Hai ngày một vụ gây rối trật tự
Như bài trước chúng tôi đã thông tin, trên lý thuyết, Chính phủ yêu cầu các địa phương phải hoàn tất khâu đào tạo nghề, bố trí công ăn việc làm trước, sau mới tiến hành di dân nhằm tránh những xáo trộn.
Thế nhưng trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đăng Thạnh, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Huế lại cho biết ngược lại: “Chủ trương của thành phố là tái định cư theo nhu cầu công việc, tức những ai trước đó sinh sống bằng nghề sông nước, chúng tôi đã đưa về tái định cư gần sông ở xã Phú Mậu, huyện Phú Vang để họ tiếp tục sinh sống bằng nghề cũ. Những người trước đó sống bằng nghề buôn bán, đạp xích lô, xe thồ..., chúng tôi đưa về các vùng Hương Sơ và Phú Hậu trong thành phố để họ có cơ hội tiếp tục với nghề cũ”.
“Riêng việc lập kế hoạch, phương án tổ chức khảo sát, thống kê ngay từ cơ sở để triển khai đào tạo nghề, giải quyết việc làm...hiện chúng tôi chưa thực hiện được do dự án quá lớn, di dân quá đông nên cùng một lúc không thể nào làm hết được. Sắp tới, chúng tôi sẽ triển khai việc này căn cứ vào nhu cầu và tình hình cụ thể”.
Chính việc chưa có kế hoạch, phương án tổ chức khảo sát, thống kê ngay từ cơ sở để triển khai đào tạo nghề, giải quyết việc làm... nên hầu hết người dân đến nơi ở mới đều gặp khó khăn để kiếm lấy cái ăn. Trước đây họ theo đuôi tôm cá, đạp xích lô, xe thồ, rồi đến cả thợ đụng (đụng chi làm nấy). Giờ đến nơi ở mới, một phần mất mối làm ăn, một phần không có phương tiện, có những gia đình thất nghiệp triền miên, cơm chạy ăn từng bữa.
Nói chuyện kiếm ăn ở nơi ở mới, ông Võ Văn Kèn, trưởng thôn Lại Tân (khu tái định cư Lại Tân, huyện Phú Vang) than thở: “Xuống đây công việc khó khăn hơn trước nhiều lắm. Những người làm cát sạn, thuyền rồng trên sông Hương thì mỗi lần di chuyển xa xôi, tốn kém. Nhà mô làm nghề cá thì phải lang thang nay đây mai đó, có khi về tới miệt về phá Tam Giang - Cầu Hai dưới Phú Lộc nên tiền kiếm được đôi khi không chỉ vừa đủ chi phí”...
Do thất nghiệp, thiếu việc làm nên thời gian qua, các điểm tái định cư dân vạn đò phát sinh tình trạng mất ổn định trật tự nghiêm trọng. Ông Võ Văn Kèn, trưởng thôn Lại Tân nói: “Chừ thì đỡ hơn chứ thời gian trước tết Nguyên Đán, trung bình ở đây hai ngày xảy ra một vụ gây rối trật tự, mất cắp”. Ở các khu tái định cư Phú Mậu, Hương Sơ, tình hình cũng không khá hơn khi thường xuyên xảy ra nạn rượu chè, đánh nhau, mất cắp...
Ông T, một người dân ở thôn Lại Tân nói: “Để xảy ra tình trạng mất cắp, đánh nhau, một phần lỗi do người dân chúng tôi, nhưng một phần trách nhiệm lại đến từ chính quyền khi lực lượng công an viên quá mỏng (cả xã Phú Mậu chỉ có sáu công an viên); cán bộ thôn, tổ lại hoạt động chưa hiệu quả, can thiệp không kịp thời”.
Quá đông người gia đình chị Trần Thị Lan ở khu tái định Lại Tân
dù đã chính thức lên bờ nhưng vẫn phải che chòi
bên vệ đường để ở, nhường chỗ cho các em.
Thực tế là công tác quản lý Nhà nước của chính quyền cấp xã – nơi đang quản lý cư dân vạn đò tái định cư đang quá sức so với thực tế khi xã Phú Mậu, hai phường Hương Sơ và Phú Hậu khi hoàn tất tái định cư sẽ có dân số trên 10.000 người/ 1 phường, xã, đông gấp đôi so với trước đó.
Hiện các phường xã này đang gặp khó khăn trong việc quản lý khi công việc hành chính (hộ khẩu, hộ tịch, khai sinh) tăng đột biến. Đã vậy, theo một lãnh đạo phường Hương Sơ thì các số liệu cơ bản về cư dân vạn đò đến nay vẫn chưa được chính quyền quản lý trước đó (nơi đi) cùng cấp và bàn giao cho chính quyền nơi đến đầy đủ, nhất là các thông số về độ tuổi lao động, giới tính, trình độ học vấn, thực trạng việc làm...
