Ngày 16-3, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã xử phúc thẩm nguyên phó giám đốc Sở Giao thông Công chính, nguyên giám đốc Ban quản lý dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TP.HCM Huỳnh Ngọc Sĩ cùng nguyên phó giám đốc ban quản lý dự án Lê Quả về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Đưa, nhận hối lộ?
Trước tòa, bị cáo Sĩ nói trong 1,2 tỉ đồng mà ban quản lý dự án nhận của Công ty Tư vấn thiết kế Thái Bình Dương (PCI) chỉ có 600 triệu đồng là tiền thuê nhà. 600 triệu đồng còn lại là phía PCI bồi dưỡng cho cán bộ, công nhân viên của ban quản lý dự án đã giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thi công công trình cũng như cung cấp thông tin, tư vấn về mặt bằng... Từ đó, bị cáo cho rằng lãnh đạo ban quản lý dự án chỉ thu lợi không chính đáng 600 triệu đồng mà thôi.
Ngược lại, đại diện VKS khẳng định việc hợp tác, giúp đỡ PCI là trách nhiệm của ban quản lý dự án. Không thể cho rằng vì thế mà được phía PCI chi 600 triệu đồng bồi dưỡng. Số tiền này nằm ngoài hợp đồng thuê nhà mà không có lý do chính đáng thì đã có dấu hiệu của việc đưa, nhận hối lộ.
Về phần mình, bị cáo Lê Quả khẳng định việc cho PCI thuê nhà là do luôn mong muốn cải thiện đời sống của anh em trong ban quản lý dự án. Việc cho thuê là hoàn toàn chính đáng bởi phía công ty nước ngoài có trình độ chuyên môn và công nghệ hiện đại. Tạo điều kiện cho họ ở gần, ngoài việc ban quản lý dự án có thêm thu nhập thì còn có thể dễ dàng tiếp cận để học hỏi kinh nghiệm quản lý, nắm bắt được công nghệ hiện đại. Từ trước đến nay, nhà nước ta vẫn có chủ trương cử cán bộ đi nước ngoài học tập kinh nghiệm nên ban quản lý dự án cũng tranh thủ cơ hội này để nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ mà không phải tốn tiền ngân sách.
Bị cáo Sĩ (phải) và bị cáo Quả tại phiên phúc thẩm.
Tòa không đồng tình với cách lý giải này. Theo tòa, nếu các cán bộ không đủ trình độ thì làm sao có thể quản lý được dự án. Bên cạnh đó, ban quản lý dự án muốn học hỏi kinh nghiệm thì phải có cách khác chứ không phải cho thuê nhà rồi lấy tiền chia chác bỏ túi.
Hay chỉ thu lợi bất chính?
Tranh luận, luật sư của bị cáo Sĩ cho rằng vấn đề mấu chốt cần làm rõ là khoản tiền 1,2 tỉ đồng là khoản thu lợi bất chính hay gây thiệt hại cho ngân sách.
Luật sư lập luận: Một hành vi chỉ bị coi là gây thiệt hại cho ngân sách khi xâm phạm đến ngân sách hoặc nguồn thu của ngân sách. Ở đây, ban quản lý dự án thuê nhà từ Công ty Quản lý và kinh doanh nhà TP. Hằng tháng ban quản lý dự án vẫn nộp tiền thuê đầy đủ theo đúng hợp đồng. Đây là hợp đồng dân sự nên khi phát hiện ban quản lý dự án sử dụng nhà sai mục đích thì Công ty Quản lý và kinh doanh nhà TP có quyền khởi kiện để chấm dứt hợp đồng. Vì vậy, số tiền mà ban quản lý dự án nhận từ PCI chỉ là khoản thu lợi bất chính, không thể coi là gây thiệt hại cho ngân sách.
Đối đáp, đại diện VKS nói những người thuộc ban quản lý dự án được hưởng lương từ ngân sách nên mọi khoản thu phát sinh cần được nộp vào ngân sách. Cạnh đó, hai bị cáo biết ban quản lý dự án không được phép cho PCI thuê lại một số phòng làm việc nhưng vẫn làm. Theo VKSND Tối cao, đây là hành vi cố ý làm trái nhưng VKS TP chỉ kháng nghị tăng hình phạt về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Hơn nữa, kháng nghị này cũng không lọt người, lọt tội nên đại diện VKS giữ nguyên quan điểm, đề nghị tòa phạt hai bị cáo 5-7 năm tù theo khoản 3 Điều 281 BLHS (xử dưới khung vì hai bị cáo có nhân thân tốt, có nhiều cống hiến trong công tác).
Nói lời sau cùng, bị cáo Sĩ xin tòa giảm án vì “phạm tội trong tình trạng bị động và không vì mục đích vụ lợi cá nhân”. Bị cáo Quả thì bảo hành vi phạm tội xuất phát từ lợi ích tập thể, bị cáo đã già yếu, mong tòa cho hưởng án treo để về chữa bệnh và tiếp tục nghiên cứu khoa học.
Sáng nay (17-3), tòa sẽ tuyên án.
Bốn tháng sau phiên xử sơ thẩm vụ án này, ngày 25-1, VKSND Tối cao đã phê chuẩn quyết định khởi tố ông Sĩ về tội nhận hối lộ. 13 tháng trước đó, vụ án đưa và nhận hối lộ xảy ra tại Ban quản lý dự án Đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TP đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố.
Vụ này bắt nguồn từ khi Nhật Bản đề nghị Việt Nam cùng hợp tác điều tra nghi vấn PCI hối lộ ông Sĩ để được chọn làm nhà thầu tư vấn giám sát dự án đại lộ Đông Tây. Tháng 11-2008, báo chí Nhật đưa tin tại Tòa án Tokyo, các cựu lãnh đạo PCI thừa nhận đã lót tay 820.000 USD cho ông Sĩ. Lần thứ nhất vào năm 2003 (600.000 USD), lần thứ hai năm 2006 (220.000 USD). Sau đó, hàng ngàn trang tài liệu liên quan đến ông Sĩ đã được cơ quan tư pháp Nhật Bản chuyển giao cho Việt Nam.
TIẾN HIỂU