Mấy ngày qua, những người hiếu kỳ không khỏi ngạc nhiên khi thấy trước cổng các bệnh viện Việt Đức và Quân y 108 (Hà Nội) xuất hiện rất nhiều tờ rơi với nội dung: "Bán thận - điện thoại liên lạc 0978 207xxx". Gọi vào số này, phóng viên Đất Việt được biết chủ nhân của tờ rơi là hai anh em trai, mới 19 - 20 tuổi và đang muốn bán thận “càng sớm càng tốt”.
Từ phát tờ rơi bán thận…
Khi chúng tôi gọi, hai thanh niên đang trên đường về quê sau khi phát xong tập tờ rơi bán thận. Phải nói chuyện khá lâu, hai anh em mới đồng ý gặp tại một địa điểm gần thị trấn Như Quỳnh (huyện Văn Lâm, Hưng Yên). Trên quãng đường hơn 30 km tới điểm hẹn, chúng tôi liên tục nhận được những tin nhắn với nội dung: “Hy vọng anh không lừa bọn em. Thực sự bây giờ bọn em chỉ trông chờ vào quả thận này thôi. Em muốn bán quả thận của em, nhưng như thế thì em trai em cũng không tự sống được. Bán của nó đi, em sẽ đi làm để chăm sóc nó sau này”.
Khi gặp, chúng tôi càng sốc hơn, bởi lý do khiến họ quyết định bán thận là “muốn giúp bố mẹ trả khoản nợ lớn”. Hai thanh niên có dáng người nhỏ thó, ăn nói rất dè dặt. Người anh đội mũ lưỡi trai, đeo khẩu trang còn cậu em ngồi thu lu bên vệ đường quốc lộ. Vừa nói chuyện, cả hai vừa nhìn trước, ngó sau như lo sợ một điều gì đó.
Nói chuyện một lúc, chúng tôi mới biết người anh tên Trịnh V.T. (20 tuổi, quê huyện Thanh Hà, Hải Dương). T. cho biết do làm ăn thua lỗ, bố mẹ nợ khoản tiền rất lớn. Mẹ T. vay mượn bạn bè, gia đình trả nhưng vẫn còn nợ hơn 100 triệu đồng. Mấy ngày nay, chủ nợ liên tục tìm tới nhà dọa dẫm, yêu cầu trả tiền sớm. Thương bố mẹ nên hai anh em tìm cách cứu gia đình. “Hồi trước ở quê em cũng có hai người lên Hà Nội bán thận rồi. Nhưng giờ họ đi làm ăn xa, chúng em không hỏi được cách thức, đành lén lút lên Hà Nội tìm hiểu cách bán”, T. nói.
Sau khi vào hỏi trực ban các bệnh viện Việt Đức và 108, biết rằng không được phép bán thận, hai anh em đành làm liều: in tờ rơi rao bán thận. Sau khi đọc cho chúng tôi địa chỉ gia đình để xác minh “lý lịch sức khỏe”, T. đưa ra thỏa thuận: “Không được cho bố mẹ em biết việc này…”.
…đến bán thận online
Không khó để tìm những dòng tin nhắn rao bán thận với giá từ vài chục triệu tới cả trăm triệu đồng được đăng tải trên các trang web chuyên về rao vặt. “Do kinh tế gia đình khó khăn, E cần bán thận! Pác nào quan tâm hoặc biết chỗ nào môi giới bán thận pm E ! Nghiêm túc không đùa! Số điện thoại 0168…”, lời rao bán thận của cậu sinh viên 22 tuổi ở Hải Phòng trên trang www.muare…. mới đây đã nhận được gần 700 lượt ghé đọc.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, hầu hết người đăng tin bán thận đều có hoàn cảnh khó khăn hoặc đang cần gấp số tiền lớn. Liên lạc đến một số địa chỉ, chúng tôi biết được thông tin giật mình: người bán thận không biết hết về hậu quả có thể xảy đến với mình. Họ chỉ đơn giản nghĩ rằng bán đi một quả thận sẽ có một khoản tiền lớn mà sức khỏe không suy giảm nhiều. Liên lạc với một chàng trai sinh năm 1988 đang rao bán quả thận với giá 60 triệu đồng tại trang www.raovat...., chúng tôi nhận được câu trả lời: “Em có tìm hiểu sơ sơ rồi, thanh niên trai tráng như em bỏ đi một quả thận sức khỏe cũng không giảm đi nhiều lắm. Nếu anh mua, chúng ta sẽ đi khám sức khỏe đàng hoàng và em sẽ viết đơn tự nguyện hiến thận”…
Khó kiểm soát mua - bán thận
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng ban Tuyên truyền Hội Luật gia TP HCM, ghép thận để chữa bệnh ở người là một thành tựu y học vĩ đại nhưng đang trở thành “con dao hai lưỡi”, nảy sinh dịch vụ mua - bán thận. Với các thủ tục và quy trình kiểm soát hiện nay ở Việt Nam, sẽ không dễ dàng phát hiện các vụ mua - bán thận nếu hai bên có thỏa thuận trước. “Cần có thêm những quy định cụ thể và chặt chẽ hơn để kiểm soát việc mua bán thận. Ngành y tế và công an phải liên kết chặt chẽ với nhau trước bất cứ một trường hợp nghi mua - bán nào”, luật sư Hậu nói.
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, gồm: mua, bán mô, bộ phận cơ thể người; mua, bán xác; lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại; quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.