Trùng tu, tôn tạo di tích thành nhà Mạc ở Lạng Sơn: Đã thực sự cần thiết?

Đại Đoàn Kết - 

Trung tu, ton tao di tich thanh nha Mac o Lang Son: Da thuc su can thiet?

TP. Lạng Sơn nhìn từ thành nhà Mạc

Thành Nhà Mạc nằm trong quần thể di tích lịch sử và danh thắng Nhị, Tam Thanh, núi Tô Thị ở khu vực phường Tam Thanh TP. Lạng Sơn được xếp hạng di tích Quốc gia từ năm 1962. Thành được xây dựng trên núi Tô Thị và núi Lô Cốt với hai bức tường thành chính. Bức tường thành phía Tây Bắc, xây bằng đá hộc miết mạch vôi cát có chiều dài 65m, chiều cao 4m, có cửa công, lỗ châu mai, cửa ra vào. Bức phía Đông dài 75m cũng có cổng ra vào, 15 lỗ châu mai, 7 cửa công... Thành nhà Mạc xưa là căn cứ quân sự hiểm yếu chắn con đường độc đạo nối từ ải Bắc xuống phía Nam, là căn cứ của nhà Mạc chống lại quân của vua Lê, chúa Trịnh. Với vị trí đắc địa, chiếm giữ các cao điểm, từ trên khu vực thành có thể quan sát cả một vùng rộng lớn. Những bức tường thành, cửa công, lỗ châu mai... tạo cho nơi đây thành một hiểm địa “dễ phòng thủ, khó tấn công” giúp cho nhà Mạc trấn giữ biên ải suốt gần một thế kỷ.

Ông Nông Đức Kiên - Phó Trưởng ban quản lý di tích Nhị - Tam Thanh, núi Tô Thị và thành nhà Mạc cho biết: Khu vực dự án nằm hoàn toàn trong thung lũng giữa dãy núi Tô Thị và núi Lô Cốt, không có nhà dân sinh sống, có tổng diện tích 7.700m2, với kinh phí đầu tư trên 750 triệu đồng. Hiện tại, hai cổng thành đã bị sứt vỡ nhiều chỗ tạo thành các lỗ hổng, làm ảnh hưởng kết cấu và độ bền vững của thành. Cây cỏ mọc hoang nhiều, rễ cây bám vào thành khiến lớp vữa bị bong tróc. Có những chỗ đá xây thành bị mất tạo thành những lỗ hổng lớn, ảnh hưởng đến kết cấu và sự bền vững của công trình... Trước đó, tỉnh Lạng Sơn đã xây hệ thống lan can dọc theo đường lên thành nhưng thiết kế quá hiện đại không phù hợp với di tích... nên cũng cần có phương án xây dựng phù hợp hơn.

Theo đó, dự án sẽ tập trung trùng tu, tôn tạo hai đoạn tường thành phía Tây Bắc và phía Đông. Việc trùng tu, tôn tạo theo nguyên tắc đảm bảo tính nguyên gốc, ưu tiên bảo quản gia cố di tích trước khi áp dụng những biện pháp tu bổ phục hồi khác, việc thay thế chất liệu vật liệu bằng loại mới sẽ được thí nghiệm trước. Ông Nông Đức Kiên cho biết thêm, ngoài việc tu bổ tường và cổng thành, sẽ trồng thêm cây xanh trong khu vực thung lũng giữa hai bức tường thành chính, xây dựng nhà bia dẫn tích thay thế cho các tấm biển bằng sắt đã hư hại theo thời gian, đồng thời hoàn thiện hệ thống lưới điện kéo lên trên núi.

Cổng thành phía Tây Bắc của thành nhà Mạc

Thành nhà Mạc được xây dựng ở vị trí cao, mát mẻ có nhiều lợi thế trong khai thác du lịch. Tuy nhiên, việc việc khai thác phục vụ du lịch ở khu vực này còn hạn chế. Ông Kiên hy vọng sau khi trùng tu, tôn tạo lượng khách đến với quần thể Nhị - Tam Thanh, núi Tô Thị và thành nhà Mạc sẽ đông hơn, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa cũng như khai thác được giá trị di tích. Theo ông Hoàng Văn Páo - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch tỉnh Lạng Sơn, có thể trong năm nay, dự án trùng tu, tôn tạo di tích thành nhà Mạc sẽ được thực thi sau hơn hai năm nằm chờ vì thiếu kinh phí.

Được biết, trước đó khoảng 4 năm, UBND tỉnh Lạng Sơn đã phải đình chỉ một dự án xây dựng khai thác du lịch trong khu vực này, bởi có những hạng mục xâm hại đến di tích. Quả thật, nếu nhìn thực tế những bức tường thành tại di tích thành nhà Mạc, không ít người sẽ đặt câu hỏi: Việc trùng tu, tôn tạo di tích thành nhà Mạc ở Lạng Sơn đã thực sự cần thiết hay chưa? Và, thời điểm chọn lựa để trùng tu đã chín muồi? Không phải ai cũng biết, ngay cả việc diệt cỏ dại, rêu mốc... cũng có thể làm biến dạng di tích bởi đây là dấu ấn thời gian. Vì vậy, khi tiến hành tu bổ, tôn tạo cũng phải lưu ý đến vấn đề này.

Một số ý kiến cho rằng, thực trạng của thành nhà Mạc chưa nhất thiết cần đến một cuộc trùng tu, tôn tạo tiêu tốn đến cả bạc tỷ mà chỉ để trám lỗ hổng, xây nhà bia và diệt cỏ... Thiết nghĩ, thành nhà Mạc cần có một dự án trùng tu, tôn tạo mang tính toàn diện, tổng thể và mang lại hiệu quả lâu dài hơn. Ở đó, các cơ quan chức năng có thể trưng bày phương án bảo tồn, trùng tu, tôn tạo để lấy ý kiến tham gia của đông đảo nhân dân và các nhà khoa học. Bởi chỉ khi khoảng cách giữa những người thực hiện với dư luận nhân dân được thu hẹp thì hiệu quả và hiệu ứng công tác bảo tồn các di tích lịch sử sẽ ngày một tốt hơn.

Nhữ Sơn

Tin mới