Khoản trợ giúp của Trung Quốc đối với Moldova đưa ra sau khi Nga đồng ý cho Moldova vay 500 triệu USD và số tiền mà quỹ Thách thức Thiên niên kỷ (MCA) của Mỹ cho Moldova vay chưa đạt 25 triệu USD. Nghĩa là, số tiền của Trung Quốc lớn gấp hai lần số tiền của Nga và gấp nhiều lầntổng số tiền tối đa mà MCA có thể cho Moldova vay. Hơn nữa, các điều khoản của Trung Quốc dễ chịu hơn nhiều: Lãi suất 3% trong 15 năm, cộng thêm 5 năm ân hạn trả lãi, và không có một điều khoản nào về nhân quyền kèm theo.
Số tiền trên sẽ được rót qua COVEC - tập đoàn xây dựng lớn nhất Trung Quốc - và sẽ được đổ vào các dự án cơ sở hạ tầng và các lĩnh vực mà Moldova đang rất thiếu và yếu như năng lượng, cấp nước, xử lý rác thải, hiện đại hóa nông nghiệp và công nghệ cao. Thậm chí COVEC còn gợi ý rằng số tiền không nhất thiết dừng lại ở 1 tỷ USD và "Trung Quốc có thể đảm bảo tài trợ cho mọi dự án cần thiết được xác nhận bởi phía Moldova". Tuyên bố này quả thật đáng nể trong bối cảnh GDP của Moldova chỉ vào khoảng 8 tỷ USD và ngân sách chỉ có 1,5 tỷ USD, chủ yếu phụ thuộc vào kiều hối.
Lý do của sự hào phóng này là nó không vì sự khó khăn tài chính của Moldova mà vì mục đích chiến lược lâu dài của Trung Quốc. Trước khi xảy ra khủng hoảng kinh tế, Trung Quốc đã ký các hợp đồng dài hạn nhập khẩu nguyên liệu thô từ Mỹ Latinh, châu Phi, Australia nhằm đảm bảo sức sống cho nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu. Dù xuất khẩu đang chững lại, song Bắc Kinh vẫn theo đuổi các thương vụ kiểu này, bởi ưu tiên hàng đầu là tạo công ăn việc làm cho lực lượng lao động đang xếp hàng ngày càng dài ở các thành phố lớn của đất nước hơn 1,3 tỷ dân. Đến nay Trung Quốc đã có những thành công ban đầu trong việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa thông qua hàng loạt chương trình chi tiêu trong nước và các thương vụ ở hải ngoại. Với vụ tài trợ cho Moldova, Bắc Kinh nhìn thấy viễn cảnh xuất khẩu hàng hóa "made in China" và các chuyên gia tới quốc gia này sẽ tăng mạnh kèm theo các dự án xây dựng bằng vốn của Trung Quốc.
Thời gian gần đây Trung Quốc hay lo lắng về đống dự trữ ngoại tệ bằng USD khổng lồ mà nước này đang nắm giữ (hơn 2.000 tỷ USD). Việc cho vay nhiều ưu đãi cho thấy Bắc Kinh đang để ý tới các vấn đề liên quan đến địa chính trị và phân tán rủi ro dự trữ ngoại tệ nhiều hơn là thu hồi nợ. Tại Moldova, nơi từ xưa đến nay Bắc Kinh vẫn đóng vai trò người quan sát hơn là người chơi, khoản đầu tư nói trên là một thách thức nhẹ nhàng nhưng thú vị đối với cả Mỹ và Nga. Trong khi Mỹ và Nga đang có các cuộc tiếp xúc cấp cao để bàn về "giải trừ vũ khí hạt nhân" và xây dựng một "vùng ảnh hưởng", một Trung Quốc rủng rỉnh tiền và tự tin đang tìm cách gạt cả hai ra ngoài ở một nơi không ai ngờ tới.
Nga vẫn coi Moldova như một nước "láng giềng thân cận". Nhưng giờ đây, Moldova có thể được xếp vào nhóm như Belarrus và Turmenistan - những nước đã chứng minh khả năng ngả về bất cứ hướng nào. Bấy lâu Nga vẫn kêu gọi xây dựng một thế giới đa cực nhằm hạn chế ảnh hưởng của Mỹ. Với những vết rạn gần đây xuất hiện trong mối quan hệ Nga -Trung (liên quan tới việc Mátxcơva tịch thu hàng tỷ USD hàng hóa của các tiểu thương Trung Quốc tại "chợ Vòm", hay việc Trung Quốc xây đập trên sông Argun khiến Nga tức tối), nước đi táo bạo của Bắc Kinh ở Moldova một lần nữa cho thấy đồng tiền có thể làm khuynh đảo các mối quan hệ truyền thống./.
Nguyễn Linh