Kế hoạch xây dựng thêm 1.600 ngôi nhà mới cho người Do Thái ở Đông Jerusalem, nơi người Palestine muốn chọn làm thủ đô trong tương lai, đã được Israel công bố khi Palestine đồng ý đàm phán gián tiếp với Tel Aviv sau nhiều nỗ lực ngoại giao của Mỹ. Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas ngay lập tức tuyên bố không xúc tiến các cuộc đàm phán gián tiếp mà người Palestine đã miễn cưỡng gật đầu hôm 7/3 nếu kế hoạch xây dựng nhà mới cho người định cư Do Thái không bị hủy bỏ. Báo chí đồng loạt phản ánh sự giận dữ của Mỹ. Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton ngày 12/3 đã chỉ trích kế hoạch mở rộng khu định cư ở Đông Jerusalem của Israel là một sự "xúc phạm" đối với Washington và đe dọa trực tiếp tiến trình hòa bình Trung Đông.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã phải tìm cách xoa dịu căng thẳng giữa Washington và Tel Aviv. Tại cuộc họp nội các Israel hôm 14/3, ông Netanyahu thừa nhận đây là "điều đáng tiếc", đồng thời bày tỏ hy vọng khép lại vấn đề này. Tel Aviv chắc chắn không bao giờ muốn mất đi sự ủng hộ của Washington, nhất là trong bối cảnh cần phải ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Nhưng tại sao Israel lại loan báo kế hoạch xây dựng 1.600 ngôi nhà mới cho người Do Thái ở Đông Jerusalem trước thềm chuyến thăm Tel Aviv của Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden? Có nhiều lập luận được đặt ra. Israel phá hoại cuộc thương lượng hòa bình Trung Đông một cách có cân nhắc. Phe cực hữu ở Israel đã nằm ngoài tầm kiểm soát của Thủ tướng Netanyahu và một số chính trị gia có tư tưởng dân tộc chủ nghĩa muốn ghi điểm. Lại có ý kiến hoài nghi phải chăng ông Netanyahu không còn kiểm soát được chính phủ? Haim Malka, nhà phân tích hàng đầu của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng, tại thời điểm này, không nhân vật nào có khả năng thay thế ông Natanyahu. Song, tương lai của chính phủ Netanyahu rất bấp bênh nếu như ông quá lạm dụng sự bảo vệ của cộng đồng gốc Do Thái ở khắp nơi và đặc biệt là ở Mỹ.
Còn Washington, dù bị Israel làm khó, vẫn khó lòng "ra tay". Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton ngày 16/3 đã bác bỏ những nhận định cho rằng quan hệ Mỹ-Israel đang ở "điểm thấp nhất trong lịch sử", đồng thời nhấn mạnh Washington và Tel Aviv có mối quan hệ "gần gũi", "không thể lay chuyển". Thực tế thì trong suốt chiều dài hơn nửa thế kỷ của nhà nước Do Thái hiện đại, quan hệ Mỹ - Israel hầu như luôn luôn khắng khít. Mỹ luôn là quốc gia bảo trợ cho Israel mặc dù nhà nước Do Thái đã có không ít chính sách và hành động gây bất ổn cho Trung Đông. Tuy nhiên, rõ ràng là tuyên bố xây dựng các khu định cư mới tại Đông Jerusalem của Israel đã tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng giữa hai đồng minh chiến lược.
Trong khi đó, tại Jerusalem ngày 16/3, hàng trăm người Palestine đã xô xát với cảnh sát Israel trong một cuộc bạo loạn tồi tệ nhất trong nhiều năm qua để phản đối Israel khánh thành một đền thờ Do Thái trong khu vực. Ít nhất 21 người Palestine bị thương đã phải nhập viện và hàng chục người khác được điều trị tại chỗ. Quan chức phụ trách các vấn đề Jerusalem của Fahta - Hatem Abdel Qader, cho rằng vấn đề giáo đường Do Thái này sẽ là "khúc dạo đầu" cho bạo lực và chủ nghĩa tôn giáo cực đoan. Mussa Abu Marzuk, một thủ lĩnh hàng đầu của Hamas, đã kêu gọi một cuộc "intifada" (nổi dậy) mới chống Israel.
Nhưng bất chấp những đe dọa trên và phớt lờ sự thúc giục của cộng đồng quốc tế, Ông Netanyahu ngày 15/3 vẫn khẳng định xây dựng khu định cư ở Đông Jerusalem sẽ tiếp tục vì "đây là vấn đề của 42 năm trước". Có thể hiểu rằng, thái độ không nhượng bộ sẽ một lần nữa cản trở hòa bình Trung Đông. Mặc khác, sự chậm trễ đàm phán chỉ tạo cơ hội cho các phần tử cực đoan gây thêm khủng hoảng và bất đồng.
+ Hội đàm Israel - Palestine bị đình trệ vào tháng 12/2008, khi Israel tiến hành tấn công dải Gaza nhằm chấm dứt các đợt nã rocket tự tạo của các tay súng Palestine vào miền Nam Israel. Cuộc xung đột đã khiến 1.300 người Palestine và 13 người Israel thiệt mạng.
+ Theo luật pháp quốc tế, các khu định cư Do Thái là bất hợp pháp và việc Tel Aviv tiếp tục mở rộng các khu định cư là đi ngược lại lộ trình hòa bình Trung Đông.
Nhất Phong