Mỹ và Trung Quốc tuyên bố hợp tác về nhiều vấn đề từ cuộc chiến chống biến đổi khí hậu tới việc kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran khi họ tổ chức diễn đàn đối thoại chiến lược 2 ngày tại Washington.
Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Quang Á đã hoan nghênh tinh thần bằng hữu mới mẻ trong các cuộc đối thoại, đồng thời biểu dương phản ứng của Mỹ về cuộc bạo động tại khu tự trị Tân Cương hồi đầu tháng này, cướp đi sinh mạng của gần 200 người.
Phía Trung Quốc đã miêu tả ngắn gọn cho các quan chức Mỹ về vụ bạo động tại Tân Cương, đồng thời “đánh giá cao thái độ đúng mực của Mỹ cho tới nay”.
“Mỹ đã khẳng định rõ ràng, vụ bạo động này hoàn toàn là vấn đề nội bộ của Trung Quốc”, ông Vương nói.
Chính quyền của Tổng thống Barack Obama đã có những bước đi ổn thỏa về vấn đề nhân quyền với Trung Quốc – chủ nợ lớn nhất của Mỹ.
Sau khi lên nắm quyền, Ngoại trưởng Clinton đã từng khiến các nhà hoạt động nhân quyền bất bình khi tuyên bố, vấn đề nhân quyền sẽ không cản trở tới hợp tác trong các vấn đề khác. Tuy nhiên, sau đó bà đã công khai hối thúc Trung Quốc về hàng loạt những quan ngại về nhân quyền.
Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố, nước Mỹ lấy làm lo ngại về vụ bạo động Tân Cương trong suốt các cuộc hội đàm cấp cao hôm 28/7.
“Vấn đề nhân quyền tuyệt đối là vấn đề quan trọng đối với Diễn đàn đối thoại Kinh tế và Chiến lược lần này. Nó nằm trong một phần chính sách của chúng tôi, không chỉ với Trung Quốc mà còn nhiều quốc gia khác”, bà Clinton nói.
Tuy nhiên, Tổ chức ân xá quốc tế lo ngại rằng, Trung Quốc có thể dễ dàng phớt lờ những chỉ trích của Mỹ về nhân quyền nếu vấn đề này trở thành một phần quan trọng trong các diễn đàn đối thoại cấp cao như trên.
“Cho dù vấn đề nhân quyền được đem ra thảo luận, chúng tôi vẫn lo ngại rằng vấn đề này sẽ không đóng vai trò bình đẳng đối với diễn đàn kinh tế xét tới sự kiện tại Tân Cương gần đây”, Ông T. Kumar, Giám Đốc Bộ phận Châu Á-Thái Bình Dương của Tổ Chức Ân Xá Quốc Tế nhận định.
Bạo động tại Tân Cương hôm 05/7 đã cướp đi sinh mạng của 197 người và khiến hơn 1.600 người khác bị thương, gây thiệt hại rất lớn cho nhà cửa của hơn 633 hộ gia đình và các phương tiện xe cộ khác.
Giới cầm quyền Trung Quốc cho biết, số nạn nhân thiệt mạng trên phần đa là người Hán và cáo buộc những nhóm cực đoan và li khai là chủ mưu của vụ bạo động đẫm máu này.
Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc ông Vương cho hay, Bắc Kinh đã nhờ Washington “kiềm chế và ngăn chặn” bất kỳ kẻ nào lợi dụng đất Mỹ “hòng tiến hành các hoạt động li khai chống Trung Quốc”.
Ông Vương ám chỉ tới lãnh đạo lưu vong Duy Ngô Nhĩ bà Rebiya Kadeer – người đã sống lưu vong tại Mỹ từ năm 2005 sau 6 năm sống trong nhà lao của Trung Quốc.
Phía Trung Quốc đã cáo buộc, Kadeer, một nữ doanh nhân thành đạt tại Trung Quốc nhưng giờ đây là lãnh đạo lưu vong của lực lượng ly khai Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới (WUC), đã lên kế hoạch cho vụ bạo lực đẫm máu tại khu vực Tân Cương. Tuy nhiên, người phụ nữ 62 tuổi này đã bác bỏ cáo buộc trên.
