Người Mường có câu: "Nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động", trong bốn mường đó thì mường Bi xếp thứ nhất, nên hàng năm lễ hội mang tên Khai hạ Mường Bi diễn ra sôi động nhất.
Cứ vào ngày mùng 7 và mùng 8 tháng Giêng, lễ hội được tổ chức tại miếu xóm Lũy, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc. Lễ khai hạ Mường Bi năm nay diễn ra đúng vào những ngày trời mưa phùn, rét buốt, nhưng du khách, người dân thập phương vẫn nô nức đội mưa đến với lễ hội.
Lễ khai hạ tổ chức thành hai phần: Phần Lễ bao gồm thủ tục thờ cúng, làm lễ thắp hương cầu lộc, cầu may sau lễ cúng tế, mọi người tham dự cùng ăn uống vui vẻ và vui chơi hội suốt buổi chiều. Phần Hội diễn ra sau đó với các trò chơi dân gian như ném còn, đánh mảng, đẩy gậy, bóng đá, bóng chuyền, bắn nỏ, giã gạo, vật cổ truyền, múa cồng chiêng, múa sạp... Chỉ sau lễ Khai hạ, người dân mới được phép vào rừng lấy củi, ra đồng bắt cá.
Sau phần Lễ, tất cả người dân trong vùng, cùng du khách đều được tham gia các hoạt động trong phần hội, đó là các trò chơi gian dân, văn hóa, văn nghệ và thưởng thức ẩm thực dân tộc độc đáo.
Đến lễ hội Mường Bi, du khách còn được thưởng thức món chuột rừng. Chuột rừng là loại chuột chỉ sống trên núi đá, thịt rất thơm ngon. Sau khi được bẫy về, qua sơ chế sẽ được treo lên gác bếp. Cứ treo như vậy có thể để quanh năm mà không sợ ôi, thiu, khi cần dùng món thì có thể lấy xuống, ngâm nước nóng và rửa sạch, thịt chuột có thể nướng, nấu cháo…
Hiện nay, lễ hội Khai hạ không chỉ thu hút người dân trong vùng mà còn hấp dẫn hàng chục nghìn du khách từ khắp các tỉnh. Đây không chỉ là sự kiện văn hóa có ý nghĩa đối với cộng đồng dân tộc Mường, huyện Tân Lạc nói riêng và của tỉnh Hòa Bình nói chung, lễ hội nhằm lưu giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa Mường trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Những hình ảnh PV Dân trí ghi lại tại lễ hội Khai hạ Mường Bi:
Lễ rước thành Hoàng từ miếu xóm Lũy đến sân vận động để thầy mo tiến hành tế lễ.
Màn cồng chiêng của hàng trăm nghệ sỹ hòa cùng những làn điệu dân ca, những câu hát đối của các chàng trai, cô gái Mường
Điểm nhấn của lễ hội năm nay là một bình rượu cần rất to, đặt ngay giữa sân vận động.
Dù trời mưa, rét nhưng hàn ngàn người vẫn nô nức đi dự lễ hội.
Những màn thể thao vui nhộn của các chị em phụ nữ Mường.
Bu bu hấp trứng.
Món sâu rang.
Huyền Trang - Duy Tuyên