Có 14 lượt đại biểu đặt câu hỏi trực tiếp, tuy nhiên, không phải câu trả lời nào cũng làm thỏa mãn người hỏi. Có ba nội dung lớn được các Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) quan tâm, đó là kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu, nợ quốc gia và mức lương cao chất ngất của lãnh đạo Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC).
“Có sự lẫn lộn giữa thu nhập và lương tại SCIC. Lãnh đạo SCIC lương không cao bởi tiền làm thêm giờ là tiền thu nhập, tiền điện thoại hay một số khoản tiền khác là chi phí thường xuyên, không phải là lương”, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng
Đặt câu hỏi đầu tiên, ĐB Nguyễn Minh Thuyết đưa ra những vấn đề về đầu tư, quản lý vốn và lương của lãnh đạo SCIC, đây cũng là những nội dung mà cử tri đặc biệt quan tâm (quỹ lương duyệt bình quân cho một lãnh đạo chỉ 40 triệu, nhưng thực tế lương bình quân lên tới 78,5 triệu đồng.Nhiều người được báo cáo làm thêm đến 500 giờ/năm...)
Tuy nhiên, giải trình của Bộ trưởng Tài chính vẫn giống như những gì đã thông tin với các phương tiện thông tin đại chúng. Đó là do SCIC là doanh nghiệp đặc thù và rất mới nên vẫn còn nhiều khiếm khuyết trong quản lý. Riêng vấn đề lương, ông Ninh khẳng định “không cao như kết quả kiểm toán vì đã bị tính gộp cả thưởng, phụ cấp và thu nhập ngoài giờ nên đã gây ra hiểu nhầm.
Không hài lòng với câu trả lời này, ĐB Thuyết đề nghị Chủ tịch Quốc hội cho phép Tổng kiểm toán Nhà nước phát biểu trong buổi họp này để làm rõ những vấn đề mà kiểm toán kết luận. ĐB này cũng đặt vấn đề mức lương được duyệt của lãnh đạo SCIC là 38 tỷ, nhưng khi thực hiện lại thành 80 tỷ, làm thêm 200h/năm, thậm chí là 500h/năm có đúng hay không? ĐB Thuyết kết luận việc này được thực hiện không nghiêm
“Nếu nói SCIC không sai tức là kiểm toán sai. Theo tôi, nếu đúng như vậy thì Quốc hội phải có ý kiến xem ai đúng ai sai. Nếu kiểm toán sai thì kiểm toán phải chịu phê bình”- ĐB Nguyễn Minh Thuyết
Hơn nữa, vấn đề mà ông Thuyết hướng tới không chỉ là chuyện cụ thể ở SCIC mà rộng hơn, tức là về thu nhập của lãnh đạo các công ty nhà nước như vậy có hợp lý không, nhất là trong khi tổng công ty thì thua lỗ, mà lương chúng ta trả cho những nhà quản lý nước ngoài lại lên đến hàng tỷ, thì liệu họ sẽ coi thường?... (SCIC làm đại diện vốn nhà nước tại hãng hàng không Jetstar Pacific, liên tục thua lỗ nhưng lương của các giám đốc vẫn rất cao).
Với quan điểm: “cái nào mình làm ra thì mới được hưởng”... ĐB Trần Du Lịch cho rằng cần phải làm rõ phần nào là lợi nhuận do SCIC đầu tư mang lại, phần nào do các doanh nghiệp mới giao về, phát sinh cổ tức. Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cho biết đã hạch toán khá rành mạch, sắp tới sẽ rành mạch hơn nữa. Số cổ tức từ doanh nghiệp có nhưng SCIC không được sử dụng, chỉ là thủ quỹ giữ hộ Nhà nước (thông qua một tài khoản ở ngân hàng), dùng như thế nào là việc của Nhà nước. Hiện SCIC chỉ đang đầu tư bằng vốn điều lệ Chính phủ giao và phần đầu tư này đang có lãi.
Cùng quan điểm cần xem xét tổng thu nhập ở SCIC như thế có hợp lý không, theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, phải bảo đảm sự hài hòa với các lĩnh vực khác, các ngành khác, mặc dù ở đây có đặc thù bởi nếu dân chỉ nghe tổng thu nhập như thế sẽ khó đồng tình.
Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cam đoan đang điều hành nợ Chính phủ trong phạm vi cho phép
Cũng trong phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh, một lần nữa câu chuyện nợ công và thu chi ngân sách lại “nóng” lên (trước đó nội dung này cũng tùng được đề cập trong báo cáo về ngân sách ở đầu kỳ họp). Bộ trưởng Tài chính cam đoan, ta đang điều hành nợ Chính phủ trong phạm vi cho phép. Không có khoản vay nợ đến hạn mà không trả được, không có nợ quá hạn và nợ xấu: “Chúng tôi không giấu và cũng không dám giấu. Nếu giấu sau này vỡ nợ, tôi là người chịu trách nhiệm đầu tiên. Do đó, chúng tôi báo cáo đủ và báo cáo hết”.
Chưa thể an tâm, ĐB Ngô Văn Minh tiếp tục truy: "Bộ trưởng cho rằng nợ vẫn trong tầm kiểm soát. Nhưng nợ công không chỉ có phần nợ của Chính phủ, mà còn nhiều khoản khác như vay bảo lãnh cho doanh nghiệp, nợ của các chính quyền địa phương. Đề nghị bộ trưởng cho biết con số thực về nợ công. Đừng để nhân dân quá lo lắng khi mà chúng ta có thể phải vay thêm để đầu tư cho đầu tư cho các siêu dự án", đại biểu Ngô Văn Minh nói.
