Ảnh: Linh Tâm
(HNM) -
> Bài 1: Nhu cầu nhiều, chỉ tiêu ít
Khó có sự đồng đều tuyệt đối giữa hàng trăm cơ sở giáo dục nhưng khoảng cách giữa chúng được rút ngắn là điều có thể thấy được trong những năm qua. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, đặc biệt là giao những ngôi trường còn khó khăn cho những người quản lý giỏi, tâm huyết, những thầy - cô luôn sẵn sàng vì HS thì việc giao quyền xác định thế nào là HS đúng tuyến cho các nhà trường cũng là một giải pháp hữu hiệu và khả thi.
Phân tuyến và giao quyền hợp lý
Dẫu còn một vài bất hợp lý song Hà Nội vẫn kiên trì việc phân tuyến để tuyển sinh theo căn cứ là hộ khẩu thường trú của HS, bởi không có cách làm khác hay hơn nhằm đạt mục tiêu HS được học gần nhà và ổn định công tác tuyển sinh. Vấn đề còn lại là phân tuyến và giao quyền cho hiệu trưởng các trường thế nào cho hợp lý để giảm số lượng HS xin học trái tuyến?
Vài năm trước, chủ trương cấm hẳn trái tuyến của TP Hồ Chí Minh đã "phá sản" vì không thực tế. Bởi thế, dù dư luận cũng có đòi hỏi, song Hà Nội chỉ áp dụng một số giải pháp mang tính hành chính để giảm số lượng HS trái tuyến. Cụ thể, Sở GD-ĐT giao cho các phòng GD-ĐT quận, huyện chủ động xây dựng kế hoạch tuyển sinh cho phù hợp với mạng lưới trường, lớp, đáp ứng nhu cầu học tập của con em địa phương, giảm khó khăn đi lại cho HS. Nhiều nơi có quy định các trường có điều kiện thuận lợi không được nhận HS ở những phường thuộc tuyến tuyển sinh của những trường khó khăn để hạn chế số lượng trái tuyến. Do đó, tuyến tuyển sinh ngày càng hợp lý hơn, hiện tượng HS ở ngay cạnh trường nhưng vẫn đi học trái tuyến đã giảm.
Vẫn phải căn cứ vào hộ khẩu để xác định đối tượng tuyển sinh, nhưng hiện nay do thủ tục nhập hộ khẩu khá đơn giản nên phải giao quyền hơn nữa cho các hiệu trưởng để họ được quyền chỉ nhận những HS thực tế cư trú tại phường. Nhiều năm nay, tình trạng phụ huynh nhập khẩu cho con về ở với những người quen biết không thân thiết để có thể "chạy" vào trường tốt đã trở lên khá phổ biến. Có số nhà, một năm có đến vài cháu xin nhập khẩu mà không phải quan hệ họ hàng thân thuộc. HS đúng tuyến phải là HS có hộ khẩu thường trú cùng với bố hoặc mẹ thuộc tuyến tuyển sinh hoặc phải cư trú thực tế trên địa bàn với gia đình và việc kiểm tra do các trường tự làm chứ không chỉ căn cứ vào hộ khẩu. Có như vậy mới hạn chế được việc nhập khẩu chạy trường.
Nâng cao chất lượng đội ngũ và đầu tư cơ sở vật chất
Năm học 2008-2009 là năm đầu tiên Hà Nội thực hiện nhiệm vụ năm học khi địa giới hành chính mở rộng với quy mô tăng gấp hai lần so với năm học trước, gồm hơn 2.000 cơ sở giáo dục, 1,3 triệu HS và hơn 70.000 giáo viên các cấp học. Sự khác biệt về vị trí địa lý, trình độ dân trí và điều kiện sống của người dân giữa các địa bàn đòi hỏi sự quan tâm, đầu tư không nhỏ về mọi mặt so với trước khi sáp nhập.
Bởi thế, việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ - yếu tố quyết định tới chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường đã kịp thời nhận được sự quan tâm thiết thực, thể hiện ở mức kinh phí dành cho công tác đào tạo, bồi dưỡng tăng từ 8,4 tỷ đồng (năm 2008) lên 11,5 tỷ đồng (năm 2009). Ngay trong hè năm 2008, hơn 30.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên đã được bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ; hàng trăm chuyên đề ở từng môn học, cấp học đã được tổ chức trao đổi ở những nơi khó khăn nhằm chia sẻ kinh nghiệm, nhân rộng những bài giảng hay…
Năm học vừa qua đánh dấu bước đột phá trong việc thực hiện thống nhất chính sách hỗ trợ lương cho giáo viên, nhân viên ngoài biên chế đang làm việc tại các trường mầm non; khuyến khích giáo viên đi học nâng cao trình độ bằng việc hỗ trợ lương… Cũng trong năm học, hơn 20 cán bộ quản lý đã được luân chuyển nhằm tạo khí thế mới trong thi đua giữa các đơn vị. Để nâng cao độ đồng đều giữa các trường, nhiều quận đã có chính sách riêng như Cầu Giấy khuyến khích thu hút giáo viên giỏi ngoại tỉnh về các trường còn khó khăn…
Cũng trong năm qua, hơn hai chục ngôi trường mới đã được thành lập, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của con em nhân dân. Hơn 50 dự án xây dựng trường học cùng 200 phòng học tạm, phòng học xuống cấp ở các địa bàn khó khăn được cải tạo, thay thế bằng các phòng học kiên cố với tổng kinh phí hơn 77 tỷ đồng. Ngoài ra, các đơn vị còn mua trang thiết bị, sách giáo khoa với kinh phí gần 5 tỷ đồng; mua máy tính với số tiền 30 tỷ đồng; cải tạo hệ thống chiếu sáng học đường với hơn 12 tỷ đồng… Đáng chú ý, kế hoạch xóa hơn 5.500 phòng học tạm, phòng học cấp bốn xuống cấp giai đoạn 2009-2010 vừa được UBND TP phê duyệt với tổng kinh phí hơn 1.500 tỷ đồng. Việc hoàn thành thay thế số phòng học này sẽ góp phần làm thay đổi đáng kể diện mạo của các nhà trường.
Những nỗ lực ấy đã góp phần làm nên những chuyển biến đáng kể về chất lượng giáo dục của toàn ngành nói chung, giảm áp lực xin học trái tuyến nói riêng ở một số địa bàn "nóng". Dù vậy, để giải quyết hữu hiệu và lâu dài tình trạng tuyển sinh trái tuyến ở các nhà trường, cần nhiều hơn nữa sự chung tay của các lực lượng xã hội.
Hồng Hạnh (còn nữa)