Sai luật cư trú
Ông Nguyễn Văn Ty, ở khu tái định cư Lại Tân, xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, có năm người con, trong số đó, hai con lớn lập gia đình sinh hơn chục cháu. Do không được tách hộ nên khi lên bờ, chỉ mình ông được cấp đất dựng nhà. Ngôi nhà cấp bốn không đủ chỗ sinh hoạt cho mười mấy con người nên ông đành phải thuyết phục người con đầu nhịn phần cho các em ở. Thế là ông Nguyễn Văn Đầy, con ông Ty đành dùng cái mui đò bỏ tạm bên đường để hai vợ chồng cùng bốn người con của mình có chỗ trú thân.
“Trường hợp không được tách hộ, dẫn đến dở khóc dở cười như gia đình ông Nguyễn Văn Đầy, ở thôn Lại Tân tui có đến gần 50 trường hợp”, ông Võ Văn Kèn nói. Ở tại khu tái định cư phường Hương Sơ, tình hình còn thảm hơn. Theo ông Nguyễn Văn Tín, tổ trưởng tổ 14 khu tái định cư Hương Sơ thì tổ ông có 106 hộ, trong số đó nhiều căn hộ có đông cặp vợ chồng cùng sống trong 40 mét vuông.
“Cứ tưởng lên bờ sẽ thoát được cảnh cả nhà ba bốn thế hệ cùng chen chúc với nhau trên mấy con đò, ai ngờ lên bờ tình hình còn tệ hơn. Ở dưới đò dù diện tích có nhỏ hơn nhưng bước ra là bốn bề mênh mang sông nước. Lên bờ nhà ở lớn hơn nhưng bốn bề là tường xây, ngột ngạt và bức bách không cách chi chịu được”, ông Huỳnh Ngọc Thân, người dân ở khu tái định cư Hương Sơ có hơn 15 người cùng sống trong một căn hộ hơn 40m2 than.
Việc làm "trên cạn" khó kiếm, người dân tái định cư vạn đò
phải sửa chữa đò để đi đánh bắt kiếm cơm.
“Do quá chật chội và bức bí nên nhiều gia đình, vợ chồng, anh em, cha mẹ...lục đục, thậm chí tranh giành, chửi bới nhau như cơm bữa. Mới đây, tui vừa báo cáo với chính quyền việc vợ chồng như ông Hồ Văn Cường, do không chịu đựng nổi phải lẳng lặng dắt díu vợ con xuống trở lại sông Hương”, ông Nguyễn Văn Tín cho biết.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, chính việc các hộ đã lên bờ gặp khó khăn về nhà ở dẫn đến việc vận động di dân các hộ vạn đò còn lại gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ đã kiến quyết không ký vào cam kết tái định cư do vướng mắc về việc tách khẩu. Các hộ dân có trên 10 khẩu khi lên bờ đều muốn tách khẩu và mua thêm căn hộ để tránh tình trạng ba, bốn thế hệ với mười mấy người cùng chen chúc trong một căn hộ 40m2 như trên đã phản ánh, tuy nhiên chính quyền thành phố lại không cho tách.
Thực tế thì thành phố đang làm sai bởi theo điểm 1, điểm 2 của điều 9 Luật Cư trú, về quyền của công dân về cư trú (có hiệu lực từ 2007) đã nêu: “(Công dân có quyền) lựa chọn, quyết định nơi thường trú, tạm trú của mình phù hợp với quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Được cấp, cấp lại, đổi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, giấy tờ khác liên quan đến cư trú”.
Như vậy theo luật, những hộ vạn đò đông người, nhất là các hộ sống trên một thuyền chính và hai, ba bè phụ, có hai, ba cặp vợ chồng đều có quyền tách hộ để được hưởng chính sách về phân lô đất đai và căn hộ tái định cư. Đây không phải là điều khó khăn đối với thành phố Huế nếu căn cứ trên thực tế linh động về chính sách cũng như quỹ đất, việc xây dựng các khu chung cư như hiện nay.
Theo tin từ Ban quản lý dự án các công trình xây dựng thành phố Huế, đơn vị thực hiện dự án di dân vạn đò thì đến thời điểm này, dự án di dời toàn bộ 1.069 hộ sống lênh đênh trên các con sông Đông Ba, An Cựu, Kẻ Vạn, Bạch Yến và sông Hương lên bờ đến nay đã thực hiện được hơn một nữa chặng đường với việc đã định cư được cho 555 hộ tại các khu tái định cư Phú Hậu, Hương Sơ (thành phố Huế) và Lại Tân (huyện Phú Vang).
Gần nữa chặng đường còn lại dự kiến sẽ hoàn tất trong năm 2010 này. Gần nữa chặng còn lại cũng là cơ hội để các cấp chính quyền thành phố, tỉnh Thừa Thiên –Huế nhìn lại để khắc phục những khiếm khuyết, bất cập của giai đoạn trước. Việc di dời 1.069 hộ dân vạn đòn lên bờ được coi là một dự án di dân lịch sử của tỉnh Thừa Thiên –Huế.
Tường Minh
