Thật ra thì Boeing không đánh bại một cách đàng hoàng đối thủ cạnh tranh là liên danh bao gồm hãng Northrop Grumman (Mỹ) và tập đoàn EADS ( của EU, trong đó có Airbus) mà do liên danh này bỏ cuộc. Liên danh này bỏ cuộc đấu thầu vì cho rằng không thể có cơ hội thắng thầu một khi điều kiện đấu thầu được thiết kế để cho Boeing thắng thầu. Với đơn đặt hàng 179 máy bay tiếp nhiên liệu trên không cho quân đội Mỹ trị giá 35 tỷ USD, đơn đặt hàng có giá trị to lớn hiện tại cũng như trong tương lai đến mức được gắn cho biệt danh nói trên.
Phi vụ đấu thấu này bắt đầu từ năm 2002 với phần thắng thầu trước tiên thuộc về Boeing. Nhưng sau khi phát hiện Boeing đã gian dối và hối lộ để giành hợp đồng này, Chính phủ Mỹ đã phải hủy kết quả và cho đấu thầu lại. Năm 2008, Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố liên danh giữa Northrop và EADS thắng thầu, rồi lại tuyên bố hủy thầu sau khi Boeing kiện cáo. Bây giờ chỉ còn mỗi Boeing dự thầu sau khi liên danh kia tuyên bố không tham gia đấu thầu nữa. Việc này không chỉ làm EADS thêm khó khăn trong khi hiện đang thua lỗ nặng mà còn phủ bóng xuống mối quan hệ giữa Mỹ và EU.
Thực chất trong vụ việc này là phía Mỹ cho đấu thầu trong khi đã chỉ định thầu, thực chất bên trong và cách làm bên ngoài trái ngược nhau. Tại những nơi khác như ở Australia, Ảrập Xêút, Nhật Bản... EADS đều đánh bại Boeing trong các cuộc đấu thầu về máy bay tiếp nhiên liệu trên không. Sản phẩm KC-45 của EADS hiện đại và công năng hơn sản phẩm KC-767 của Boeing. Khi còn tranh cử Tổng thống Mỹ, cả ông Obama lẫn bà Clinton đều công khai ủng hộ Boeing trong cuộc tranh giành hợp đồng này. Làm sao có thể cạnh tranh bình đẳng và công bằng khi nhà nước xòe ô bảo hộ và tính chính trị chi phối quyết định kết quả đấu thầu như trong trường hợp này.
Hoàng Mai