Vai trò quản lý nhà nước về phân bón để ở đâu? Nếu QLTT và công an không bắt quả tang thì nông dân sẽ còn bị móc túi đến bao giờ? Những câu hỏi đó từng đặt ra nhiều lần và cho đến giờ chúng ta vẫn nợ nông dân.
Trách nhiệm quản lý chất lượng phân bón được đặt vào tay Thanh tra các Sở NN-PTNT. Thế nhưng thử hỏi, trong một năm lực lượng thanh tra này đã làm được gì, xử phạt bao nhiêu DN vi phạm? Thậm chí, nhiều đơn vị thanh tra sau khi có kết quả, không hiểu có “uẩn khúc” gì với DN mà giấu nhẹm kết luận thanh tra không công bố cho báo chí biết.
“Có thể nói, chưa nước nào có nhiều Cty phân bón mọc ra ồ ạt như ở VN”- một giáo sư chuyên ngành phân bón nói với tôi. Hoa Kỳ- một quốc gia nông nghiệp lớn như vậy nhưng các Cty phân bón chỉ đếm trên đầu ngón tay, vì thế họ quản lý rất dễ dàng, chất lượng phân bón luôn đảm bảo. Đơn vị nào làm giả, làm nhái bị truy tố, và chắc chắn hàng của họ sẽ bị tẩy chay.
Còn ở VN thì ngược lại, các Cty phân bón đua nhau mọc ra- lớn có, bé có, choai choai cũng có và bé tí tẹo càng nhiều, Cty sáng làm chiều “lặn” cũng không ít. Nguyên nhân là do quy định cấp giấy phép cho một Cty SX phân bón quá đơn giản, cùng với việc xử phạt vi phạm trong lĩnh vực phân bón nhẹ…như lông hồng. Trong khi đó, làm phân bón là siêu lợi nhuận, một lô hàng làm giả tiêu thụ trót lọt cho cả tỷ bạc, còn nếu bị phạt thì chỉ tối đa 50 triệu đồng.
Chính vì thế mới có nghịch lý nhiều DN sẵn sàng xin “phạt em đi” để được làm phân bón giả, trong khi đó thanh tra thì “vò đầu gãi tai” là không có nhân lực, kinh phí thiếu…nên khó mà rớ tới được.
Chưa hết, thế nào là phân bón kém chất lượng cũng chưa có quy định rõ ràng, người làm tốt cũng như làm giả. Vậy hỏi làm sao tình hình sản xuất phân bón giả, kém chất lượng ở VN không láo nháo.