>> Liên kết hay 'bán' học sinh Trước tình trạng quá tải học sinh hiện nay ở Quảng Ngãi, mô hình bán công là cần thiết, nhưng hướng đi còn mù mờ. Từ năm 1991 đến 1997, bảy trường thuộc hệ bán công (BC) bậc THPT ở thành phố Quảng Ngãi và các huyện: Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ lần lượt ra đời. Nhờ có hệ thống trường BC này, hàng vạn con em địa phương có nơi học tập ở bậc THPT khi mà các trường công lập trở nên quá tải. Nhiều học sinh đã trưởng thành từ những ngôi trường ấy. Mô hình trường BC có mấy điểm khác biệt so với trường công lập, đó là, kinh phí được cấp ít hơn, học sinh phải nộp mức học phí cao hơn, nhà trường có tính tự chủ cao hơn trong việc mua sắm thiết bị và chi trả lương cho giáo viên. Năm 2008, Bộ GD&ĐT có chủ trương chấm dứt hệ trường bán công, dân lập, chuyển sang trường tư thục hoặc công lập. Tháng 5/2009, Bộ cụ thể hóa bằng thông tư nêu những nguyên tắc, quy định về trình tự, thủ tục chuyển đổi mô hình trường BC ở các hệ giáo dục mầm non và phổ thông. Năm học 2008 - 2009, theo quyết định của HĐND và UBND tỉnh Quảng Ngãi, chỉ có trường THPT BC Lê Trung Đình (TP Quảng Ngãi) được chuyển đổi lên trường công lập. Kể từ đó, câu chuyện chuyển đổi mô hình trường được bàn luận sôi nổi. Ngày 27/10, Sở GD&ĐT Quảng Ngãi mới triệu tập lãnh đạo các trường BC họp bàn việc chuyển đổi trường mầm non, phổ thông bán công sang công lập, theo Công văn số 1644/GDĐT-TCCB. Tại cuộc họp này, cũng như trong công văn, lãnh đạo Sở định hướng cho các trường BC chuyển sang trường công lập. Tuy nhiên, theo Thông tư số 11/2009/TT-BGDĐT, ngày 8/5/2009 của Bộ GD&ĐT quy định, hướng dẫn, thì trường BC có thể sang tư thục hoặc lên công lập tùy vào điều kiện và yêu cầu của địa phương. Trong hệ công lập của Bộ đề ra cũng có các mức độ tự chủ về tài chính, một là, tự chủ một phần, hai là tự chủ 50%, ba là, tự chủ hoàn toàn. Nếu áp dụng, mức độ tự chủ 50% hay tự chủ hoàn toàn thì không khác nào như hệ BC bây giờ, kiểu “rượu cũ bình mới”. Cuối cùng cứ lặp lại cái vòng luẩn quẩn, không đổi thay được bản chất của việc chuyển đổi hệ BC nói riêng và nền giáo dục nói chung. Nhiều cán bộ quản lý, giáo viên trường BC bày tỏ nguyện vọng được chuyển lên công lập, tự chủ một phần, với mức học phí hàng tháng 30 - 35 ngàn đồng mỗi em. Khi ấy, nhà trường sẽ tự chủ trong tuyển sinh, và tuyển được số lượng học sinh có chất lượng tốt hơn, đồng thời việc quản lí và giảng dạy của thầy cô sẽ thuận lợi hơn. Mặt khác, dưới sự bảo trợ của nhà nước, rõ ràng công việc của giáo viên có tính ổn định, bền vững hơn so với chuyển sang tư thục. Hơn nữa, lên công lập tự chủ một phần, mức đóng học phí khá thấp, sẽ giảm gánh nặng về tài chính cho phụ huynh, nhân dân, trong điều kiện kinh tế của phần đông người nhân dân địa phương còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.