Bắc Kinh đang cố gắng ngăn chặn sức ép từ các nghị sĩ Mỹ đối với Tổng thống Barack Obama về việc xác định Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ trong một báo cáo của Bộ Tài chính Mỹ dự kiến đưa ra vào tháng tới. Điều này có thể dẫn tới lệnh trừng phạt thương mại.
“Rất nhiều rắc rối có thể được giải quyết ổn thỏa chừng nào chúng tôi có thể tránh được việc chính trị hóa và tình cảm hóa. Việc một bên gây sức ép với bên khác là điều không nên,” một quan chức thuộc Bộ Thương mại, He Ning, phát biểu với báo giới.
Ông cảnh báo rằng, đối thoại với Washington về vấn đề này có thể bị tổn hại bởi “những xáo trộn bên ngoài”, chẳng hạn như bức thư trong tuần này của 130 nghị sĩ Mỹ kêu gọi ông Obama “ra tay” với Bắc Kinh.
Hôm 14/3, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo lên tiếng phản đối quan điểm của Washington rằng đồng nhân dân tệ bị định giá thấp và các quan chức khác đã bác bỏ phàn nàn rằng việc kiểm soát tỷ giá hối đoái là nguyên nhân của tình trạng thặng dư thương mại nhiều tỉ đô la của Trung Quốc.
Washington và các đối tác thương mại khác khẳng định, việc Trung Quốc kiểm soát giá khiến các hãng sản xuất của họ có được lợi thế về giá cả không công bằng. Thủ tướng Ôn Gia Bảo cam kết thực hiện chính sách cải cách tiền tệ nhưng cho biết đồng nhân dân tệ sẽ được duy trì ở mức “ổn định và cân bằng”.
Một quan chức thương mại cấp cao cho biết thêm, việc tăng giá đồng nhân dân tệ có thể khiến các hãng xuất khẩu không có lợi nhuận, từ đó dẫn tới tình trạng mất việc làm.
Tạp chí Phố Wall dẫn lời Thứ trưởng Thương mại Zhong Shan cho hay, biên lợi nhuận đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu của Trung Quốc thấp hơn 2% và việc tăng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc sau năm 2005 buộc nhiều công ty phải đóng cửa. Ông Zhong Shan đưa ra bình luận trên trong một cuộc phỏng vấn hôm 18/3 trước thềm chuyến thăm Mỹ.
Ông Zhong Shan cho rằng, tình hình của các hãng xuất khẩu hiện nay quá bấp bênh. Ông ví nó như tình trạng nước chuẩn bị sôi. "Nước sẽ không sôi nếu mới đạt 99 độ. Nhưng chỉ cần tăng thêm 1 độ nữa, nước sẽ sôi sùng sục. Tương tự như vậy, việc tăng thêm giá đồng nhân dân tệ dù với tỉ lệ rất nhỏ nhưng cũng có thể gây ra những thay đổi cơ bản đối với các hãng xuất khẩu tại Trung Quốc ", ông giải thích.
Trong tuần này, một phát ngôn viên Bộ Thương mại cho biết, những chỉ trích về tiền tệ sẽ không giúp ích cho nỗ lực chấm dứt cuộc khủng hoảng toàn cầu.
Bắc Kinh đã cho phép đồng nhân dân tệ tăng khoảng 20% vào đầu năm 2005 nhưng đã giữ vững mức giá này kể từ năm 2008 nhằm giúp các nhà xuất khẩu Trung Quốc cạnh tranh với các hãng nước ngoài.
Tháng trước, ông Obama tuyên bố sẽ “mạnh tay” hơn với Trung Quốc trong các cuộc tranh chấp thương mại và thúc ép để chấm dứt các hệ thống tiền tệ mà ông cho là đã làm giảm giá xuất khẩu.
Giới phân tích nhận định, Bắc Kinh sẽ cho phép đồng nhân dân tệ tăng từ từ vào cuối năm nay nhưng khẳng định lãnh đạo Trung Quốc có thể không sẵn lòng hành động nếu họ có thể bị coi là nhượng bộ trước sức ép của Mỹ.
Thống đốc ngân hàng trung ương Trung Quốc, Zhou Xiaochuan, phát biểu trong tháng này rằng các thước đo tiền tệ sẽ được rút “sớm hơn hoặc muộn hơn” nhưng cho hay Bắc Kinh sẽ hành động thận trọng bởi vì triển vọng tương lai toàn cầu vẫn chưa chắc chắn.