Đoàn cán bộ liên ngành: Hải quan, Công an, Biên phòng, y tế, Ngoại giao, Du lịch, GTVT… vừa đi khảo sát thực tế tàu liên vận quốc tế Mr1-2 hành trình Gia Lâm (Việt Nam) và Nam Ninh ( Trung Quốc) và ngược lại.
Kết quả khảo sát cho thấy những con số thật đáng buồn, bình quân mỗi chuyến tàu chỉ có 5 hành khách đi tàu. Nhiều chuyến tàu Mr1-2 toàn chạy rỗng, trong khi 5 toa xe được thiết kế đẹp đầy đủ tiện nghi, chạy trên khổ đường 1435mm.
Theo báo cáo của ga Gia Lâm, sau 6 tháng đi vào hoạt động, tàu Liên vận quốc tế MR1-2 đã đón tiễn 1.737 hành khách, trong đó ga Gia Lâm chỉ bán được 789 hành khách, thu được 638 triệu 293 ngàn đồng. Tính bình quân, mỗi chuyến tàu Mr 1-2 chỉ có 5 hành khách. Đó là tính bình quân, chứ trên thực tế, nhiều hôm tàu Mr 1- 2 đã chạy rỗng, tức là không có khách.
Theo lịch trình, tàu mang ký hiệu MR1 sẽ xuất phát tại ga Gia Lâm lúc 19 giờ 25 hằng ngày và đến ga Nam Ninh lúc 9 giờ 05 ngày hôm sau (kể cả thời gian làm thủ tục xuất nhập cảnh qua biên giới). Dọc đường tàu sẽ dừng đón, trả khách tại ga Bắc Giang, Đồng Đăng (Việt Nam) và ga Bằng Tường, Sùng Tả (Trung Quốc). Khi chạy trên đất Việt Nam, tàu mang tên Mr1-2, nhưng khi sang đất Trung Quốc, tàu mang ký hiệu T871-782.
Tàu T871 sẽ xuất phát hằng ngày tại Nam Ninh lúc 17 giờ 15 và đến ga Gia Lâm lúc 5 giờ 30 ngày hôm sau. Trong tháng đầu, sau khi khai trương, giá vé của đoàn tàu này là 25,08 franc Thụy Sỹ (hơn 400 nghìn đồng) đối với vé nằm cứng và 40,08 franc Thụy Sỹ (gần 700 nghìn đồng) đối với vé nằm mềm. Nếu đoàn tập thể từ 6 người trở lên sẽ được giảm 25% giá vé, trẻ em từ 4-12 tuổi được giảm 50% giá vé. Tuy nhiên, sang tháng thứ hai, theo quy định của Tổ chức đường sắt quốc tế OSZD, giá vé của đôi tàu này đã được điều chỉnh tăng lên nhiều lần. Cụ thể, với vé giường nằm khoang 4, giá 1.191 ngàn đồng/lượt. Thêm vào đó là đoàn tàu này chưa bán vé khứ hồi cũng như chưa nhận chuyên chở hành lý bao gửi.
Nguyên nhân vắng khách ở đây không phải tuyến du lịch này không hấp dẫn du khách, cũng như nhu cầu đi lại của hành khách sang nước thứ ba thông qua đoàn tàu này không có. Ngược lại, theo khảo sát của các công ty du lịch nhu cầu đến Nam Ninh của những người buôn bán nhỏ, những người có nhu cầu đi du lịch ở mức tiền vừa phải, thời gian hợp lý rất lớn. Phía bạn, nhu cầu sang thăm Việt Nam bằng đường sắt ở tuyến này cũng rất lớn. Bằng chứng là có tới 13 công ty du lịch lớn ở Trung Quốc đã đầu tư để khai thác tuyến du lịch này.
