Với việc TQ phục hồi nhanh chóng từ cuộc khủng hoảng tài chính, trong khi cả châu Âu và Mỹ đang chật vật đối phó với tỷ lệ thật nghiệp bướng bỉnh duy trì ở mức cao, quyết định của Bắc Kinh giữ nguyên tỷ giá đồng NDT đối với đồng dollar kể từ tháng 7 năm 2008 đã làm gia tăng những lời chỉ trích nặng nề. Những lời chỉ trích chủ yếu nhắm vào việc một đồng NDT yếu, dưới mức giá trị thực, sẽ mang lại cho hàng hóa xuất khẩu của TQ sức cạnh tranh mạnh mẽ so với hàng hóa của các nước khác.
Ngày 15/4 tới, bộ tài chính Mỹ, trong báo cáo định kỳ nửa năm gửi tới quốc hội về chính sách tiền tệ của các đối tác thương mại của mình, sẽ phải quyết định xem có liệt TQ vào danh sách các nước thao túng đồng tiền hay không. Xem TQ là một nước thao túng tiền tệ sẽ giúp các nhà lập pháp của Mỹ dễ dàng hành động hơn: tuần qua, một số Thượng nghị sĩ đã đệ trình một dự thảo luật, theo đó yêu cầu nước Mỹ đánh thuế và các hình phạt khác lên những quốc gia thất bại trong việc giữ đúng giá trị đồng tiền của mình.
Về phần mình, Bắc Kinh đã tỏ ra ngày càng quyết liệt hơn trong việc bảo vệ chính sách tiền tệ của mình, cho răng nó đã giúp ổn định nền kinh tế thế giới và sự phục hồi kinh tế TQ vẫn cần phải được củng cố. Chủ nhật tuần trước, thủ tướng Ôn Gia Bảo đã phát biểu rằng đồng nội tệ của họ không ở dưới giá trị thực, và chỉ trích các quốc gia chỉ biết “chỉ tay” và đưa ra áp lực mạnh để ép các quốc gia khác nâng cao giá trị đồng tiền của mình.
Khi được hỏi về phản ứng của Bắc Kinh trong trường hợp bộ tài chính Mỹ xem họ như là một quộc gia thao túng đồng tiền, bộ trường thương mại TQ Trần Đức Minh nói: “Nếu câu trả lời được đi kèm bởi các biện pháp trừng phạt mậu dịch và các hành động thương mại, tôi nghĩ chúng tôi sẽ không bỏ qua. Nếu việc này được đi kèm theo sau là các vụ kiện thương mại quốc tế, chúng tôi cũng sẽ theo tới cùng.”
Những lời bình luận của ông Trần tại một diễn đàn kinh tế cũng đã được đăng tải lên trang web của tờ Nhân dân nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng cộng sản TQ.
Trong bài nói chuyện của mình tại diễn đàn, ông Trần đã lặp lại lập trường của Bắc Kinh rằng những thay đổi trong tỷ giá hối đoái chỉ đóng một vai trò hạn chế trong việc giải quyết sự mất cân bằng thương mại. “Nền tảng của sự phục hồi kinh tế TQ vẫn chưa được chắc chắn,” ông nói, thêm vào rằng TQ có thể sẽ bị thâm hụt thương mại trong tháng 3, bất chấp sự ổn định của tỷ giá hối đoái đồng NDT. “Đặt áp lực lên đồng tiền của của một nước không mang lại lợi ích cho cả 2 phía, đó là một sự lựa chọn phi lý.”
Ông cũng đổ lỗi cho Mỹ về việc hạn chế xuất khẩu các sản phẩm phát kiến kỹ thuật sang TQ, đã gây ra sự bất cân bằng về thương mại song phương. “Rõ ràng là Mỹ có cơ hội để xuất khẩu nhiều hơn sang TQ, để giúp cho nền kinh tế của họ phục hồi tốt hơn,” ông nói.
Gia tăng căng thẳng thương mại giữa nền kinh tế lớn thứ nhất và thứ 3 thế giới sẽ gây hại đến sự phục hồi nền kinh tế toàn cầu, với việc nó ngăn cản thương mại xuyên biên giới, ông Trần nói. Một sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ sẽ “dẫn nền kinh tế thế giới đối mặt với nguy cơ của một cuộc suy thoái lần 2,”, ông nói. Các quan chức TQ cho rằng nước họ là nạn nhân chính của chủ nghĩa bảo hộ thương mại.
Thứ trưởng thương mại TQ, Zhong Shan, sẽ thăm Mỹ từ ngày thứ 4 đến thứ 6. Ông sẽ gặp các nghị sĩ Mỹ, nhằm tìm cách phát triển mối quan hệ mậu dịch song phương trong bối cảnh căng thẳng chính trị và kinh tế đang gia tăng.
Vĩnh Thắng