Voọc chà vá chân đen có tên khoa học là Pygathrix nigripes. Có địa phương gọi chúng là “dọc”. Hiện số lượng voọc chà vá chân đen ở nước ta không còn nhiều, mỗi điểm chỉ khoảng 50 – 60 con, phân bố phân tán tại các tỉnh phía nam như Quảng Nam, Ninh Thuận, Bình Thuận… Theo điều tra của công ty điện ảnh Thiên Nhiên Việt Nam, tại Bình Thuận có năm địa điểm có loài này (đã được ghi hình) gồm: khu bảo tồn thiên nhiên Tà Cú – 22 cá thể; khu bảo tồn thiên nhiên núi Ông – khoảng 150 cá thể (có thể nhiều hơn); núi Ông Gia Le huyện Bắc Bình 24 cá thể; núi Đền huyện Hàm Thuận Nam khoảng 30 cá thể và núi Gõ huyện Hàm Thuận Bắc khoảng 50 cá thể.
Trong những năm gần đây, các hoạt động đốn hạ cây rừng tại Bình Thuận được ngăn chặn khá hiệu quả, nên môi trường sống của voọc ngày càng khá hơn, nhưng chúng vẫn bên bờ vực tuyệt chủng do nạn săn bắn. “Sát thủ” là thợ săn chuyên nghiệp sử dụng súng thể thao quốc phòng, vũ khí quân dụng đến từ TP.HCM và các tỉnh lân cận, có sự chỉ đường, giúp sức của cư dân địa phương.
Đặc điểm sinh tồn của loài linh trưởng này là sống thành bầy đàn trên các tầng cây (thường kiếm ăn ở tầng lá thấp, nhưng không xuống mặt đất), thức ăn chủ yếu là đọt lá non, hoa quả rừng, trứng chim… Mỗi đàn phân chia lãnh thổ, kiếm ăn, di chuyển theo quy luật nhất định. Khi bị săn bắn, voọc thường không chạy như những loài thú khác mà nằm im, núp vào một số tán lá rậm trên cây, nhưng trong thực tế chúng lại phơi lưng trước họng súng. Do đặc điểm này của voọc mà bầy đàn của chúng gần như bị tiêu diệt. Ngày 19.7.2011, tại vườn quốc gia Núi Chúa tỉnh Ninh Thuận, cơ quan kiểm lâm đã bắt được hai đối tượng bắn chết 15 con voọc, đây là một lần bắt giữ hiếm hoi của các cơ quan chức năng ở phạm vi cả nước trong nhiều năm qua!
Mới đây, IUCN (liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế) cảnh báo: “Động vật linh trưởng châu Á có nguy cơ tuyệt chủng 71% thì ở Việt Nam nguy cơ tuyệt chủng là 86%. Đáng lo ngại nhất là tình hình ở Việt Nam và Trung Quốc. Với những loài linh trưởng chỉ còn vài chục cá thể, hoặc thậm chí ít hơn, Việt Nam đang đứng trước viễn cảnh sẽ có một đợt tuyệt chủng lớn chỉ trong vài năm tới, nếu nước này không có ngay những biện pháp cấp bách”.
Rõ ràng nếu mọi người không chung tay hành động khẩn cấp, thì trong một tương lai gần, loài linh trưởng này sẽ là nạn nhân kế tiếp sau tê giác một sừng.
| Ảnh chụp tại khu bảo tồn thiên nhiên Tà Cú. |