Qua khảo sát, đoàn cán bộ liên ngành đã nhận thấy, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng vắng khách là do giá vé tàu liên vận quá cao (1.191 ngàn đồng/lượt, trong khi cũng chặng đường này nếu đi bằng ô tô chỉ có 300 ngàn đồng/lượt). Thêm vào đó là tình trạng hành khách phải chờ làm thủ tục xuất nhập cảnh quá lâu (4, 5 tiếng) trên một hành trình dài 13 tiếng, chủ yếu diễn ra vào ban đêm, khiến cụm từ “quý khách” đã trở thành “hành khách”. Tại ga Đồng Đăng và Bằng Tường, hành khách đều phải lục đục lên xuống để kiểm tra hành lý, hộ chiếu và các thủ tục xuất nhập cảnh khác gần như trắng đêm. Có một chuyện tưởng như đơn giản nhưng lại không thể không nói tới đó là tại hai ga này, tàu đỗ trong sân ga, tức là phòng vệ sinh bị khóa, 2-3 tiếng nằm chờ, nếu có nhu cầu hành khách đều phải “nín nhịn”. Đang đêm, trẻ em cũng bị bật dậy để xuống tàu, hành lý ba lô lỉnh kỉnh của một hai vị “khách tây ba lô bụi” khiến những người chứng kiến không khỏi chạnh lòng.
Người viết bài này cũng đã trải qua hai đêm thức trắng, lên xuống để kiểm tra trên tàu Mr1-2 cũng như T8701-8702, đã đi qua máy chụp, máy đo thân nhiệt… thấy rằng, nếu cứ như thế này, mà bình quân mỗi chuyến tàu có được 5 hành khách cũng là may. Dứt khoát hành khách đã đi tàu này sẽ một mai không bao giờ trở lại. Nếu nghe kể lại, chắc cũng chẳng ai dám đi tàu này nữa. Điều đó cũng lý giải sự sốt ruột, nóng lòng được giải tỏa những bất cập trên của các công ty du lịch.
Ông Trần Tất Chủng, Giám đốc Công ty du lịch đường sắt Hà Nội, cùng đi trong đoàn khảo sát đã khẳng định: Nhu cầu đi tàu của nhân dân hai nước trên tuyến đường sắt này rất lớn, nhưng do những bất cập nói trên nên tàu MR1-2 đã không thu hút được khách đi tàu và có nguy cơ “chết yểu”. Về phía bạn, khi sang đến ga Bằng Tường, các toa xe của đoàn tàu T8701-8702 được nối vào thành phần của đoàn tàu địa phương nên tổng số khách của đoàn tàu vẫn đảm bảo. Tuy nhiên, nhu cầu đi tàu này của nhân dân hai nước vẫn bị hạn chế bởi rất nhiều các thủ tục về visa và hộ chiếu. Nếu đi du lịch bằng đường bộ, du khách có thể đi bằng giấy thông hành, thì đi tàu này, bắt buộc phải có hộ chiếu và visa.
Sau khi khảo sát thực tế, Đoàn cán bộ liên bộ, ngành của Việt Nam đã làm việc với Cục Đường sắt Nam Ninh, Ga Bằng Tường để thống nhất những giải pháp “cứu tàu MR1-2”. Cụ thể, sẽ giảm thời gian tác nghiệp ở mỗi bên xuống chỉ còn 1 giờ, giá vé sẽ giảm tới 50% để kích cầu, các đơn vị kiểm tra thủ tục xuất nhập cảnh sẽ phối hợp để đảm bảo thời gian nghỉ ngơi của hành khách, có thể thay hộ chiếu, visa bằng giấy thông hành cho các đoàn khách du lịch, Công ty vận tải hành khách đường sắt Hà Nội sẽ thay đổi giờ tàu hợp lý hơn… để hành khách không phải chờ đợi vào ban đêm.
Tuy nhiên, tất cả những giải pháp trên còn phải chờ văn bản từ phía Bộ đường sắt Trung Quốc. Hy vọng rằng những giải pháp trên sớm trở thành hiện thực để tàu liên vận quốc tế Mr1-2 hoạt động hiệu quả hơn trong thời gian tới.