Tại các tỉnh đồng bằng sông Hồng hạn hán đã làm giảm năng suất vụ lúa xuân. Ngành điện lực đã phải tiến hành xả nước ba lần ở các hồ thủy điện để cứu lúa. Khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trên các sông chính nước mặn đã xâm nhập sâu từ 30 đến 40 km. Dự báo hạn hán kéo dài và nước mặn xâm nhập sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ tới gần 800 nghìn ha lúa đông xuân, chiếm gần 50% diện tích lúa đông xuân tại ĐBSCL trong mùa khô này. Mặc dù hiện chưa phải là đỉnh điểm của hạn, mặn trong mùa khô năm nay, nhưng đã có gần 100 nghìn ha lúa đông xuân tại các tỉnh Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang, Cà Mau... chậm phát triển do thiếu nước tưới, mặn xâm nhập. Thiếu nước ngọt cục bộ, không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà sinh hoạt của người dân cũng gặp không ít khó khăn.
Trước những tác động của biến đổi khí hậu đối với sản xuất và đời sống, nhất là đang ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực và cuộc sống của hàng triệu nông dân vốn gắn bó với "nền văn minh lúa nước", do đó việc nghiên cứu tìm ra các giống lúa chống chịu tốt với khí hậu, thời tiết xấu cần được khẩn trương thực hiện. Trong đó tập trung lai tạo và phát triển các giống cây trồng phù hợp các điều kiện thời tiết khắc nghiệt, vừa bảo tồn và giữ gìn các giống cây trồng "đặc sản" của mỗi địa phương; chủ động lập ngân hàng gien, giống mới; xây dựng và phổ biến các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến phù hợp với biến đổi khí hậu. Cần có thêm những giống lúa có thể chống chịu được với độ nhiễm mặn trong ruộng đồng ở mức cao, tình trạng ngập úng lâu ngày, cũng như có thể chịu được khô hạn để đáp ứng nhu cầu của các địa phương. Khẩn trương tổng kết đánh giá chương trình khảo nghiệm tưới ruộng tiết kiệm nước, cũng như hiệu quả của mô hình kết hợp nuôi trồng tôm-lúa đã thực hiện tại một số địa phương để có thể nhân rộng. Đối với những nơi nguồn nước tưới hạn chế cần nghiên cứu việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và sử dụng giống chịu hạn-mặn, thời gian sinh trưởng ngắn...
Cùng với việc nghiên cứu giống lúa thích ứng với biến đổi khí hậu, các cơ quan chức năng, nhất là các ngành thủy lợi, khí tượng - thủy văn, tài nguyên - môi trường cần theo dõi thông tin kịp thời diễn biến thời tiết, nguồn nước và tình hình xâm nhập mặn ở các địa phương; tập trung kinh phí đầu tư mở rộng nâng cấp hệ thống kênh mương, thủy lợi nội đồng, để chủ động giữ ngọt, ngăn mặn bảo đảm phân phối nước hợp lý, hiệu quả; tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về những ảnh hưởng của diễn biến thời tiết bất thường đã và đang diễn ra ở trong nước và trên thế giới để chủ động ứng phó và chung sống.
BẢO THY