Trả lời điều này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh đã dẫn ra nhiều con số chứng minh giới hạn an toàn của nợ công, như nợ Chính phủ hiện nay là 41%GDP, nằm trong ngưỡng an toàn là dưới 50%GDP... Ngay cả khi triển khai dự án đường sắt cao tốc với mức vay nợ trung bình 1,6-2 tỷ USD một năm, dư nợ quốc gia nói chung cũng chỉ tăng thêm 3%.
"Bộ trưởng cho rằng nợ vẫn trong tầm kiểm soát. Nhưng nợ công không chỉ có phần nợ của Chính phủ, mà còn nhiều khoản khác như vay bảo lãnh cho doanh nghiệp, nợ của các chính quyền địa phương. Đề nghị bộ trưởng cho biết con số thực về nợ công. Đừng để nhân dân quá lo lắng khi mà chúng ta có thể phải vay thêm để đầu tư cho các siêu dự án", đại biểu Ngô Văn Minh nói.
Điều hành giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, than… cũng là một nội dung được nhiều ĐBQH đặc biệt quan tâm.
Trả lời câu của ĐB Danh Út, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh thừa nhận một số mặt hàng trong diện quản lý giá của Nhà nước cần phải niêm yết công khai theo quy định của pháp luật về giá và thông tư, nghị định của Chính phủ nhưng trên thực tế, một số trường hợp không tuân thủ nguyên tắc này.
Tuy nhiên, ĐB Danh Út đã dẫn ra những con số để tiếp tục truy vấn: “trong 17 doanh nghiệp đã kiểm tra, theo thông tin có 12 doanh nghiệp thuộc diện phải đăng ký giá bán, nhưng chỉ có 1 doanh nghiệp đăng ký, còn lại 11 doanh nghiệp không đăng ký, chiếm 91,66%. Như vậy rất nhiều doanh nghiệp không thực hiện việc đăng ký giá bán, không phải một số doanh nghiệp như Bộ trưởng đã báo cáo”.
Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cũng cho biết trước tình trạng này, các bộ liên quan đã tổ chức các cuộc kiểm tra, tuy nhiên không thể kiểm tra hết được, Bộ trưởng khẳng định. Đồng thời, trên cơ sở vi phạm, các cơ quan hữu quan đã tiến hành phạt. Việc phạt này được thực hiện theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên Bộ trưởng cũng thừa nhận mức phạt đối với những doanh nghiệp vi phạm rất thấp, chỉ vài chục triệu đồng trong khi lợi nhuận của họ lên tới hàng chục, hàng trăm thậm chí hàng nghìn tỷ đồng.
Để giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh đã nêu lên trách nhiệm của Ủy ban Nhân dân các địa phương trong việc quản lý giá trên địa bàn mình quản lý, trong đó có việc kiểm tra, thanh tra, kiểm soát về đăng ký giá. Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đã đề xuất thu hồi toàn bộ phần chênh lệch về cho Nhà nước nhưng vấn đề này hiện chưa được quy định trong văn bản pháp luật. Do đó, bộ đã kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ cho phép sửa đổi, bổ sung một số điểm trong Nghị định để vận dụng vào việc xử phạt nặng hơn và nghiêm hơn.
Làm rõ thêm những vấn đề liên quan đến kiểm soát việc thực hiện Pháp lệnh về giá, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng cho biết rất khó để kiểm tra, kiểm soát, quản lý việc thực hiện ở các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, lưu động, hàng rong.
Xung quanh chất vấn về kiểm soát giá thuốc, đặc biệt những bức xúc quanh chuyện một số thuốc đặc trị, biệt dược... đã tăng từ 200-300%, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh khẳng định: "Giá thuốc hiện nay được giao cho các bộ có liên quan quản lý trong đó có Bộ Y tế. Chúng tôi quản lý nhà nước về giá thì cũng có kiểm tra kiểm soát việc hình thành giá từ sản xuất trong nước và nhập khẩu. Qua kiểm tra, tình trạng giá thuốc gian lận ngay từ khâu nhập khẩu (từ đối tác bên ngoài) đã xuất hiện”.
Để giải quyết vấn đề này, bộ đang phối hợp đưa ra giải pháp kiểm soát giá thuốc, trong đó, có một vấn đề quan trọng là kiểm tra ngay từ khâu nhập khẩu, Bộ trưởng nói. Đặc biệt, cần nghiên cứu và tổ chức lại việc lưu thông phân phối thuốc để Nhà nước quản lý được, nếu không sẽ rất khó khăn.
Liên quan tới việc tăng giảm giá xăng dầu (tăng nhanh nhưng giảm rất chậm), Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định: "Chúng tôi kiểm soát chặt chẽ và luôn đứng về phía người tiêu dùng, hài hòa quyền lợi giữa nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng chứ không phải bao che hoặc chỉ đứng về phía doanh nghiệp".
Tuy nhiên, không hài lòng với câu trả lời này, ĐB Trần Du Lịch thẳng thắn chỉ ra rằng nguyên nhân gây bức xúc về giá xăng dầu là hệ thống tổ chức phân phối xăng dầu của VN. Ngay từ cách tổ chức, điều hành không ổn. Doanh nghiệp chưa mạnh dạn sử dụng các nghiệp vụ thị trường nên cứ trút rủi ro về giá cho người tiêu dùng gánh chịu.
Nhận xét về phần trả lời của Bộ trưởng Tài chính, theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng là khá kỹ và cụ thể, làm sáng tỏ thêm nhiều vấn đề./.
Thành Nam