Làng Bưởi Cuốc (Thuận Thành - Bắc Ninh) có lệ đàn ông 49 tuổi được thi gà lượt ngày 30 Tết. Những người đến tuổi thi gà lượt rất coi trọng sự kiện này. Ngay từ đầu năm người ta đã tìm mua gà tốt về nuôi. Khoảng đầu tháng bảy tiết trời sang thu mát mẻ người ta chuyển sang nuôi gà nhốt. Chuồng trại luôn được vệ sinh sạch sẽ để tránh bệnh tật cho gà. Thức ăn là cơm nóng trộn cám và rau muống thái nhỏ. Đến cuối năm gà to cỡ dăm bảy cân. Tối ngày 29 Tết người ta thịt gà kiểu mổ moi, đóng giá tạo dáng rồi mới luộc. Để có thể ăn giải, cách luộc gà phải rất công phu, độc đáo. Gà đã đóng giá cho vào nồi to dội nước nóng già từ từ. Nếu có nước đậy nồi bánh chưng cũng có thể dội gà được, nếu không phải đun sẵn nhiều nước, không để đứt quãng lúc dội. Khi gà ngập nước thì ngâm một lúc lâu, khi nước âm ấm lại thay nước để dội tiếp. Luộc gà kiểu này có khi mất trắng đêm. Bù lại gà chín tới, da gà không bị nứt, mầu da tươi.
Ban giám khảo theo quy định của làng là những người tuổi 53 và cụ thượng làng. Gà được giải phải hội đủ các yếu tố cân nặng, dáng đẹp, da không nứt, thịt chín kỹ. Giải thưởng của làng chỉ là quả cau lá trầu nhưng ai cũng cố giành giải vì người ta quan niệm nếu được giải thì sẽ được thánh phù hộ ăn nên làm ra, an khang thịnh vượng.
Làng Mái (Đông Hồ) cũng có tục thi gà ngày Tết. Khâu chọn giống, chăn thả cũng rất chú trọng. Tất cả những người tuổi từ lên lão (50 tuổi) đều dự thi cho nên hầu như cả làng cùng lao vào việc nuôi gà. Làng này có cách tạo thức ăn riêng là cơm nóng giã vừng, trộn cám vo viên nhồi cho gà ăn. Giống tốt, nuôi kỹ, gà nặng tới bảy, tám cân. Thời xưa làng phải dùng cán cân là cả đoạn tre dài mới cân nổi gà dự thi. Do thi gà sống, mã đẹp cho nên quá trình nuôi người ta phải nhổ bỏ những lông đốm trắng đi để gà chỉ tuyền mầu mã lĩnh hoặc mầu mã đỏ. Có lẽ chính vì có lệ thi gà mà người Đông Hồ đã lai tạo được giống gà Hồ quý như vậy? Hiện nay gà Hồ đã được bảo vệ để bảo tồn nguồn gen quý hiếm.
Ngày áp Tết các cụ trong ban khánh tiết đình làng đi cân gà và chấm mã hết lượt cả làng. Ngày mồng một mở cửa đình đầu năm đến lượt chấm gà chín. Người Đông Hồ không có kỹ thuật dội nước mà luộc gà ở mức nước sôi lăn tăn nhỏ lửa. Gà đạt giải cũng phải có dáng đẹp, da không nứt, thịt chín kỹ, cộng với các tiêu chuẩn cân nặng, mã đẹp đã chấm từ trước đó. Giải thưởng của làng là chục cau trầu. Nghệ nhân Trần Nhật Tấn khẳng định chính từ tục thi gà ngày Tết mà các nghệ nhân Đông Hồ có cảm hứng sáng tạo làm nên nhiều bức tranh gà đẹp, mang ý tưởng tốt lành như quan niệm của người làng tin rằng trời đất sẽ phù hộ cho các gia đình đạt giải suốt năm an khang thịnh vượng. Đó cũng là lý do tranh gà Đông Hồ lại có chữ đề đại cát, phú quý...
Bên cạnh thi gà người ta còn thi cả xôi nếp không đỗ. Để có mâm xôi ngon, khâu chọn giống, cày cấy, phơi thóc, làm gạo, đồ xôi đều phải rất tỉ mỉ cẩn thận. Hạt xôi chín mọng, đượm hương, đều tăm tắp trăm hạt như nhau cả trăm. Chỉ khi ấy người ta mới hãnh diện đội mâm xôi gà ra đình cúng thánh và thi thố với nhau. Thi gà, thi xôi nhưng thực ra là thi tài đảm chăn nuôi trồng trọt.
Lại một mùa xuân mới đương về. Mời bạn bớt chút thời gian du xuân dự hội thi gà lượt, chiêm ngưỡng giống gà Hồ gen quý và nhớ mua vài bức tranh gà đại cát đại lợi mang theo điều tốt đẹp có một năm mới vui tươi, an khang thịnh vượng.