Trong chiến tranh, Quảng Trị là địa bàn bị đánh phá ác liệt nhất. Từng mảnh đất của nơi đây nhuộm thắm máu đào của biết bao liệt sĩ. Đất nước hòa bình, thống nhất, Quảng Trị lại trở thành “cõi tâm linh” khi nhận nhiệm vụ chăm sóc hơn 7 vạn mộ liệt sĩ, là con em của mọi miền đất nước, quy tập ở 72 nghĩa trang liệt sĩ. Và đã thành thông lệ nhiều năm nay, trong ngày đại giỗ các anh hùng liệt sĩ, nhân dân Quảng Trị lại tổ chức những buổi lễ tri ân những người con của đất nước đã ngã xuống để giành lấy nền độc lập, tự do cho Tổ quốc với những nghi thức như lễ cúng tổ tiên, ông bà. Hương khói tưởng nhớ vong linh các anh nghi ngút không chỉ ở các nghĩa trang mà trên khắp mọi miền quê Quảng Trị.
Trong dòng người hành hương, tôi đến thăm dòng Thạch Hãn. Trong lòng “dòng sông tâm linh”, “Khu Nghĩa trang Quốc gia thứ ba” này, đang ôm ấp giấc ngủ ngàn thu của hàng ngàn chiến sĩ trong 81 ngày đêm mùa hè đỏ lửa Thành cổ.Chợt nghe trong lòng nghẹn ngào những vần thơ:
"Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi đôi mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ bãi mãi nghìn năm”.
Trong cái nắng như đổ lửa của mảnh đất gió Lào nhưng Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn vẫn xanh thăm thẳm cây rừng và thơm ngát hương hoa. Tĩnh lặng, thâm nghiêm. Không gian thật yên bình nhưng màu trắng nhưng nhức mắt của bạt ngàn mộ chí xoáy vào lòng tamột nỗi mất mát vô cùng. 10.263 liệt sỹ, trong đó có khoảng 80% hy sinh ở lứa tuổi mười tám đôi mươi, lứa tuổi đẹp nhất của cuộc đời.
“Chiều nay... tiếng chuông khua... vang trên nương... mờ hơi sương
Có tiếng... đoàn hùng quân... trầm thương hát... bên suối rừng
Dưới núi mờ mờ vang mơ hồ... buồn theo gió
Âm thầm rừng chiều hôm... xao... xác... lá vàng khô”
Tôi gặp nơi đây những cán bộ quản trang, những người đã hơn 20 năm nay làm bạn với linh hồn các anh hùng, liệt sỹ. 10.263 liệt sĩ nơi đây đã trở thành người thân của họ. Tháng 7 này họ gần như chẳng bao giờ được chợp mắt. Thầm lặng và chu đáo trong tất cả mọi phần việc, họ đã và đang chăm chút cho giấc ngàn thu của các anh.
Tôi gặp nơi đây bao nhiêu thân nhân gia đình liệt sĩ đẫm nước mắt bên phần mộ con em mình. Rồi những thân nhân liệt sĩ thẫn thờ khi vẫn chưa tìm được mộ người thân sau bao nhiêu năm đằng đẵng mỏi mắt kiếm tìm. Chiến tranh đã qua đi, tưởng như những đau thương mất mát đã lùi vào quá khứ nhưng vẫn có đó bao nhiêu số phận, bao nhiêu gia đình liệt sĩ đau nỗi đau li biệt nghìn trùng.
Đêm Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn trầm mặc, linh thiêng. Không gian lung linh bởi hơn 10.000 ngọn nến được các bạn trẻ thắp trên các khu mộ liệt sĩ. Hương khói quyện vào không gian một sắc màu huyền thoại. Khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại, giữa người còn sống và người đã khuất bỗng xích lại gần nhau.
"Bát ngát Trường Sơn hồn liệt sĩ
Dạt dào Đông hải khí anh linh
Ba hồi chiêu mộ rung tâm chí
Một dãi non sông nặng nghĩa tình".
Xin nguyện cầu cho linh hồn các anh đang yên nghỉ nơi đây và hàng vạn anh chị vẫn còn ẩn khuất trong đại ngàn Trường Sơn nghìn thu viên mãn nơi cõi vĩnh hằng!
Về Quảng Trị mùa tri ân, thắp nén hương tưởng nhớ anh linh các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống cho đất nước thân yêu, mỗi người trong chúng ta sẽ được cảm nhận sâu sắc thêm mạch nguồn linh thiêng của tinh thần Tổ Quốc, để thêm tự hào và yêu hơn đất nước này và nhận rõ trách nhiệm của mình trong cuộc sống hôm nay.
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về
Phan Trần
