế có đúng là nhằm để phục vụ cho lợi ích chung hay được chủ định với mục đích và động cơ chính trị.

Tập đoàn Yukos và người đứng đầu tập đoàn Michail Chodorkowski là chủ đề chế ngự cả chính sách đối nội và đối ngoại ở nước Nga trong thời kỳ dài cách đây không lâu. Chodorkowski về sau bị bắt và kết án tù 8 năm. Yukos bị giải thể, phần bị tịch thu, phần bị tập đoàn dầu khí quốc gia Nga Rosneft mua lại. Yukos khởi kiện Chính phủ Nga lên Tòa án nhân quyền Châu Âu từ thời điểm chưa bị giải thể và tịch thu. Nhưng mãi đến bây giờ thì Tòa án này mới đem vụ việc ra xét xử.

Chắc chắn sẽ không có chuyện nước Nga chấp nhận bất cứ phán quyết nào của Tòa án có lợi cho Yukos. Chỉ riêng thuần túy về phương diện thể diện và chính trị thôi cũng thấy kiện nước Nga ở một phiên tòa như vậy chẳng khác gì “con kiến kiện củ khoai”. Về phương diện kinh tế thì lại càng chẳng thể có chuyện nước Nga chấp nhận bỏ ra số tiền lớn đến như vậy để trả cho bên nguyên cáo không còn tồn tại. Và một điều cũng chắc chắn nữa là Tòa án này cũng sẽ thiên lệch về khía cạnh chính trị trong xét xử và phán quyết – như vẫn làm từ trước đến nay với Nga. Điều đó có nghĩa là trên thực tế thì hồ sơ vụ việc Yukos đã được đóng lại đối với Nga, nhưng vẫn còn được coi là vẫn để ngỏ đối với các thể chế chính trị và tư pháp của EU. Nói hi hữu cũng vì như vậy.

Thụy Vân